Người trẻ dần bỏ tư duy 'mua nhà bằng mọi giá'

Thay vì dồn phần lớn tài sản vào nhà đất, nhiều người trẻ đa dạng hóa danh mục đầu tư, khiến bất động sản không còn là lựa chọn ưu tiên như trước.

Sau hơn 7 năm đi làm, Minh Anh (29 tuổi, TP HCM) tích lũy được 1,2 tỷ đồng. Thay vì vay thêm để mua căn hộ như lời khuyên của gia đình, cô chia khoản tiền vào chứng chỉ quỹ, cổ phiếu và gửi tiết kiệm, đồng thời lùi kế hoạch mua nhà đến khi tài chính vững vàng hơn.

"Tôi vẫn muốn có nhà, nhưng không muốn toàn bộ tài sản nằm trong một căn hộ và gắn với khoản vay vài chục năm. Tôi muốn để tiền tiếp tục sinh lời ở nhiều kênh trước khi quyết định mua nhà", Minh Anh nói.

Tương tự, Trang Phạm (32 tuổi), chuyên viên marketing tại TP HCM, không dùng toàn bộ khoản tiết kiệm để mua bất động sản mà phân bổ sang cổ phiếu và tiền gửi. Theo cô, nhà ở là tài sản quan trọng nhưng chỉ nên là một phần trong danh mục đầu tư, thay vì tất cả tài sản.

Lựa chọn của Minh Anh và Trang phản ánh sự thay đổi trong cách nhìn về bất động sản của thế hệ 9x và Gen Z - nhóm đang trở thành lực lượng tiêu dùng và đầu tư chủ đạo. Thay vì xem nhà đất là đích đến phải sở hữu bằng mọi giá, nhiều người trẻ coi đây là một tài sản trong danh mục đầu tư và cân nhắc cùng các kênh khác trước khi xuống tiền.

Ông Cao Thành Huấn, Giám đốc Công ty Quản lý tài sản FIDI, cho biết nhiều năm qua, thị trường bất động sản Việt Nam được dẫn dắt bởi thế hệ 5x và 6x - nhóm ưu tiên tài sản hữu hình và thường dành tới 80-85% tài sản cho nhà đất với quan niệm "có tiền là mua đất".

"Tuy nhiên, khi thế hệ 9x và Gen Z trở thành lực lượng đầu tư chính, cách phân bổ tài sản đã thay đổi rõ rệt. Người trẻ vẫn muốn sở hữu nhà nhưng không còn xem bất động sản là tài sản phải mua bằng mọi giá", ông Huấn nói.

Theo ông, khác biệt lớn nhất không nằm ở việc người trẻ còn thích bất động sản hay không mà ở cách quản trị tài sản. Nếu thế hệ trước thường mua nhà trước rồi mới nghĩ đến các khoản đầu tư khác, thì nhiều người trẻ hiện nay xây dựng danh mục đầu tư trước, sau đó mới quyết định thời điểm sở hữu nhà.

Cuộc sống của gia đình trẻ tại một chung cư ở TP HCM. Ảnh: NLG

Xu hướng này diễn ra trong bối cảnh thị trường tài chính phát triển nhanh, mang đến nhiều lựa chọn đầu tư hơn so với một thập kỷ trước. Ngoài gửi tiết kiệm và bất động sản, người trẻ hiện có thể tiếp cận chứng khoán, chứng chỉ quỹ, ETF hay các nền tảng đầu tư số với số vốn không lớn.

Đến cuối năm 2025, Việt Nam có gần 11,6 triệu tài khoản chứng khoán, tăng thêm khoảng 2,3 triệu tài khoản chỉ sau một năm. Phần lớn tài khoản mở mới thuộc nhóm dưới 40 tuổi, cho thấy xu hướng đa dạng hóa danh mục đầu tư ngày càng phổ biến.

Theo ông Huấn, thay vì chỉ nhìn vào giá trị tài sản, người trẻ quan tâm nhiều hơn đến hiệu quả sử dụng vốn, khả năng tạo dòng tiền và tính thanh khoản. "Sở hữu nhà vẫn là mục tiêu dài hạn của đa số người trẻ, nhưng họ không còn chấp nhận hy sinh toàn bộ sự linh hoạt tài chính để đổi lấy điều đó", ông nói.

Sự thay đổi trong tư duy đầu tư cũng chịu tác động từ diễn biến của thị trường bất động sản. Sau nhiều năm giá nhà tăng nhanh trong khi lãi suất vay biến động, ngày càng nhiều người trẻ cân nhắc kỹ hơn trước khi sử dụng đòn bẩy tài chính lớn.

Báo cáo của Avison Young Việt Nam cho thấy nhu cầu nhà ở của người trẻ đang phân hóa rõ rệt. Thay vì cùng theo đuổi mục tiêu mua nhà càng sớm càng tốt, mỗi người lựa chọn một chiến lược khác nhau.

Một bộ phận kéo dài thời gian tích lũy để chờ cơ hội phù hợp hơn về giá và lãi suất. Nhiều người chấp nhận dịch chuyển ra vùng ven hoặc đô thị vệ tinh để đổi lấy mức giá dễ tiếp cận hơn. Trong khi đó, không ít người xem thuê nhà là giải pháp dài hạn nhằm duy trì sự linh hoạt tài chính và dành nguồn lực cho đầu tư, học tập hoặc phát triển bản thân.

Khảo sát của Happiness Saigon cho thấy tiết kiệm, đầu tư và phát triển bản thân đang trở thành ưu tiên lớn hơn của nhiều người trẻ. Còn theo Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS), hơn 60% người dưới 35 tuổi tại các đô thị lớn lựa chọn thuê nhà để giảm áp lực tài chính thay vì cố "gồng" để sở hữu tài sản.

Một nguyên nhân quan trọng khác là giá nhà ngày càng vượt xa khả năng chi trả. Theo Avison Young Việt Nam, trong 5 năm qua, giá nhà tại Hà Nội và TP HCM tăng khoảng 50-75%, trong khi thu nhập chỉ tăng 6-10% mỗi năm. Mặt bằng giá căn hộ tại hai đô thị lớn hiện phổ biến trên 100 triệu đồng mỗi m2, khiến việc mua nhà dễ trở thành gánh nặng tài chính dài hạn với nhiều người trẻ thay vì là kênh đầu tư "chắc chắn lời".

Ông Võ Huỳnh Tuấn Kiệt, Giám đốc thị trường nhà ở CBRE Việt Nam, cho rằng người trẻ không còn theo đuổi một "công thức chung" là phải mua nhà càng sớm càng tốt. Điểm khác biệt lớn nhất so với 10-15 năm trước là bất động sản không còn là tài sản đầu tiên mà nhiều người hướng tới sau khi có tiền tích lũy. Thay vào đó, nhà đất trở thành một phần trong danh mục tài sản, được cân nhắc cùng các kênh đầu tư khác.

Sự thay đổi này cũng khiến tiêu chí lựa chọn bất động sản khác trước. Không chỉ kỳ vọng tăng giá, người trẻ quan tâm nhiều hơn đến hiệu quả sử dụng vốn, khả năng tạo dòng tiền, nhu cầu ở thực và tính thanh khoản của tài sản.

Khi người mua thay đổi tư duy, doanh nghiệp bất động sản cũng buộc phải thay đổi cách phát triển sản phẩm. Theo ông Cao Thành Huấn, giai đoạn chỉ cần kể câu chuyện "mua hôm nay, mai tăng giá" đang dần qua đi. Muốn thu hút khách hàng, các dự án phải chứng minh được giá trị sử dụng thực tế thông qua quy hoạch, tiện ích, kết nối hạ tầng và khả năng khai thác lâu dài.

Các chuyên gia cho rằng việc người trẻ phân bổ dòng tiền sang nhiều kênh đầu tư không đồng nghĩa bất động sản mất sức hút. Nhà đất vẫn sẽ là tài sản tích lũy quan trọng của người Việt, nhưng không còn giữ vị thế áp đảo như trước.

Nếu thế hệ trước ưu tiên mua nhà trước rồi mới đầu tư, thì nhiều người trẻ ngày nay xây dựng nền tảng tài chính trước, sau đó mới quyết định thời điểm sở hữu nhà. Xu hướng này được kỳ vọng sẽ khiến dòng tiền trên thị trường ngày càng chọn lọc hơn, hướng đến những bất động sản có giá trị khai thác thực thay vì chỉ dựa vào kỳ vọng tăng giá.

Phương Uyên