18 năm sống khổ trong 'rốn ngập' giữa Thủ dô

Hà NộiSống giữa trung tâm Thủ đô nhưng gần 18 năm qua, cứ mưa xuống là bà Cù Thị Bắc "bật công tắc" phản xạ chạy lụt, hối hả kê cao đồ đạc, treo xe đạp lên tường.

Sáng 28/7, nước lụt trong ngõ 42 Giang Văn Minh, phường Ba Đình đã rút bớt sau trận mưa khoảng 30 phút trưa qua. Phía đầu ngõ vẫn còn 6 trong tổng số 40 hộ dân bị ngập khoảng 20 cm. Riêng căn nhà của bà Cù Thị Bắc, 69 tuổi, còn khoảng nửa mét nước. "Do nền thấp hơn ngõ 50 cm, đường khô hẳn nhà tôi mới thoát hết nước", bà Bắc nói.

Gia đình bà xây nhà ba tầng này từ năm 1993. Thời gian đầu mọi người sinh sống bình thường, nhà hoàn toàn khô ráo. Từ năm 2008, tình trạng ngập mỗi khi có mưa bắt đầu xuất hiện với tần suất dày hơn, thời gian thoát nước chậm dần. Đường ngõ được tôn lên nhiều lần nhưng bà không nâng nền vì chi phí tốn kém và thấy nhiều hộ nâng bậc tam cấp vẫn bị nước tràn vào.

Để thích ứng với cuộc sống "3 ngày mưa, 7 ngày ngập", gia đình bà đưa ổ điện lên cao gần hai mét, đặt hố ga trước cổng, treo xe đạp lên tường. Ở tầng một, bàn ghế phải xếp chồng suốt 3-4 tháng mùa mưa vì không thể sử dụng được. Nước ngâm làm hỏng đồ điện tử, bào mòn kết cấu nhà, khiến tường bong tróc, ẩm mốc. Sự thiếu an toàn cùng môi trường ô nhiễm đeo bám gia đình gần 20 năm qua. Trong trận bão số 10 và 11 năm 2025, ngôi nhà từng bị ngập khoảng 1,5 m, ngang đầu người, phá hỏng toàn bộ đồ điện. "Sống giữa thủ đô không khác vùng lũ, tệ hơn là cả nhà phải ngâm trong nước cống hôi thối", bà Bắc nói.

Sinh hoạt đảo lộn, ngày ngập nhẹ bà lội nước nấu ăn. Hôm nào ngập sâu cả gia đình bà phải lên tầng hai hoặc sang nhà em gái gần đó "ăn nhờ". Căn nhà chất đống đồ đạc, bốc mùi ẩm mốc khiến con cháu ngại ghé thăm, chồng bà bỏ về quê sống tránh ngập. Mắc bệnh xương khớp, bà Bắc thường chờ nước rút hẳn mới thuê người vét bùn với giá 250.000 đồng.

Bà Cù Thị Bắc, 69 tuổi, ở ngõ 42 Giang Văn Minh, phường Ba Đình ngồi trên cầu thang tầng hai khi toàn bộ tầng một ngập sâu hơn 50 cm, sau trận mưa từ đêm đến sáng 28/7. Ảnh: Quỳnh Nguyễn

Nằm ở giao điểm ngõ 42 Giang Văn Minh và ngách 34 ngõ 100 Đội Cấn, căn nhà của anh Nguyễn Đức Minh, 38 tuổi, thường phải hứng nước tràn vào từ hai phía. Dù nâng nền 60 cm, nước cống vẫn tràn vào nhà mỗi đợt mưa lớn.

Mưu sinh bằng quán cơm tại gia, diện tích chật hẹp khiến việc kê đồ chống ngập của gia đình gặp khó. Mỗi lần nghe dự báo mưa lớn, vợ chồng anh chuyển đồ đạc lên cao, gửi xe máy ra bãi ngoài. Trận mưa hôm 27/7 làm ngõ ngập sâu khoảng 60 cm, anh Minh lội nước ngang đùi giao 50 suất cơm cho khách lân cận.

Nước dâng kéo dài hơn một ngày, chị Linh (vợ anh Minh) dùng chậu giặt đồ loại lớn làm thuyền kéo con từ trường mầm non cách nhà 300 m về. "Đường ngập sâu gồ ghề, cho con ngồi chậu kéo đi an toàn hơn", chị Linh nói.

Dù bất tiện nhưng gia đình không thể chuyển đi vì nguồn sống phụ thuộc vào quán cơm. Sau mỗi lần lụt, xóm giềng lại xúm vào hỗ trợ các hộ neo người vét bùn, dọn dẹp nhà cửa.

Để thích ứng với tình trạng ngập úng, khoảng 80% hộ dân khu vực này đã nâng nền nhà lên 30-50 cm. Nhiều gia đình chi hàng chục triệu đồng lắp cửa chắn nước kim loại hoặc hệ thống cảm ứng tự động thay cho phương pháp chắn bạt.

Bà Hiền, 80 tuổi, nhà ở ngõ 100 Đội Cấn, phường Ba Đình đầu tư hệ thống lắp cửa chắn nước vào nhà từ đầu năm 2026 sau nhiều năm bị ngập sâu 50-60 cm. Ảnh: Nga Thanh

Đại diện Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật thành phố Hà Nội cho biết trưa 27/7, lượng mưa đạt 50 mm trong 30 phút, vượt công suất tiêu thoát cục bộ. Nước dồn về nhanh gây ngập 35-40 cm tại ngõ 42 Giang Văn Minh và 100 Đội Cấn. Đơn vị đã yêu cầu Công ty Thoát nước Hà Nội ứng trực, vớt rác, khơi thông dòng chảy và vận hành trạm bơm.

Theo ông Ngô Mạnh Sơn, Tổ trưởng tổ dân phố 15 (phường Ba Đình), nguyên nhân gây ngập ở khu vực này là dự án cống hóa mương Kẻ Khế và tuyến đường nối Núi Trúc - Sơn Tây trễ hẹn nhiều năm. Dự án được Ủy ban Nhân dân TP Hà Nội phê duyệt từ năm 2008 với tổng mức đầu tư 205 tỷ đồng, quy mô cống hóa 1,04 km mương kết hợp đường giao thông rộng 25 m. Việc thi công dở dang kết hợp với thói quen xả rác bừa bãi của một số cá nhân làm tắc nghẽn dòng chảy khiến toàn bộ cư dân tại ngõ 42 và 36 Giang Văn Minh, và thông sang ngõ 100 Đội Cấn ảnh hưởng nghiêm trọng.

"Tổ dân phố 15 nhiều lần kiến nghị chính quyền sớm có giải pháp dứt điểm, tuy nhiên tình trạng trên vẫn chưa được cải thiện", ông Sơn nói.

9h sáng 28/7, ngõ 42 Giang Văn Minh, phường Ba Đình vẫn ngập hơn 20 cm sau hai ngày mưa lớn, công nhân thoát nước phải túc trực mở nắp ga vớt rác. Ảnh: Nga Thanh

Không chỉ người dân, người kinh doanh "vũng trũng" cũng chịu thiệt hại. Quán cà phê ở ngõ 42 Giang Văn Minh do anh Phan Đức Anh (26 tuổi) quản lý cũng ghi nhận doanh thu sụt giảm mạnh vào quý 3, suốt ba năm liên tiếp. Dù thiết kế nền cao hơn mặt ngõ 60 cm, nước mưa vẫn tràn vào ngập bàn ghế 30-40 cm.

Mới đây, TP Hà Nội ấn định mốc hoàn thành dự án cống hóa mương Kẻ Khế vào ngày 31/12/2026.

"Tôi muốn sống trong căn nhà khô ráo, đồ đạc bày biện tử tế đón khách, dứt cảnh chất đống chạy lụt hàng chục năm qua", bà Bắc nói.

Quỳnh Nga