Thế nào là 'cấm chạy liên tục' trên làn trái cao tốc?

Đức hướng dẫn tài xế trả lại làn vượt bằng "quy tắc 20 giây", nhiều quốc gia xác định hành vi chiếm làn dựa trên việc cản trở giao thông.

Hầu hết các nước có quy định làn trái cao tốc dành cho xe vượt cũng đi cùng việc xe không được chiếm dụng làn, chạy liên tục ở làn này. Việc chuẩn hóa khái niệm "chạy liên tục" lại khác nhau ở từng nước, có nơi dùng thời gian tuyệt đối, có nơi áp dụng bằng phương pháp ngoại lệ.

Đức: Quy tắc 20 giây

Đức áp dụng nguyên tắc Rechtsfahrgebot (đi bên phải), theo đó phương tiện phải lưu thông ở làn bên phải khi điều kiện cho phép, còn làn trái chủ yếu dành cho việc vượt xe. Tuy nhiên, luật cũng không yêu cầu tài xế vừa vượt xong phải lập tức chuyển về làn phải, bởi việc chuyển làn liên tục có thể làm tăng nguy cơ va chạm.

Để giải thích ngoại lệ này, các tòa án Đức và Hiệp hội ôtô Đức (ADAC) sử dụng "quy tắc 20 giây" như một hướng dẫn thực tế. Theo đó, nếu tài xế không thể lưu thông ở làn phải trong ít nhất khoảng 20 giây trước khi phải vượt phương tiện tiếp theo, họ có thể tiếp tục di chuyển ở làn trái. Ngược lại, nếu làn phải đủ trống để xe có thể chạy hơn khoảng 20 giây trước lần vượt kế tiếp, tài xế phải chuyển về làn phải. Nói cách khác, tài xế chỉ tiếp tục ở làn trái nếu sắp vượt xe tiếp theo, nếu còn một quãng đường đủ dài không cần vượt, họ phải trở về làn phải.

Đường cao tốc Autobahn tại Đức. Ảnh: dpa

Mục tiêu của hướng dẫn này là hạn chế những lần chuyển làn qua lại không cần thiết nhưng vẫn ngăn tình trạng chiếm làn vượt khi không còn nhu cầu vượt xe. Mốc 20 giây không được quy định trực tiếp trong Luật giao thông đường bộ Đức. Đây là được hình thành từ các phán quyết của tòa án và được ADAC sử dụng rộng rãi trong hướng dẫn lái xe để diễn giải nguyên tắc đi bên phải.

Đa số quốc gia không quy định tài xế được đi làn vượt bao lâu

Với các quốc gia sử dụng làn vượt riêng như Mỹ, Singapore, Australia, Malaysia, Philippines..., không quy định tài xế được phép lưu thông ở làn vượt trong bao nhiêu giây hoặc bao nhiêu km. Thay vào đó, cơ quan quản lý và lực lượng thực thi đánh giá dựa trên mục đích sử dụng làn đường và ảnh hưởng của phương tiện đối với dòng giao thông.

Tại Mỹ, nhiều bang sử dụng khái niệm impeding traffic (cản trở giao thông). Chẳng hạn, bang Washington quy định tài xế không được liên tục điều khiển xe ở làn trái theo cách làm cản trở dòng phương tiện phía sau. Điều đó không có nghĩa tài xế vừa vượt xong phải lập tức chuyển về làn phải. Nếu phía trước vẫn còn nhiều xe chạy chậm và tài xế chuẩn bị vượt tiếp, họ có thể tiếp tục sử dụng làn trái. Tuy nhiên, nếu không còn nhu cầu vượt nhưng vẫn lưu thông ở làn trái khiến xe phía sau không thể vượt theo đúng quy định, hành vi này có thể bị coi là cản trở giao thông, và tài xế sẽ bị phạt.

Các quốc gia khác cũng áp dụng nguyên tắc tương tự, yêu cầu tài xế chỉ sử dụng làn vượt khi thực sự cần thiết. Sau khi hoàn thành việc vượt, tài xế phải trở về làn thông thường khi điều kiện an toàn cho phép. Việc tiếp tục đi ở làn vượt mà không còn mục đích vượt, đặc biệt nếu làm cản trở phương tiện muốn vượt phía sau, có thể bị coi là chiếm làn vượt hoặc cản trở giao thông, tùy cách gọi của từng quốc gia.

Ngoài ra, điểm chung của hầu hết các quốc gia là không xem làn vượt là làn lưu thông thường xuyên, tức tài xế không lưu thông liên tục đi ở làn này ngay cả khi chạy đúng tốc độ tối đa. Ngoại lệ áp dụng khi giao thông đông khiến các làn xe di chuyển song song với tốc độ tương đương, hoặc thuộc các trường hợp đặc biệt theo quy định của từng quốc gia như tránh chướng ngại vật, nhường xe nhập làn hoặc chuẩn bị rẽ.

Phạm Hải