31 minutes ago
1
Sắp gia tăng mưa lớn, cực đoan
Trong những ngày gần đây, trên địa bàn TP.HCM nói riêng và Nam bộ nói chung, mưa đã xuất hiện nhiều hơn, nhưng cảm nhận của nhiều người là thời tiết vẫn rất oi bức, nhiều thời điểm nắng nóng gay gắt. Một số người cho biết tại khu vực mình sinh sống, số ngày mưa xuất hiện chỉ đếm trên đầu ngón tay. Chính vì vậy, họ vẫn thắc mắc "mùa mưa đã bắt đầu chưa?".
Miền Bắc sắp đón đợt nắng nóng kéo dài
Ảnh: Đình Huy
Ông Trần Văn Hưng, Phó giám đốc Đài khí tượng thủy văn Nam bộ, giải thích: Dựa trên số liệu thống kê mưa quan trắc trong tháng 5 và các tiêu chuẩn để xác định ngày mùa mưa, có thể nhận định hiện tại Nam bộ đã chính thức bước vào mùa mưa. Có những khu vực mưa đến ngay từ những ngày đầu tháng 5 như Cà Mau, phía tây nam tỉnh An Giang (khu vực Kiên Giang cũ), Đồng Nai (phía bắc Đồng Nai và Bình Phước cũ) và tỉnh Tây Ninh. Đến giữa tháng 5, khi lượng ẩm đã đủ dồi dào, những cơn giông tại Nam bộ đã đồng loạt xảy ra diện rộng, nhiều nơi ghi nhận những trận mưa lớn từ ngày 15.5 cho tới nay. Tại TP.HCM số liệu quan trắc cho thấy khu vực trung tâm và phía đông nam (Vũng Tàu cũ) cũng đã chính thức bước vào mùa mưa. Trong khi đó, khu vực phía bắc thành phố như Củ Chi, Hóc Môn và Bình Dương cũ thì vào mùa mưa từ khoảng những ngày đầu tháng 5.
"Những cơn mưa đầu tháng 5 vẫn là mưa giông nhiệt nên không kéo dài lâu, đan xen cùng với đó là nắng mạnh. Khi độ ẩm không khí tăng cao kết hợp với nắng mạnh sẽ là tình trạng oi bức, cho nên nhiệt độ mà chúng ta cảm nhận thực tế sẽ cao hơn so với số liệu thực đo từ 3 - 4 độ C", ông Hưng giải thích về hiện tượng oi bức trong giai đoạn vừa qua.
Theo ông Hưng, hiện nay các chỉ số khí hậu đều cho thấy tháng 5 vẫn đang ở trạng thái ENSO trung tính. Tuy nhiên, dự báo do các trung tâm lớn trên thế giới công bố cho thấy sự chuyển pha sang El Nino lần này diễn ra khá nhanh, khả năng bắt đầu từ tháng 6, có cường độ ở mức trung bình kéo dài từ tháng 6 - 8.2026 và hoạt động mạnh dần vào các tháng cuối năm. Ở các tháng đầu mùa mưa, El Nino chưa ảnh hưởng nhiều đến hoạt động của gió mùa tây nam - tác nhân chính trong mùa mưa của Nam bộ. Ngược lại, các yếu tố khác về mặt khí hậu sẽ làm kích hoạt gió mùa tây nam hoạt động mạnh trong những tháng đầu mùa mưa. Như vậy, trong giai đoạn cuối tháng 5 và tháng 6, mưa giông sẽ xảy ra nhiều hơn. Tổng lượng mưa dự báo có khả năng sẽ ở mức xấp xỉ và vượt trung bình nhiều năm. Đáng chú ý là sự gia tăng những cơn mưa lớn cực đoan với cường độ mạnh và thời đoạn mưa ngắn kèm theo giông, lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh. Tại các khu vực đô thị, gia tăng những cơn mưa lớn gây ngập sâu và rộng như cơn mưa chiều qua (21.5) ở khu vực Bạc Liêu cũ (nay thuộc Cà Mau).
El Nino khiến mùa mưa khó lường
Đại diện lãnh đạo Đài khí tượng thủy văn Nam bộ, dự báo: Sang tháng 7 - 8, khi El Nino được dự báo hoạt động ổn định với cường độ trung bình, thời tiết Nam bộ có khả năng sẽ mang những nét đối lập khá rõ rệt. Đó là sự gia tăng hạn bà chằn trong mùa khô, là những đợt giảm mưa trong mùa mưa sẽ nhiều hơn so với trung bình nhiều năm. Dự báo số ngày mưa có khả năng sẽ ít hơn so với trung bình nhiều năm, song những cơn mưa lớn cực đoan cũng sẽ xuất hiện nhiều hơn, kèm với đó là các hiện tượng thời tiết nguy hiểm như lốc, sét, gió giật mạnh và lốc. Đây là nét thời tiết khá đặc biệt trong năm nay mà người dân Nam bộ cần lưu ý để chủ động ứng phó trong cuộc sống cũng như sản xuất nông nghiệp. Quản lý nguồn nước là một trong những ưu tiên quan trọng, các địa phương cần chủ động trữ nước trong hồ chứa, ao, đầm ngay khi có mưa lớn để dự phòng cho các giai đoạn khô hạn giữa mùa.
Nhiều khu vực ở TP.HCM ngập nặng vì mưa đầu mùa dù trời vẫn oi bức
Ảnh: Phạm Hữu
Từ tháng 9.2026 trở đi, khi El Nino hoạt động mạnh dần cho đến các tháng cuối năm, gió mùa tây nam sẽ hoạt động yếu hơn và khả năng sẽ kết thúc sớm so với trung bình nhiều năm. Dự báo, mùa mưa năm nay ở Nam bộ sẽ kết thúc sớm hơn từ 7 - 15 ngày. Do vậy, các địa phương cần có phương án đối phó chuẩn bị cho mùa khô hạn vào các tháng cuối năm.
Đối với nông nghiệp, người dân cần chuyển đổi cơ cấu cây trồng chịu hạn, áp dụng các kỹ thuật tưới tiết kiệm nước (tưới nhỏ giọt, tưới phun mưa). Theo dõi sát dự báo xâm nhập mặn, đặc biệt ở các tỉnh vùng hạ lưu sông Tiền, sông Hậu. Đối với sinh hoạt, cần tiết kiệm nước sạch tối đa. Các địa phương cần có kế hoạch cung cấp nước dự phòng cho các vùng khó khăn về nguồn nước ngọt. Ngoài ra, hạn hán cuối năm cũng sẽ làm gia tăng nguy cơ cháy rừng. Các địa phương cần kiểm soát chặt chẽ các nguồn lửa, đặc biệt ở các khu vực rừng tràm, rừng ngập mặn.
Miền Bắc và Trung sắp nắng nóng kéo dài cả tuần
Theo Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn quốc gia (NCHMF), trong giai đoạn từ 21.4 - 20.5, ở khu vực Nam bộ và Tây nguyên lượng mưa phổ biến thấp hơn trung bình nhiều năm từ 40 - 80%, riêng khu vực trung Trung bộ, lượng mưa có nơi thấp hơn đến 90%. Trong khi đó, ở khu vực Bắc bộ và bắc Trung bộ cao hơn từ 30 - 80%, riêng các tỉnh Quảng Ninh và Hà Tĩnh có tổng lượng mưa cao hơn từ 100 - 200%. Đặc biệt là đợt mưa lớn kéo dài từ ngày 16 - 21.5, nhiều nơi ghi nhận lượng mưa trong 24 giờ lên tới 200 - 300 mm.
Khi đợt mưa giông này kết thúc thì áp thấp nóng phía tây hoạt động mạnh trở lại và phát triển sang phía đông. Từ hôm nay 22.5, nắng nóng bắt đầu xuất hiện ở các tỉnh miền Trung; từ ngày 23.5 bắt đầu gia tăng cường độ và mở rộng sang khu vực Bắc bộ. NCHMF cảnh báo đợt nắng nóng này có thể kéo dài đến ngày 28.5, với cường độ có thể vượt mốc 40 độ C ở một số nơi.
Theo chuyên gia thời tiết Lê Thị Xuân Lan, hiện nay ở miền Trung mới bước vào đầu mùa nắng nóng. Cao điểm nắng nóng ở miền Trung rơi vào tháng 7 - 8 và từ nửa cuối tháng 9 mới kết thúc và bước vào mùa mưa. Với khả năng gần như chắc chắn El Nino sẽ xuất hiện và gia tăng cường độ thì ở miền Trung năm nay nắng nóng sẽ đặc biệt gay gắt với mức nhiệt cao nhất vượt 40 độ C và nhiều nơi sẽ lên mức 41 - 42 độ C, thậm chí cao hơn. Đồng thời với nắng nóng kéo dài là mùa mưa đến muộn, có thể từ đầu tháng 10. Mùa mưa cũng sẽ kết thúc sớm hơn bình thường các năm. Cần chú ý, mùa mưa ở miền Trung thường gắn với các hiện tượng cực đoan như mưa lớn cục bộ, kèm theo lũ quét, sạt lở đất nên người dân cần đặc biệt cẩn trọng. Cơ quan quản lý các hồ đập thủy điện, thủy lợi cũng cần theo dõi sát bản tin dự báo thời tiết để chuẩn bị phương án ứng phó và tích trữ nước phù hợp nhằm đảm bảo phục vụ sản xuất, sinh hoạt cho mùa khô tiếp theo.
