Quảng Ninh muốn thành đối trọng với đô thị biên giới của Trung Quốc

Không cạnh tranh bằng lao động giá rẻ hay công nghiệp nặng, Quảng Ninh đặt mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, đối trọng với các đô thị biên giới Trung Quốc bằng kinh tế xanh và logistics hiện đại.

UBND tỉnh Quảng Ninh vừa công bố dự thảo đề án thành lập thành phố trực thuộc Trung ương. Nếu được thông qua, đây sẽ là thành phố đầu tiên và duy nhất của Việt Nam sở hữu cả biên giới trên bộ lẫn trên biển với Trung Quốc, mở ra định vị hoàn toàn mới cho địa phương.

Mục tiêu của đề án là xây dựng Quảng Ninh thành "thành phố xanh, thông minh, hiện đại, dịch vụ chất lượng cao", đóng vai trò cửa ngõ kết nối Việt Nam với Trung Quốc, Đông Bắc Á và ASEAN. Tỉnh đặt tham vọng tạo ra một đối trọng về phát triển đô thị và dịch vụ với các đô thị biên giới lớn phía bên kia biên giới.

"Quảng Ninh không đặt mục tiêu cạnh tranh bằng quy mô dân số hay sản xuất giá rẻ, những lĩnh vực Trung Quốc có lợi thế vượt trội. Khác biệt sẽ đến từ mô hình phát triển bền vững, thu hút FDI công nghệ cao, logistics thông minh và kinh tế số", đề án nêu.

Hiện Quảng Ninh hội tụ đầy đủ lợi thế: vừa có biên giới đất liền, đường bờ biển dài, vừa sở hữu các khu kinh tế cửa khẩu lẫn trung tâm du lịch quốc tế. Tỉnh nằm trên hai hành lang kinh tế then chốt là Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh và Nam Ninh - Lạng Sơn - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh.

Theo quy hoạch quốc gia, Quảng Ninh cùng với Hải Phòng được định hướng trở thành trung tâm kinh tế biển hiện đại mang tầm quốc tế của Đông Nam Á. Về hạ tầng, địa phương này đang sở hữu mạng lưới cao tốc tự đầu tư dài nhất cả nước (gần 200 km), cùng với sân bay quốc tế tư nhân đầu tiên Vân Đồn, cảng nước sâu Cái Lân và hệ thống hạ tầng logistics ven biển đồng bộ.

Hạ Long, trung tâm của tỉnh Quảng Ninh. Ảnh: Lê Tân

Ngoài ra, tham vọng cạnh tranh với các đô thị lớn của Trung Quốc còn được hậu thuẫn bằng kết quả kinh tế mà Quảng Ninh vừa đạt được trong năm 2025. Tăng trưởng GRDP đạt 11,89%, quy mô 368.445 tỷ đồng. Tổng thu ngân sách năm qua là 85.052 tỷ đồng (vượt 54% dự toán Trung ương).

Cơ cấu kinh tế của tỉnh cũng dịch chuyển mạnh mẽ sang chiều sâu khi dịch vụ và thuế sản phẩm hiện chiếm tỷ trọng lớn nhất với 49,19%; công nghiệp và xây dựng chiếm 46,18%; trong khi nông nghiệp chỉ còn 4,63%. Năng suất lao động xã hội đạt 537 triệu đồng/người, tăng tới 11,6%.

Để hiện thực hóa mô hình "đối trọng", Quảng Ninh định hướng phân vai rõ ràng cho các dòng chảy kinh tế. Trong đó, chuỗi Hạ Long - Vân Đồn - Cô Tô đóng vai trò hạt nhân của đô thị du lịch biển. Ở hướng ngược lại, Quảng Yên, Móng Cái và các khu kinh tế ven biển sẽ là bệ phóng cho công nghiệp công nghệ cao, logistics và thương mại quốc tế. Tỉnh đặt mục tiêu thu hút đều đặn khoảng 3 tỷ USD vốn FDI mỗi năm vào các khu vực trọng điểm này.

Tuy nhiên, đề án cũng thẳng thắn nhìn nhận những rào cản lớn mà Quảng Ninh phải vượt qua nếu muốn bước vào "sân chơi" khu vực. Thách thức đầu tiên là sự phân tán. Các cực phát triển mạnh của tỉnh như Hạ Long, Vân Đồn, Móng Cái hay Cái Lân hiện vẫn thiếu sự liên kết chặt chẽ để tạo thành một chuỗi giá trị khép kín. Lỗ hổng về nhân lực công nghệ cao, thiếu hụt chuyên gia, kỹ sư và một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đủ mạnh đang là điểm nghẽn lớn.

Áp lực lớn nhất chính là chuẩn phát triển. Từ trước đến nay, Quảng Ninh chủ yếu so sánh các chỉ số với mặt bằng chung trong nước. Để cạnh tranh trực diện với những đô thị phát triển năng động bên kia biên giới như Đông Hưng, Nam Ninh hay các thành phố ven biển phía Nam Trung Quốc, Quảng Ninh buộc phải thay đổi tư duy quản trị, nâng cấp công nghệ và nguồn nhân lực theo các chuẩn mực quốc tế khắt khe hơn.

Theo dự thảo, thành phố Quảng Ninh tương lai sẽ được thành lập trên toàn bộ diện tích tự nhiên hiện tại của tỉnh là hơn 6.231 km2, quy mô dân số khoảng 1,52 triệu, cấu trúc gồm 30 phường, 22 xã và 2 đặc khu.

Kế hoạch chuyển mình lên thành phố trực thuộc Trung ương của Quảng Ninh đang nhận được sự đồng thuận gần như tuyệt đối từ người dân. Kết quả lấy ý kiến từ hơn 385.000 hộ gia đình (đạt tỷ lệ phản hồi hơn 99,4%) cho thấy có tới 99,96% số phiếu bày tỏ sự đồng ý với đề án này.

Lê Tân