1 hour ago
4
Quảng Cáo
0943778078
Mắc kẹt hơn một tháng trên tàu hàng ở Hormuz, 23 thủy thủ Philippines tập trung trên đài chỉ huy để bỏ phiếu về quyết định cuối cùng: Vượt qua eo biển hay không.
Sau khi chiến sự giữa Mỹ - Israel với Iran nổ ra hồi cuối tháng hai, tàu hàng này cùng thủy thủ đoàn gồm 23 công dân Philippines bỗng nhiên bị cuốn vào vòng xoáy xung đột quốc tế và đối mặt hiểm nguy rình rập. Đây là một trong hàng trăm tàu hàng mắc kẹt ở vịnh Ba Tư do eo biển Hormuz bị phong tỏa.
Sau hơn một tháng neo đậu tại vùng Vịnh, các thủy thủ Philippines trên tàu hàng không được nêu tên này phải đi đến quyết định sinh tử: Có nên thực hiện hải trình dài 6 tiếng qua eo biển Hormuz hay không. Họ không còn lối thoát nào khác ngoài việc phải đi qua đây, dù nguy hiểm luôn rình rập bởi thủy lôi và các cuộc tấn công từ Iran.
Một tàu container tại eo biển Hormuz ngoài khơi đảo Qeshm, Iran, hôm 18/4. Ảnh: AP
'Chỉ cần thoát khỏi đây'
Trong thời gian mắc kẹt, các thành viên thủy thủ đoàn đã chọn ngủ ngay trên sàn gần cửa ra vào, vị trí gần trung tâm con tàu hơn, đề phòng trường hợp bị tấn công. Những người khác chuẩn bị sẵn ba lô cứu sinh chứa thức ăn và hộ chiếu. Một số người mặc sẵn áo phao. Họ cùng nhau cầu nguyện.
Tổng cộng 5 cuộc bỏ phiếu đã được các thủy thủ tiến hành trong hơn một tháng. Trước mỗi lần bỏ phiếu, thuyền trưởng đều phát cho thủy thủ bản sao thư từ công ty vận tải Hy Lạp quản lý con tàu.
Theo lời kể của hai thủy thủ, nội dung thư thúc giục họ bằng những lời lẽ ngày càng gay gắt để họ chấp nhận lên đường, đồng thời bày tỏ nỗi "thất vọng" mỗi lần các thủy thủ từ chối chấp nhận rủi ro.
Mặt tích cực là công ty cam kết sẽ trả thêm hai tháng lương cho họ nếu đồng ý lên đường. Phía công ty còn khẳng định đã xin phép Iran êm xuôi, dù trước đó từng có tàu bị tấn công khi mạo hiểm đi qua Hormuz.
"Chỉ cần thoát khỏi đây là đầu óc nhẹ nhõm, không còn phải sợ hãi hay mất ngủ hàng đêm nữa", một thủy thủ cho hay.
Mặt tiêu cực là, như một thủy thủ nói, "chúng tôi có thể bị tên lửa bắn nổ tung, hoặc chuyện gì đó đại loại vậy".
Trong 4 lần bỏ phiếu đầu tiên, các thủy thủ đều phản đối và gửi lời xin lỗi đến công ty vì họ vẫn quá sợ hãi. Dù sau đó vài người bắt đầu thay đổi ý định, thuyền trưởng vẫn kiên quyết giữ vững lập trường: "Chỉ cần một người nói không, tất cả chúng ta đều ở lại".
Đến cuộc bỏ phiếu thứ 5 vào cuối tháng 3, các phiếu thuận xuất hiện như "hiệu ứng domino", một thủy thủ kể. Họ đã bấm bụng bỏ phiếu đồng ý vượt eo biển do chịu áp lực quá lớn.
20 phút nghẹt thở
Vài ngày sau khi Mỹ và Iran công bố lệnh ngừng bắn hôm 7/4, đồng thời nhận được cam kết rằng các thủ tục xin phép đã hoàn tất, thủy thủ đoàn quyết định khởi hành.
Không bao lâu sau, hai chiếc xuồng cao tốc, mỗi chiếc chở khoảng ba người, bắt đầu bám đuôi con tàu, hai thủy thủ kể. Một thành viên thủy thủ đoàn dùng ống nhòm để quan sát và phát hiện súng máy trên xuồng. Anh hét lớn: "Nằm xuống, có súng kìa!".
Điều tồi tệ nhất cuối cùng cũng xảy ra. Khi con tàu đang di chuyển qua eo biển Hormuz, một trận mưa đạn trút xuống họ. Thủy thủ đoàn nháo nhào tìm nơi ẩn nấp.
Một thủy thủ kể anh nghe thấy tiếng động như "búa gõ keng, keng". Lúc đầu, anh nghĩ đó là tiếng sửa chữa trên tàu, nhưng rồi bộ đàm vang lên thông báo về vụ tấn công. Các thủy thủ cho biết những loạt đạn liên tục nhắm vào tàu trong hơn 20 phút.
Đạn xuyên thủng cửa kính đài chỉ huy, sượt qua một thủy thủ khi anh đang cúi rạp người để phát tín hiệu cấp cứu. Các thủy thủ phát hiện ít nhất 9 vết lõm do trúng đạn trên tàu, trong đó có hai viên bắn xuyên cửa kính.
Một thủy thủ cho rằng những loạt súng này là tín hiệu "cảnh cáo" từ lực lượng hải quân Iran, do con tàu hơi chệch khỏi tuyến đường được cấp phép, đi vào vùng nước nông hơn và sát bờ hơn so với bình thường.
Nhưng việc nã đạn xuyên qua cửa kính vào thẳng đài chỉ huy đang có người trực lại không hề giống lời cảnh cáo thông thường.
Một thủy thủ kể trước khi tiếng súng vang lên, người trên xuồng đã giơ súng và ra hiệu cho họ chạy vào trong. "Tôi đoán họ chỉ muốn ra hiệu rằng chúng tôi đang đi sai đường, tôi cũng không rõ nữa", anh nói.
Thủy thủ này cho biết anh từng rất sợ tàu trúng tên lửa hay thủy lôi trong quá trình đi qua eo biển, và cảm thấy may mắn vì lực lượng trên xuồng cao tốc chỉ khai hỏa đạn súng máy, vốn không có khả năng gây hư hại nặng cho những tàu hàng cỡ lớn. Con tàu cuối cùng đi qua eo biển Hormuz an toàn và đang trên đường quay trở lại Nam Mỹ.
Một tấm bảng tuyên truyền bằng tiếng Ba Tư ở thủ đô Tehran, Iran, có nội dung: "Eo biển Hormuz sẽ vẫn bị đóng; toàn bộ vùng Vịnh là bãi săn của chúng ta". Ảnh: AP
Công ty quản lý tàu chưa từng công bố thông tin về vụ tấn công này trước đây. Họ thường không công khai những chi tiết như vậy để không khiến các thủy thủ hoang mang.
Tuy nhiên, dựa trên các dữ liệu thu thập được, Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Anh cho biết đã có hơn 20 tàu bị tấn công khi tìm cách vượt qua Hormuz. Một số tàu đã phải đối mặt với các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) và tên lửa, hỏa lực từ pháo hạm, nguy cơ bị bắt cùng rủi ro từ thủy lôi Iran rải ở eo biển.
Theo Tổ chức Hàng hải Quốc tế, ít nhất 11 thủy thủ đã thiệt mạng trong các sự cố ở Trung Đông kể từ khi xung đột nổ ra.
Một thủy thủ trên tàu hàng khác cho biết anh đã bị mắc kẹt tại vùng Vịnh cùng hơn 60 thủy thủ đến từ Philippines suốt 75 ngày. Tàu của họ có thể tự lọc nước ngọt và họ đã câu cá để bổ sung cho lượng thực phẩm đang cạn kiệt. Tuần này, họ cuối cùng cũng vượt qua được eo biển.
Theo Stephen Cotton, Tổng thư ký Liên đoàn Công nhân Vận tải Quốc tế (ITF), họ đã nhận được hơn 2.000 câu hỏi từ các thủy thủ về cuộc khủng hoảng tại eo biển Hormuz, với những thắc mắc như "tôi được hưởng thêm khoản phụ cấp nào trong vùng chiến sự? Sẽ ra sao nếu tàu của chúng tôi hết thức ăn hoặc thuốc men? Liệu tôi có thể rời con tàu này để về nhà không?".
Theo thỏa ước tập thể, các thủy thủ làm việc trong vùng nguy hiểm sẽ được nhận gấp đôi lương và có quyền từ chối ra khơi. Tuy nhiên, việc xin hồi hương lại rất khó khăn về mặt thủ tục và điều phối, bởi tàu luôn cần một số lượng thuyền viên tối thiểu để duy trì hoạt động an toàn, ngay cả khi đang neo đậu. Các thủy thủ cũng lo ngại rằng chỉ một lần từ chối cũng có thể khiến họ bị đưa vào danh sách đen và mất cơ hội đi biển sau này.
Nhiều thủy thủ vẫn sẵn sàng mạo hiểm vì gánh nặng mưu sinh của gia đình ở quê nhà. Thủy thủ Philippines trên con tàu bị tấn công cho hay một thành viên trong đoàn từng đùa rằng muốn tên lửa bắn trúng tàu để được nhận tiền trợ cấp. Khi đó anh đã gắt lại: "Cậu điên à? Bị tấn công như vậy là mất mạng đấy".
Ít nhất 8 thủy thủ, phần lớn là người Philippines, đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công của lực lượng Houthi ở Yemen nhằm vào tàu thương mại ở Biển Đỏ trong suốt cuộc xung đột tại Gaza.
Cổng Nước mắt Hormuz
Hanz Chester Galuno, thủy thủ trên tàu chở hàng Minoan Glory treo cờ Liberia, cho hay tàu đang neo đậu tại một cảng của Iran để chờ bốc dỡ lô hàng nông sản thì chiến sự nổ ra.
Trong thời gian bị mắc kẹt, thủy thủ đoàn trên tàu hạn chế tối đa thời gian ra ngoài, trừ khi phải làm những công việc cần thiết như kiểm tra dây buộc tàu hay trực canh. Galuno cho biết anh từng nhìn thấy những quả tên lửa "từ đất liền cứ thế lao vút lên trời".
Các thành viên thủy thủ đoàn hầu như không ngần ngại khi công ty thông báo họ có thể băng qua eo biển vào ngày 1/4. Họ muốn "ra khơi và di chuyển vì ở trong đó rất đáng sợ", Galuno nói. Trên đường đi, Galuno cho biết mình đã nhìn thấy ít nhất ba con tàu bị hư hại vì UAV và tên lửa.
Họ vỡ òa sung sướng khi đến gần lối ra của eo biển. Các thủy thủ đã chuẩn bị sẵn một tờ giấy A4 ghi dòng chữ "Tôi đã ở Cổng Nước mắt Hormuz" để chụp ảnh kỷ niệm.
Các thành viên thủy thủ đoàn cùng tạo dáng với tờ giấy, người giơ ngón tay cái, người làm biểu tượng hòa bình hoặc chắp tay cầu nguyện. Một vài người còn vờ như đang nhìn qua ống nhòm.
Vị trí eo biển Hormuz. Đồ họa: Guardian
Galuno cho hay anh biết "Cổng Nước mắt" thực chất là biệt danh của eo biển Bab el-Mandeb đầy hiểm nguy trong lịch sử, nhưng các thủy thủ vẫn thích gọi như vậy với Hormuz vì nghe hợp tai.
Khi đã vượt qua eo biển an toàn, các thủy thủ lập tức mở tiệc nướng ăn mừng. "Đúng không khí Philippines, mọi người nhảy múa để tìm lại niềm vui", anh kể.
Họ cũng hát karaoke, và chọn ca khúc Under the Same Sun (Dưới cùng một Mặt trời) của ban nhạc rock Scorpions đến từ Đức làm bài hát chủ đề cho khoảnh khắc đó, bởi tất cả thủy thủ đều lênh đênh dưới chung một bầu trời, Galuno giải thích.
"Sao chúng ta không thể ngừng chiến đấu. Vì tất cả đều sống dưới chung một bầu trời", các thủy thủ cùng cất tiếng hát khi eo biển Hormuz dần lùi lại phía sau.
Vũ Hoàng (Theo Washington Post, AFP, Reuters)
