Đại biểu đề nghị bỏ khái niệm 'chung cư có thời hạn'

Đại biểu Quốc hội Trương Thị Bích Hạnh đề nghị bỏ khái niệm "chung cư có thời hạn" vì dễ khiến người dân hiểu rằng sau 50 hoặc 70 năm sẽ mất quyền sở hữu căn hộ.

Thảo luận tại tổ chiều 19/8 về dự thảo Luật Nhà ở sửa đổi, đại biểu Trương Thị Bích Hạnh, Phó chủ tịch thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc TP HCM, cho rằng cần phân biệt rõ thời hạn sử dụng tòa nhà và quyền sở hữu căn hộ.

Dự thảo lần này bổ sung khái niệm "chung cư có thời hạn", tức chung cư được xác định thời hạn sử dụng theo quy định của pháp luật về xây dựng. Luật Nhà ở 2023 không dùng khái niệm này mà chỉ quy định "thời hạn sử dụng chung cư".

Bà Hạnh cho rằng hai cách gọi khác nhau về bản chất. "Chung cư có thời hạn" dễ khiến người dân nghĩ căn hộ chỉ được sở hữu trong một thời gian nhất định, chẳng hạn 50 hoặc 70 năm. Còn "thời hạn sử dụng chung cư" là thời gian tòa nhà có thể sử dụng an toàn.

"Nếu dự thảo luật dùng khái niệm chung cư có thời hạn, người dân sẽ hiểu rằng sau 50 hoặc 70 năm, họ đương nhiên mất quyền sở hữu căn hộ", bà nói.

Thực tế, hết thời hạn theo thiết kế không có nghĩa chung cư phải phá bỏ hay chủ nhà mất căn hộ. Điều 84 dự thảo quy định khi hết thời hạn này, cơ quan chức năng sẽ kiểm định chất lượng. Tòa nhà còn an toàn thì tiếp tục được sử dụng; nếu xuống cấp, không bảo đảm an toàn mới phải cải tạo, xây dựng lại.

Bà Hạnh ủng hộ quy định này vì tạo cơ sở xử lý các chung cư cũ, xuống cấp. Tuy nhiên, luật cần tránh cách gọi khiến người dân nhầm thời hạn sử dụng của tòa nhà với thời hạn sở hữu căn hộ. Đây là vấn đề được nhiều người mua nhà quan tâm bởi căn hộ là tài sản lớn, có gia đình phải tích lũy nhiều năm mới mua được. Ngoài nhu cầu ở lâu dài, nhiều người còn muốn để lại căn hộ cho con cháu.

Bà Hạnh dẫn Nghị quyết 21 của Trung ương, trong đó định hướng đất xây dựng nhà ở thương mại để bán, chủ yếu là chung cư, được giao ổn định lâu dài. Chung cư xây mới có thời hạn sử dụng theo niên hạn công trình nhưng quyền tài sản của chủ sở hữu phải được bảo đảm. Khi tòa nhà hết thời hạn sử dụng, chủ căn hộ được thực hiện nghĩa vụ tài chính để xây dựng lại theo quy định.

Từ đó, nữ đại biểu đề nghị bỏ khái niệm "chung cư có thời hạn", tiếp tục sử dụng "thời hạn sử dụng chung cư" để tránh gây hiểu nhầm và lo lắng cho người mua nhà.

Đại biểu Trương Thị Bích Hạnh phát biểu chiều 19/8. Ảnh: Phạm Thắng

Đại biểu Vũ Huy Khánh, đại biểu chuyên trách tại Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, cũng nhận thấy cách dùng khái niệm trong dự thảo chưa thống nhất. Phần giải thích từ ngữ có "chung cư có thời hạn", nhưng các điều khoản phía sau lại dùng "thời hạn sử dụng chung cư".

"Đọc định nghĩa này, người dân sẽ hiểu chung cư có hai dạng là có thời hạn và không có thời hạn", ông Khánh nói và cho rằng cách quy định như vậy gây "mập mờ về khái niệm".

Ông cho rằng dù thời hạn của tòa nhà được ghi rõ trong hồ sơ thiết kế hay không, khi chung cư cũ, xuống cấp vẫn phải kiểm định mới biết có thể tiếp tục sử dụng. Điều người dân cần được trả lời rõ là quyền lợi của họ với căn hộ sẽ được giải quyết thế nào nếu tòa nhà phải phá dỡ, xây lại.

"Vấn đề này càng được quan tâm khi giá chung cư tại Hà Nội trong 2-3 năm qua có nơi tăng 150-200%. Với thu nhập của cán bộ, công chức, dù đã được tăng lương, sở hữu một căn hộ thương mại diện tích khiêm tốn vẫn là mục tiêu rất xa vời", ông Khánh nói.

Đại biểu Dương Minh Tuấn, Phó vụ trưởng Địa phương 3, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, cho biết thực tế hiện nay có căn hộ được sở hữu lâu dài và loại cho thuê 50 năm, trong đó loại cho thuê thường rẻ hơn. Người Việt thường muốn mua nhà để ở lâu dài, nên nếu luật đưa ra khái niệm "chung cư có thời hạn", người mua có thể e dè với căn hộ và chuyển sang mua đất.

Đại biểu Nguyễn Thị Mai Phương, Phó chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, thì cho rằng quy định thời hạn sử dụng chung cư không mới. Luật Xây dựng và Luật Nhà ở hiện hành đã quy định tuổi thọ của công trình.

Vấn đề nằm ở cách gọi sao cho người dân không hiểu thời hạn sử dụng tòa nhà cũng là thời hạn sở hữu căn hộ. Nếu quy định không rõ, một chính sách nhằm bảo đảm an toàn công trình có thể khiến người mua nhà lo quyền sở hữu của mình bị giới hạn.

Bà Phương cũng dẫn Nghị quyết 21 của Trung ương chỉ đề cập thời hạn sử dụng chung cư theo niên hạn xây dựng, không đặt ra khái niệm "chung cư có thời hạn". Do đó bà đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát lại cách quy định để tránh gây hiểu nhầm.

Dự án Luật Nhà ở sửa đổi sẽ tiếp tục được Quốc hội xem xét trước khi thông qua vào cuối năm.

Vũ Tuân - Trần Hà