1 hour ago
1
Quảng Cáo
0943778078
Tham vọng trở thành trung tâm toàn cầu về trí tuệ nhân tạo (AI) của vùng Vịnh đang bị thử thách khi xung đột Trung Đông kéo dài.
Những năm gần đây, các quốc gia vùng Vịnh xem công nghệ tiên tiến là trụ cột cốt lõi của kế hoạch đa dạng hóa nền kinh tế. Trong đó, nguồn năng lượng hóa thạch dồi dào, năng lực phát điện quy mô lớn với giá tương đối rẻ, giúp nơi đây thành điểm đến hấp dẫn cho các dự án xây dựng trung tâm dữ liệu tiêu - nền tảng xương sống của AI và điện toán đám mây.
Cuộc đua giữa các nước ngày càng sôi động, với UAE tích cực hỗ trợ nhiều sáng kiến lớn, thông qua nền tảng đầu tư AI MGX và G42, đều do Mubadala - quỹ đầu tư quốc gia quy mô tài sản 385 tỷ USD - của Abu Dhabi thành lập
Trong khi, Arab Saudi muốn triển khai hàng chục tỷ USD vào AI và hạ tầng dữ liệu, thuộc khuôn khổ Vision 2030. Quỹ đầu tư nhà nước đang nắm giữ gần 1.000 tỷ USD của nước này hiện thực hóa tham vọng thông qua HUMAIN.
Thành lập năm ngoái, HUMAIN đã đạt được một số thỏa thuận, bao gồm hợp tác với xAI và AirTrunk cho các dự án trung tâm dữ liệu tại Arab Saudi. Amazon cũng đang hợp tác HUMAIN xây một trung tâm AI mới.
Qatar không muốn bỏ lỡ cơ hội và đã thành lập Qai. Công ty quốc doanh này kết hợp hoạt động cùng quỹ Qatar Investment Authority trị giá gần 600 tỷ USD và đang hợp tác với tập đoàn đầu tư và quản lý tài sản Brookfield (Canada).
Khói đen bốc lên sau cuộc tập kích ở thành phố Sharjah, UAE hôm 1/3. Ảnh: AP
Nhưng chiến sự Iran bất ngờ nổ ra cuối tháng hai, với 2 trung tâm dữ liệu của Amazon ở UAE đã bị nhắm mục tiêu. "Cuộc xung đột đang đưa hạ tầng AI ra tiền tuyến theo đúng nghĩa đen, điều chỉ 1-2 năm trước được xem là khó xảy ra", bà Trisha Ray, Phó giám đốc kiêm nghiên cứu viên thường trú tại Geotech Center thuộc tổ chức nghiên cứu Hội đồng Đại Tây Dương (Mỹ), bình luận.
Hậu quả, các quyết định đầu tư vào một số dự án trung tâm dữ liệu ở vùng Vịnh đã tạm dừng hoặc tốn thêm thời gian. Gary Wojtaszek, CEO Pure Data Center Group thuộc Oaktree Capital Management, cho biết công ty đã tạm hoãn các quyết định đầu tư tại Trung Đông, dù vẫn tiếp tục "lập kế hoạch và thảo luận" về chúng.
Mark Richards tại hãng luật BCLP - chuyên tư vấn cho các dự án trung tâm dữ liệu quy mô lớn, cho biết các quyết định đầu tư đang mất nhiều thời gian hơn do rủi ro liên quan tới việc hoạt động trong khu vực có những mối đe dọa nghiêm trọng. Theo ông, những rủi ro vốn không nằm trong luận điểm đầu tư ban đầu nay đã được đưa vào quá trình định giá.
Theo bà Trisha Ray, cuộc chiến đã "đánh dấu một sự chuyển dịch". Bởi trước đây, quản lý rủi ro chủ yếu tập trung vào các mối đe dọa an ninh mạng, gián đoạn kỹ thuật số, chứ không phải đe dọa mang tính quân sự trực tiếp. "Và điều này đã thay đổi, với các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái", bà chỉ ra.
Ngoài ra, lợi thế giá điện rẻ của vùng Vịnh cũng lung lay. Các nước như UAE từ lâu cung cấp giá điện công nghiệp tương đối thấp, khoảng 0,11 USD/kWh, so với mức 0,25 - 0,40 USD hoặc cao hơn tại nhiều khu vực ở châu Âu.
Theo CNBC, điện giá rẻ giờ không đảm bảo, khi thị trường năng lượng rung chuyển và eo biển Hormuz bị phong tỏa đã tạo ra đợt gián đoạn nguồn cung dầu lớn nhất lịch sử, theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA). Giá khí đốt tại UAE tăng 30% vào tháng 4. Giá dầu Brent cao hơn 55%, từ khoảng 72 USD mỗi thùng lên gần 120 USD lúc đỉnh điểm trong ba tháng qua.
Đối với vùng Vịnh, tác động ngày càng mang tính cấu trúc. Thị trường năng lượng thắt chặt và biến động gia tăng buộc các chính phủ phải chuyển phần chi phí tăng thêm sang người dùng công nghiệp lớn như trung tâm dữ liệu.
Về dài hạn, các "ông lớn" AI khu vực cho biết cuộc chiến không làm giảm tham vọng. Người phát ngôn G42 nói định hướng không thay đổi và niềm tin "chỉ ngày càng mạnh mẽ hơn". Công ty tuyên bố AI sẽ "trở nên nền tảng đối với các nền kinh tế và xã hội giống như điện năng".
CEO HUMAIN Tareq Amin khẳng định tham vọng chưa bao giờ giới hạn ở việc mở các trung tâm dữ liệu. "Chúng tôi đang xây dựng toàn bộ hệ sinh thái AI, từ hạ tầng trọng yếu và năng lực tính toán, cho tới mô hình, nền tảng và các ứng dụng", ông cho biết. Ông chỉ ra Arab Saudi có lợi thế chiến lược về quy mô, với diện tích rộng lớn, nguồn năng lượng dồi dào, các hành lang kết nối tầm cỡ thế giới.
Ông Mark Richards từ BCLP cho biết vẫn đang nhận được nhiều yêu cầu mới liên quan tới các dự án trung tâm dữ liệu quy mô lớn ở Trung Đông. Trong khi, Gary Wojtaszek của Pure DC nói vẫn "rất lạc quan" và tiếp tục xúc tiến kế hoạch đầu tư tại UAE và Arab Saudi.
Khi được CNBC hỏi liệu có tạm hoãn đầu tư tại vùng Vịnh hay không, Amazon dẫn lại phát biểu của CEO Matt Garman rằng vẫn "hào hứng đầu tư dài hạn". Google và Microsoft từ chối bình luận. Cisco và Oracle không phản hồi.
Dù vậy, cuộc xung đột cũng đã "phá vỡ ảo tưởng về sự ổn định dài hạn tại vùng Vịnh", qua đó làm thay đổi giá trị đầu tư vào nơi đây, theo Aalok Mehta, Giám đốc Viện Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) tại Washington.
Trước đó, IEA ước tính tổng vốn đầu tư toàn cầu vào các trung tâm dữ liệu giai đoạn 2026-2030 sẽ đạt 3.900 tỷ USD, con số "quá lớn" để các công ty AI có thể tự mình xoay xở. PIF, quỹ dẫn dắt quá trình chuyển đổi kinh tế Arab Saudi, gần đây đã điều chỉnh chiến lược, cắt giảm hoặc thu hẹp một số "siêu dự án".
Ông Aalok Mehta cho rằng phát triển các trung tâm dữ liệu trong tương lai nhiều khả năng đắt đỏ và mất nhiều thời gian hơn, do chi phí gia cố cơ sở hạ tầng, công nghệ chống máy bay không người lái, phí bảo hiểm tăng và những vấn đề liên quan đến chuỗi cung ứng.
Bà Ray tại Atlantic Council gợi ý "gia cố vật lý" các trung tâm dữ liệu, thậm chí xây dựng dưới lòng đất. Ngoài ra, nhà đầu tư nên cân nhắc đa dạng hóa ở nhiều nơi, kể cả nước ngoài. "Hạ tầng trung tâm dữ liệu mà UAE cần để đáp ứng tham vọng toàn cầu và khu vực không nhất thiết phải đặt hoàn toàn tại UAE", bà ví dụ.
Phiên An (theo CNBC, Reuters)
