Xavi – HLV ngoại nhưng là 'người con' của bóng đá Hà Lan

• Thể thao
• World Cup 2026
• Phân tích

Thứ bảy, 15/8/2026, 12:24 (GMT+7)

Nigel de Jong, người từng tung cú đá vào ngực Xabi Alonso ở chung kết World Cup 2010, giữ vai trò then chốt trong việc đưa Xavi Hernandez – một HLV ngoại nhưng mang trong mình dòng máu bóng đá Hà Lan – về dẫn dắt sắc da cam.

Khi một số kênh truyền thông đưa tin Giám đốc Kỹ thuật LĐBĐ Hà Lan (KNVB) De Jong đáp chuyến bay xuống Marbella (Tây Ban Nha) cách đây vài ngày, ít ai đoán được rằng chuyến đi ấy là để hoàn tất bản hợp đồng đưa Xavi lên ghế thuyền trưởng ĐTQG nước này đến năm 2030.

Nigel de Jong (trái) tung cú đá vào ngực Xabi Alonso trong trận Hà Lan – Tây Ban Nha ở chung kết World Cup 2010 trên sân Soccer City, Johannesburg, Nam Phi ngày 11/7/2010. Ảnh: AFP

Báo Tây Ban Nha Marca tiết lộ Xavi bấy giờ đang đi nghỉ cùng gia đình tại đây. Buổi gặp khép lại chuỗi đàm phán bí mật giữa ông và De Jong, vốn đã diễn ra từ sau khi HLV Ronald Koeman chia tay Hà Lan ở World Cup 2026, sau trận thua Morocco trên chấm luân lưu ở vòng 1/8. Ngay thời điểm đó, chính đại diện của Xavi đã chủ động liên hệ với De Jong, ngỏ lời muốn dẫn dắt ĐTQG nước này.

Sau khi Xavi phát tín hiệu đến KNVB, De Jong là người ủng hộ nhiệt tình nhất với ý tưởng bổ nhiệm cựu tiền vệ người Tây Ban Nha làm tân thuyền trưởng "cơn lốc màu da cam". Tuy nhiên, Xavi đã phải trải qua một quy trình tuyển chọn được Marca miêu tả là "cực kỳ chuyên nghiệp", với cả sự tham gia đánh giá từ Giám đốc Thể thao đương nhiệm của Ajax là Jordi Cruyff.

Bộ sậu KNVB đánh giá cao năng lực lãnh đạo của Xavi, khi từng dẫn dắt Barca vô địch La Liga và Siêu cup Tây Ban Nha vào năm 2023. Cựu thuyền trưởng đội chủ sân Camp Nou cũng được chấm điểm tích cực khi dũng cảm trao cơ hội cho các tài năng trẻ, điển hình là Lamine Yamal. Dù không thể đưa Barca tiến sâu ở sân chơi Champions League trong nhiệm kỳ dẫn dắt từ 2021 đến 2024, nhà cầm quân 46 tuổi vẫn được KNVB đề cao ở sự linh hoạt trong việc áp dụng trường phái bóng đá Johan Cruyff, với những cách tân phù hợp với bóng đá hiện đại.

Sau quãng thời gian đánh giá và thảo luận, Hà Lan – mới chỉ giành được một danh hiệu lớn trong lịch sử là Euro 1988 – đi đến quyết định bổ nhiệm Xavi để chèo lái đội tuyển. Nhiệm vụ ngắn hạn của ông sẽ là đấu trường Nations League, trung hạn là Euro 2028 và dài hạn là World Cup 2030.

HLV Xavi Hernandez trên sân tập của Barca ở Ciutat Esportiva Joan Gamper, Barcelona, Tây Ban Nha ngày 3/11/2023. Ảnh: Reuters

Trận ra mắt của Xavi sẽ là cuộc đối đầu với Đức của Jurgen Klopp – người cũng có trận chào sân ở Nations League ngày 24/9 tới tại Amsterdam. Tiếp nối sẽ là các trận đấu với Serbia và Hy Lạp trong cùng bảng đấu.

Đội ngũ ê-kíp của Xavi chưa được xác nhận đầy đủ, nhưng nhiều khả năng sẽ là sự kết hợp giữa ban huấn luyện cũ ở Barca – dẫn đầu là người anh trai Oscar – cùng một số thành viên thuộc KNVB. Sau khi rời Barca, Xavi từng được liên hệ với một số đội bóng lớn khác trong vài tháng qua. Tuy vậy, ông xác định một ĐTQG sẽ phù hợp hơn với định hướng tiếp theo trong sự nghiệp thay vì dẫn dắt một CLB.

HLV nước ngoài nhưng mang chất Hà Lan

Phải sau 48 năm, Hà Lan mới lại lựa chọn một HLV ngoại quốc để dẫn dắt ĐTQG nước này. Lần gần nhất là năm 1978, khi nhà cầm quân người Áo Ernst Happel còn ngồi ghế nóng "Oranje".

Song, bản thân Xavi nhìn nhận theo cách khác: "Tôi, theo một cách nào đó, chính là người con của bóng đá Hà Lan". Phát biểu này thậm chí đã được trích dẫn trong thông cáo báo chí của KNVB khi công bố bổ nhiệm HLV sinh năm 1980. Thoạt nhìn, nó như một tuyên bố được chuẩn bị kỹ lưỡng bởi một công ty truyền thông. Nhưng đó lại là thực tế không thể bàn cãi. Cựu tiền vệ gốc Catalonia này thực sự đã chịu ảnh hưởng rất lớn từ bóng đá Hà Lan nói chung và huyền thoại Cruyff nói riêng.

"Tôi gặp Cruyff lần đầu khoảng hai năm sau khi gia nhập lò đào tạo La Masia", Xavi từng kể trên báo Pháp L’Équipe vào năm 2012. "Lúc đó ông ấy đến huấn luyện một đội trẻ của Barca tại Camp Nou. Tôi mới 11 tuổi và hoàn toàn bị mê hoặc. Tôi đứng ngay bên ngoài đường biên, cạnh khu vực kỹ thuật, ông ấy vừa sút bóng vào khung thành bằng cả chân trái lẫn chân phải, vừa liên tục chỉ đạo chúng tôi. Tôi phát cuồng vì cảnh tượng đó. Tôi tin rằng cuộc gặp gỡ đúng nghĩa đầu tiên ấy đã tạo nên ảnh hưởng khủng khiếp đối với tôi. Cruyff thực sự là một người thầy vĩ đại".

Xavi Hernandez và huyền thoại Johan Cruyff (phải) thuở sinh thời trong buổi khánh thành sân bóng cộng đồng Cruyff Court Xavi Hernandez thuộc dự án do Quỹ Cruyff phối hợp xây dựng ở Terrassa, Tây Ban Nha năm 2014. Ảnh: Marca

Nhà vô địch World Cup 2010 thậm chí còn thêu một trong những châm ngôn kinh điển của cố huyền thoại Hà Lan lên thảm chùi chân tại nhà riêng ở Barcelona, đó là: "Hãy ra sân và chơi bóng".

Trong cuộc phỏng vấn với tạp chí Pháp France Football vào năm 2025, Xavi từng trải lòng vì sao triết lý của "Thánh Johan" lại sinh ra là để dành cho mình. "Tôi vốn là cầu thủ nhỏ con, mảnh khảnh, không mạnh mẽ cũng chẳng chạy quá nhanh", ông từng giải thích. "Nhưng mô hình chơi bóng kiểu Cruyff lại hoàn toàn tương thích với phẩm chất của tôi. Bóng đá của tôi dựa trên tư duy, khả năng đọc trận đấu và nhận diện các khoảng trống ít được đối phương để mắt tới nhất để tấn công. Nhờ đó, tôi luôn có mặt đúng lúc, đúng chỗ. Tôi mang lòng biết ơn sâu sắc đến tất cả những HLV đã kế thừa và phát triển triết lý này, đặc biệt là Louis van Gaal. Ông ấy tin tưởng tôi, đôi khi còn nhiều hơn cả chính bản thân tôi".

Cũng chính Van Gaal – một người Hà Lan khác – đã có công đưa Xavi bước ra ánh sáng, khi trình làng cựu tiền vệ mà về sau trở thành bộ não nơi tuyến giữa Barca ở đội một vào mùa hè năm 1998, trong trận lượt đi Siêu cup Tây Ban Nha trước Real Mallorca. Van Gaal đã xếp Xavi đá chính ở hàng tiền vệ bên cạnh những Luis Enrique, Philipp Cocu hay Rivaldo. Chàng trai vừa bước sang tuổi 18 ngày ấy đã ghi bàn thắng đầu tiên trong tổng số 85 pha lập công cho đội bóng xứ Catalonia. Cột mốc đó mở ra hành trình 767 lần khoác áo Barca.

Trái với hình dung của nhiều người, không phải dưới thời Pep Guardiola, mà chính dưới trướng một huyền thoại Hà Lan khác là Frank Rijkaard mà Xavi mới là người thi đấu nhiều nhất (224 trận, so với 208 trận thời Guardiola), dù cho khởi đầu giữa hai người không mấy êm đẹp.

"Rijkaard từng không tin tưởng tôi, muốn lối chơi của đội phải thiên về thể lực nhiều hơn", Xavi hồi tưởng năm 2012. "Ông ấy cho rằng đó là cách duy nhất để cạnh tranh sòng phẳng với các thế lực hàng đầu châu Âu". Thời gian trôi qua, góc nhìn của Xavi trở nên ôn hòa hơn. Sau này, ông từng chia sẻ: "Rijkaard dẫu sao cũng đến từ trường phái Hà Lan và đi theo định hướng rất gần với Cruyff. Từng bước một, chúng tôi tìm lại được trật tự vốn có".

Xavi Hernandez thời cầu thủ và HLV Louis van Gaal trên sân tập của Barca ở Ciutat Esportiva Joan Gamper, Barcelona, Tây Ban Nha năm 1998. Ảnh: FC Barcelona

Thành quả của kỷ nguyên đó là hai chức vô địch La Liga cùng một Champions League. Năm 2023, Rijkaard từng dành một lời tri ân ngắn gọn nhưng đắt giá cho học trò cũ: "Cậu ấy đã trở thành nhà vua của bóng đá". Để rồi khi Guardiola – một học trò ruột của Cruyff – thay thế Rijkaard ở ghế nóng sân Camp Nou, kỷ nguyên vàng son mở ra, với Xavi trở thành một trong những mắt xích quan trọng. Nói cách khác, Barca ngày đó vừa có một đệ tử của Cruyff trên ghế huấn luyện, vừa có một đệ tử khác trên sân.

Ngay cả sau khi người thầy vĩ đại qua đời vào năm 2016, cái tên Cruyff vẫn tiếp tục gắn liền với Barca, không chỉ qua di sản ông để lại. Bởi khi Xavi trở về từ Qatar để tiếp quản ghế huấn luyện đội bóng, Giám đốc Thể thao của CLB lúc này chính là... con trai của Cruyff, Jordi Cruyff. Và ở tuyến giữa, Xavi còn có trong tay Frenkie de Jong, cầu thủ người Hà Lan thứ 20 trong lịch sử đội bóng màu lam-đỏ, người giờ đây là nhân vật duy nhất trực tiếp tiếp nối truyền thống tô vẻ sắc màu da cam ở thánh đường Camp Nou.

Hoàng Thông tổng hợp