Vỉa hè trung tâm Đà Nẵng ngày thông thoáng, đêm bị chiếm dụng

Nhiều vỉa hè tuyến đường trung tâm Đà Nẵng như Bạch Đằng, Trần Phú, Lê Duẩn thông thoáng vào ban ngày, nhưng rơi vào cảnh tái lấn chiếm, lộn xộn về ban đêm.

Sau 4 tháng triển khai chiến dịch trật tự đô thị theo Chỉ thị 14 của Ban Thường vụ Thành ủy và Kế hoạch 109 của UBND TP Đà Nẵng, bức tranh vỉa hè hiện bộc lộ hai trạng thái đối lập theo khung thời gian và địa bàn.

Ban ngày, vỉa hè các trục đường chính thuộc vùng lõi như Bạch Đằng, Trần Phú, Lê Duẩn, Nguyễn Văn Linh, xe máy xếp đúng vạch kẻ, bảng hiệu lấn chiếm bị tháo dỡ. Tại các điểm nóng như trước chợ Cồn (đường Ông Ích Khiêm), người dân buôn bán bám vỉa hè tự giác thu gọn sạp hàng, nhường lối cho người đi bộ.

Tuy nhiên, tại các tuyến phố trung tâm khác như Lê Độ, Hoàng Hoa Thám, Trần Cao Vân, hay các khu vực cách trung tâm 5-7 km, trật tự vỉa hè gần như chưa được cải thiện. Xe máy đỗ dọc ngang, biển quảng cáo chằng chịt bủa vây cùng các chậu cây cảnh tự phát tạo nên khung cảnh nhếch nhác.

Từ sau 18h, nhiều cửa hàng ăn uống, quán nhậu, quán bar tràn ra vỉa hè kinh doanh. Điển hình tại đường Nguyễn Văn Linh (đoạn gần ngã tư Đỗ Quang), một bên vỉa hè biến thành nơi kê bàn ghế cho khách nhậu, phía đối diện bị các quán ăn đêm chiếm dụng toàn bộ lối đi.

Tình trạng tương tự diễn ra tại các tuyến phố du lịch như Bạch Đằng (dãy quán dừa xiêm), ngã tư Trần Quốc Toản - Trần Phú (quán phở), hay đường Võ Nguyên Giáp ven biển hàng trăm ghế nhựa và quầy hàng lưu động chắn trước công viên.

Tại các trục ven sông Hàn (Như Nguyệt, Trần Hưng Đạo), bàn ghế nhựa kê sát bờ sông, xe máy dựng lộn xộn. Chính quyền phường Hải Châu cho biết một số hộ buôn bán thậm chí cử người cảnh giới để lập tức tái lấn chiếm ngay khi vắng bóng lực lượng chức năng.

Chị Hoàng Anh, trú phường Hải Châu, vừa có chuyến du lịch TP HCM và Hà Nội, so sánh vỉa hè Đà Nẵng vẫn còn nhếch nhác so với hai thành phố lớn. Việc di chuyển trên vỉa hè ở trung tâm Đà Nẵng gặp nhiều trở ngại, do xe máy để vô tội vạ, rác thải vứt tràn lan. Đường phố cũng không thông thoáng khi quá nhiều ôtô được phép đỗ dưới lòng đường.

Quán phở ở ngã tư Trần Quốc Toản - Trần Phú chiếm dụng hết vỉa hè, tối 11/7. Ảnh: Nguyễn Đông

Xung đột giữa bố trí điểm kinh doanh vỉa hè và quỹ đất

Thực trạng tái chiếm xuất phát từ sự cố tình vi phạm của các hộ mặt tiền, thói quen đỗ xe của người dân, nhưng sâu xa vẫn là bài toán sinh kế chưa có lời giải từ chính quyền địa phương. Phường Hải Châu có 594 hộ không có mặt bằng cố định trong tổng số gần 6.000 hộ kinh doanh. Phường Thanh Khê, nơi dân số lên đến 201.000, cũng có hàng nghìn hộ nghèo coi vỉa hè là nguồn thu nhập duy nhất.

Các giải pháp bố trí điểm buôn bán tạm thời rơi vào bế tắc do cạn kiệt quỹ đất công. Ông Nguyễn Văn Duy, Chủ tịch UBND phường Hải Châu, dẫn chứng tại kiệt K129 Hải Phòng, phường từng bố trí cho 16 hộ khó khăn buôn bán ở lô đất trống, nhưng khu vực này hiện sắp bị thu hồi để tổ chức đấu giá.

Việc đào tạo chuyển đổi nghề nghiệp gặp rào cản lớn do đa số lao động buôn bán vỉa hè đã trên 60 tuổi, khó đáp ứng tiêu chuẩn tuyển dụng công nghiệp. Trong một ngày hội việc làm do phường Hải Châu tổ chức, chỉ có 1 trên tổng số 500 trường hợp buôn bán vỉa hè đến tham dự.

"Địa bàn có đặc thù đất chật người đông, hạ tầng đô thị cũ kỹ với 134 tuyến đường có hoạt động kinh doanh. Thói quen buôn bán vỉa hè tồn tại lâu đời và là kế mưu sinh duy nhất của nhiều hộ nghèo, khiến việc xử lý gặp không ít rào cản", ông Hồ Dũng, Phó chủ tịch UBND phường Thanh Khê, phân trần.

Ông Đặng Ngọc Tuấn, Phó chủ tịch UBND phường Hòa Khánh, cũng cho rằng áp lực lớn nhất hiện nay là nguồn sống của người dân. Quy định mới cấm hoàn toàn việc kinh doanh trên vỉa hè đã đánh trực tiếp vào thu nhập của các gia đình bán hàng rong, nước mía, quán ăn lề đường.

Xe máy để lộn xộn trên đường Lê Duẩn, khiến du khách di chuyển khó khăn. Ảnh: Nguyễn Đông

Nhiều tuyến phố dẹp đến 3 lần vẫn tái chiếm

Song song với bài toán sinh kế, sự thiếu hụt nhân sự quản lý là nguyên nhân trực tiếp khiến kết quả dẹp vỉa hè không thể duy trì bền vững. Ông Đặng Ngọc Tuấn cho biết phường Hòa Khánh rộng hơn 40 km2 với gần 400 tuyến đường, chính quyền đã đăng ký trật tự đô thị làm nhiệm vụ trọng tâm từ cuối năm 2025. Tuy nhiên, lực lượng quy tắc đô thị của phường chỉ có 8 người. Trung bình mỗi tháng, phường chỉ đủ sức xử lý khoảng 20 tuyến đường.

Trong số gần 80 tuyến đã tập trung xử lý đến nay, nhiều nơi vỉa hè lập tức bị tái chiếm. Tại điểm nóng đường Nguyễn Huy Tưởng (gần khu đô thị Phước Lý), dù phường đã ra quân xử lý 3 lần nhưng tình trạng tràn xuống lòng đường buôn bán, dựng biển hiệu lộn xộn vẫn tái diễn ngay sau khi lực lượng rút đi. Trong ngày 30/7, phường tiếp tục tập trung xử lý ở trước bến xe trung tâm Đà Nẵng, phải tịch thu nhiều bảng hiệu, hàng hóa bán tràn ra vỉa hè để lập lại trật tự đô thị.

Trước thực trạng trên, mục tiêu 100% xã, phường dọn sạch vỉa hè và cấm kinh doanh sau quý II/2026 theo Kế hoạch 109 của thành phố đã không thể hoàn thành, dù đây là thời điểm thành phố chuyển sang giai đoạn xử phạt hành chính. Nhiều phường xử phạt, nhưng cũng chỉ như "bắt cóc bỏ dĩa".

Trong khi vỉa hè được dẹp trật tự để dành chỗ đỗ xe máy, lối cho người đi bộ, thì nhiều ôtô lại leo lên vỉa hè đậu đỗ. Ảnh chụp trên đường Trần Phú, phường Hải Châu, chiều 22/7. Ảnh: Nguyễn Đông

Trả lời VnExpress tại buổi họp báo quý II, ông Lê Văn Tuấn, Phó giám đốc Sở Xây dựng TP Đà Nẵng, thừa nhận tình trạng tái vi phạm đang gia tăng tại các tuyến đường, nhất là gần khu thương mại, khu vực chợ, bệnh viện, trường học và điểm du lịch.

"Một trong những nguyên nhân chủ yếu là lực lượng làm công tác tuần tra, kiểm tra và xử lý vi phạm tại nhiều địa phương còn mỏng, trong khi địa bàn quản lý rộng. Điều này dẫn đến khó khăn trong việc duy trì kiểm tra thường xuyên và giữ vững kết quả sau xử lý", ông Tuấn nói.

Thêm vào đó, áp lực còn đến từ lượng người kinh doanh vãng lai di động từ nơi khác đến cắm chốt quanh chợ, phố du lịch. Họ liên tục di chuyển để né tránh, lúc có lực lượng thì rút đi, khi lực lượng đi khỏi lại quay lại tái chiếm.

Để xử lý dứt điểm, nhiều phường đang chuyển sang phương án lập tổ công tác an ninh trật tự cắm chốt nhắc nhở hàng ngày, đồng thời bàn giao các tuyến đường nhỏ cho tổ dân phố tự vận động, quản lý. Sở Xây dựng cũng đang tham mưu quy chế tiếp nhận phản ánh trực tiếp từ người dân, phối hợp tìm kiếm chính sách đào tạo nghề và bố trí địa điểm kinh doanh hợp pháp.

Nguyễn Đông