Về Phong Nha ngắm sông Son đỏ ngầu, nghe truyền thuyết mối tình gắn liền với tên sông

Sông Son bắt nguồn từ núi đá vôi Kẻ Bàng, chảy ngầm hơn 7km trong lòng động Phong Nha kỳ ảo, rồi hòa cùng dòng sông Chày tại ngã ba trước cửa động để hình thành nên dòng nước mênh mang. 

Với chiều dài khoảng 35km, dòng sông vừa là tuyến đường thủy đưa du khách khám phá động Phong Nha, vừa gắn bó với đời sống người dân vùng sơn thủy bao đời này. Người dân địa phương còn gọi sông Son là sông Troóc.

Trong những ngày nắng đẹp, dòng Son thường mang màu xanh trong, soi bóng những dãy núi đá vôi và những làng quê ven sông. Đó cũng là hình ảnh quen thuộc với hàng triệu du khách khi đến Phong Nha. Nhưng những ngày này, dòng sông mang một diện mạo khác khi nước sông đỏ ngầu. 

Theo chị Nguyễn Thị Linh (người dân ở bên bờ sông Son), sau những trận mưa lớn ở thượng nguồn phía Lào, nước từ các khe suối đổ về mang theo đất đá, phù sa khiến nước sông chuyển sang màu nâu đỏ. 

Sau khoảng 3 - 5 ngày, nếu trời không mưa, nước sẽ trong xanh trở lại. Vào mùa mưa, khoảng từ tháng 9 đến tháng 12, sông Son cuồn cuộn phù sa nâu đỏ đổ về hạ du. 

Màu nước đặc biệt ấy cũng khiến người ta liên tưởng đến cái tên "Son" và gắn liền những truyền thuyết khác nhau về nguồn gốc tên gọi dòng sông.

Trong những câu chuyện được người dân Phong Nha truyền lại, có một chuyện tình buồn gắn với chính tên gọi dòng sông.

Người dân kể lại rằng ngày xưa, giữa vùng núi rừng trùng điệp Phong Nha có một cô gái xinh đẹp độ tuổi trăng tròn là con nhà quyền quý, nhưng đem lòng yêu chàng trai nghèo khó.

Vì gia đình ngăn cấm nên cả hai không đến được với nhau. Giữ tấm lòng son sắt, cả hai nhảy xuống sông tự vẫn để giữ trọn tình yêu. Cảm động trước sự hy sinh của hai người trẻ tuổi, dân làng đã đặt tên con sông ấy là sông "Son”, như một biểu tượng vĩnh cửu của lòng son sắt.

Một truyền thuyết khác lại kể rằng cô gái bị một lãnh chúa bắt đi. Không khuất phục trước sự ép buộc, cô chọn cái chết để giữ lòng thủy chung với người mình yêu. Sau khi cô gieo mình xuống vực, nước từ các khe suối tràn về, tạo thành một dòng sông.

Cũng có câu chuyện được người dân kể về cuộc giao tranh giữa quân Tây Sơn và quân Nguyễn Ánh vào đầu thế kỷ XIX. Khi quân Tây Sơn thất trận và rút chạy về phía bắc, đến khu vực sông Son, một trận chiến dữ dội được cho là đã xảy ra, khiến máu của những người tử trận nhuộm đỏ dòng nước.

Bao đời nay, dòng sông Son mềm mại vắt qua thung lũng như một dải lụa, bồi đắp phù sa, ôm lấy những bãi ngô xanh mướt và mang về tôm cá nuôi dưỡng những làng quê ven sông. 

Từ dòng nước ấy, người dân Phong Nha có thêm sinh kế với những sản vật đặc trưng như cá trắm sông Son, cá chình, cá bống, tôm đất... góp phần làm nên hương vị riêng của vùng di sản.