Ô tô phía trước rẽ trái, xe phía sau vượt bên phải có bị phạt?

Khi lưu thông trên đường hai chiều, không hiếm trường hợp ô tô phía trước giảm tốc để chuẩn bị rẽ trái, trong khi phần đường bên phải còn đủ khoảng trống. Theo phản xạ, tài xế phía sau thường đánh lái cho xe lách sang bên phải để vượt lên thay vì phải dừng chờ.

Nhiều người cho rằng đây là lỗi "vượt phải", bởi thông thường khi muốn vượt một phương tiện cùng chiều, tài xế phải vượt về phía bên trái. Tuy nhiên, Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ hiện hành có quy định ngoại lệ đối với trường hợp xe phía trước đang chuẩn bị rẽ trái.

Xe phía trước có tín hiệu rẽ trái hoặc đang rẽ trái là một trong những trường hợp pháp luật cho phép xe phía sau được vượt về bên phải nếu đủ điều kiện vượt

ẢNH: AI

Cụ thể, theo điều 14 của luật này, về nguyên tắc, khi vượt xe phải vượt về bên trái. Tuy nhiên, nếu xe phía trước có tín hiệu rẽ trái hoặc đang rẽ trái, xe phía sau được phép vượt về bên phải. Trường hợp gặp các xe chuyên dùng đang làm việc trên đường và không thể vượt bên trái cũng áp dụng ngoại lệ tương tự.

Như vậy, nếu ô tô phía trước thực sự đang rẽ trái hoặc đã có tín hiệu rẽ trái để thực hiện việc chuyển hướng, tài xế phía sau vượt lên từ bên phải không mặc nhiên bị xem là vượt phải sai quy định.

Xe trước rẽ trái, không phải lúc nào cũng được vượt bên phải

Mặc dù vậy, cần lưu ý rằng, việc xe phía trước bật xi-nhan trái chỉ là một trong những điều kiện cho phép vượt bên phải. Tài xế phía sau vẫn phải tuân thủ đầy đủ những quy định khác về vượt xe.

Điều 14 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ quy định, xe xin vượt chỉ được thực hiện việc vượt khi phía trước không có chướng ngại vật, trong đoạn đường định vượt không có xe chạy ngược chiều, xe chạy trước không có tín hiệu vượt xe khác và đáp ứng các điều kiện an toàn theo quy định. Khi thực hiện việc vượt, tài xế cũng phải có tín hiệu thông báo hướng chuyển và duy trì khoảng cách an toàn với các phương tiện phía trước, phía sau.

Trên đường có từ hai làn xe cơ giới cùng chiều trở lên, xe ở làn bên phải chạy nhanh hơn và đi lên trước xe ở làn bên trái không mặc nhiên bị xem là "vượt phải"

ẢNH: ĐÌNH TUYÊN

Đáng chú ý, luật cũng liệt kê một loạt vị trí, tình huống không được vượt xe, dù phía trước có phương tiện đang giảm tốc. Trong đó gồm trên cầu hẹp chỉ có một làn đường; đường cong hoặc khu vực đỉnh dốc trên đường hai chiều có tầm nhìn hạn chế; nơi đường bộ giao nhau cùng mức với đường sắt; khi gặp xe ưu tiên; phần đường dành cho người đi bộ qua đường; trong hầm đường bộ và đặc biệt là nơi đường giao nhau.

Quy định này rất đáng lưu ý bởi trong thực tế, ô tô phía trước thường bật xi-nhan trái để rẽ tại ngã ba, ngã tư. Tuy nhiên, nơi đường giao nhau lại thuộc nhóm vị trí luật giao thông quy định không được vượt xe. Vì vậy, tài xế phía sau không thể chỉ căn cứ vào việc xe trước đang bật xi-nhan trái để lập tức vượt bên phải tại giao lộ.

Tài xế cũng cần phân biệt tình huống "vượt xe" với việc xe đi ở làn bên phải chạy nhanh hơn xe ở làn bên trái. Luật hiện hành xác định vượt xe là tình huống trên đường mà mỗi chiều chỉ có một làn dành cho xe cơ giới. Với đường có từ hai làn xe cơ giới cùng chiều trở lên được phân biệt bằng vạch kẻ đường, xe phía sau di chuyển lên trước xe khác được điều chỉnh theo quy tắc sử dụng làn đường, không đơn thuần được xem là hành vi vượt phải.

Về hình thức và mức xử phạt, trong trường hợp vượt bên phải không đúng quy định, theo điểm a, khoản 5, điều 6 Nghị định 168/2024/NĐ-CP, người điều khiển ô tô có thể bị phạt tiền từ 4 - 6 triệu đồng. Nhóm hành vi này đồng thời bị trừ 2 điểm Giấy phép lái xe. Nếu hành vi vượt xe không đúng quy định dẫn đến tai nạn giao thông, mức phạt có thể tăng lên 20 - 22 triệu đồng và bị trừ 10 điểm Giấy phép lái xe.