Những bài học xây nhà cho thuê nhìn từ Mỹ

Ở California nơi tôi sống, các thành phố lớn đang gồng mình cố gắng giải quyết các vấn đề phát sinh từ việc giá nhà tăng cao.

Nhà cho thuê là một thực tế hiển nhiên ở nhiều nơi. Ở nhiều nước, bao gồm Mỹ, có cả một bộ luật liên quan tới việc thuê nhà, và có cả một tòa án riêng chỉ để xử các vụ mâu thuẫn liên quan tới nhà cho thuê.

Sau cùng thì xét theo quy luật cung cầu, lại sản sinh ra luôn cả một loạt luật sư chuyên về luật thuê nhà.

Nhà cho thuê đại khái có hai loại: Một là căn nhà riêng, nơi một hộ gia đình người thuê sử dụng cả căn. Hai là mỗi người thuê chỉ một căn phòng hay một đơn vị riêng trong căn nhà đó. Đơn vị riêng thật ra cũng giống như một căn hộ khép kín, chỉ là nó được xây thêm vào một cấu trúc có từ trước.

Đối với mỗi loại nhà cho thuê khác nhau thì việc thu tiền điện nước khác nhau. Như một hộ gia đình thuê nguyên căn thì phải trả toàn bộ chi phí. Còn khi một căn nhà có nhiều người thuê khác nhau thì các quy định về tiền điện nước thường là một sản phẩm của sự thương lượng.

Ngày trước, khi còn là sinh viên, tôi thuê nhà cùng ba người bạn. Chúng tôi thương lượng là tiền điện nước thì cứ chia làm bốn, internet cũng vậy. Chỉ có điều, đó là tiền điện lúc nào cũng được chi trả đúng với giá trên hóa đơn của sở điện lực, chủ nhà không được thu thêm.

Điều đáng nói hơn là ai là người kinh doanh những "nhà trọ" ấy? Ở Mỹ, phần lớn các chủ nhà là các cá nhân có tiền nên mua một vài căn nhà hay căn hộ và cho thuê. Một phần khác là các cá nhân mua nhà và cho người khác thuê một vài căn phòng trong nhà của mình.

Việc các công ty mua nhà ở rồi cho thuê là rất ít, và cơ quan chức năng đang rục rịch định cấm các công ty, không cho họ kinh doanh loại hình này. Đó là vì các công ty có vốn lớn, họ có thể mua các căn nhà với giá cao rồi cho thuê lại, đẩy người dân vào cảnh không cạnh tranh nổi vì không mua được nhà.

Tuy vậy, việc thiếu nhà ở vẫn là một vấn đề nghiêm trọng của các thành phố ở Mỹ. Nguyên nhân vẫn là mật độ dân số cao trong khi số căn nhà không theo kịp mức tăng cơ học của dân số. Ở California, các thành phố lớn đã và đang gồng mình cố gắng giải quyết các vấn đề phát sinh từ việc giá nhà tăng cao, mà cụ thể nhất là tình trạng vô gia cư.

Họ giải quyết bằng cách xây thêm nhà. Cụ thể hơn, ngoài việc cấp phép cho các khu nhà và khu chung cư mới, họ còn kêu gọi người dân xây thêm các đơn vị riêng vào các căn nhà đất. Vì thế ở thành phố nơi tôi ở, các đơn xin xây thêm vào nhà riêng chất đống, nhà nước loay hoay hoài không giải quyết nổi.

Ở Việt Nam, nhu cầu chỗ ở tại các đô thị lớn vẫn không ngừng tăng lên. Các nhà hoạch định chính sách bắt đầu xem xét việc cấp phép cho các công ty tư nhân xây nhà chỉ để cho thuê. Việc có một bộ luật riêng để quản lý việc cho thuê nhà là cần thiết, nhưng để dự án này thành công thì phải quan tâm tới một vấn đề rất thiết yếu. Đó là làm như thế nào để những ngôi nhà được xây lên sẽ được thuê, chứ không rơi vào cảnh nằm không.

Việc "ở đâu" được hoạch định bởi hai yếu tố: Người lớn làm ở đâu và con nhỏ học ở đâu. Khi có căn nhà gần hai yếu tố đó, người dân sẽ muốn chọn căn nhà đó làm chổ ở. Các cơ sở phục vụ các nhu cầu khác sẽ tự khắc mọc lên, như là nơi bán thức ăn, hàng tiêu dùng thiết yếu, các dịch vụ ăn uống, chăm sóc sức khỏe và sắc đẹp sẽ nhanh chóng kéo tới khi có người.

Ở Việt Nam, những năm gần đây thi vào lớp mười bỗng trở thành một cuộc đua căng thẳng. Tất cả cũng chỉ vì dân số tăng cơ học quá nhanh, hệ thống trường công không đáp ứng nổi. Ở các tỉnh, kỳ thi này không quá căng thẳng bởi vì mật độ dân số thấp hơn thành phố.

Để việc phát triển nhà cho thuê thành công, thì các khu chung cư hay nhà để cho thuê cần phải đáp ứng hai nhu cầu thiết yếu nhất: gần nơi có nhiều việc làm và gần trường học.

Xây nhà và xây trường gần các khu công nghiệp là giải pháp khả dĩ nhất để giúp đáp ứng nhu cầu nhà ở đang tăng cao. Mặt khác, khi các khu nhà này được quảng cáo với những ngôi trường công gần bên, thì chúng sẽ trở thành một mặt hàng bán chạy.

Khanh Huỳnh