1 hour ago
7
Theo một khảo sát nhỏ của PV Thanh Niên, nhiều người lao động cho rằng: "Nạn nhân của quấy rối tình dục không đơn thuần là người trực tiếp bị "đụng chạm", nhận những tin nhắn khơi gợi chuyện tình dục".
Trong môi trường công sở, việc thường xuyên chứng kiến các đồng nghiệp trao đổi, trò chuyện trực tiếp hoặc nhắn tin vào các nhóm chat chung của công ty bàn luận về vấn đề tình dục khiến nhiều người cảm thấy khó chịu.
Nạn nhân của quấy rối tình dục còn có những ai?
Theo chị Nguyễn Thuý V. (44 tuổi, ở TP.HCM), việc những đồng nghiệp trong công ty của chị thường trò chuyện với nhau bằng từ ngữ khá thô tục, nói lái và thường xuyên đề cập đến những từ ngữ nhạy cảm gợi hình ảnh "giường chiếu"... cũng khiến chị cảm thấy bực bội, cho rằng bản thân đang bị quấy rối tình dục.
Anh Lưu Tuấn K. (38 tuổi, ở TP.HCM) làm việc trong công ty truyền thông, giải trí cũng đồng quan điểm với chị V. và bổ sung thêm: "Công ty của tôi có nhiều lao động nữ trẻ tuổi. Môi trường làm việc khá năng động và cởi mở nên nhiều chị em đến văn phòng diện những trang phục hở rốn, áo cúp ngực hay váy quá ngắn...".
Theo luật sư Đỗ Ngọc Thanh, Chi hội trưởng Chi hội Luật sư thuộc Hội Bảo vệ quyền trẻ em TP.HCM, để xác định một hành vi có phải là quấy rối tình dục tại nơi làm việc hay không, cần xem xét các yếu tố chính.
Quấy rối tình dục không chỉ có "va chạm"
Ảnh minh họa: AI
Đó là hành vi phải có tính chất tình dục hoặc gợi ý tình dục. Đây có thể là lời nói, cử chỉ, ánh mắt, hình ảnh, tin nhắn, tiếp xúc cơ thể hoặc đề nghị liên quan đến quan hệ tình dục; hành vi đó không được người bị tác động mong muốn hoặc chấp nhận. Đây là dấu hiệu trung tâm. Người thực hiện không thể viện dẫn rằng mình "chỉ đùa" hoặc "không có ý xấu" nếu hành vi đã vượt quá giới hạn và gây khó chịu cho người tiếp nhận.
Hành vi phải xảy ra tại nơi làm việc theo nghĩa rộng, bao gồm văn phòng, chuyến công tác, hội nghị, đào tạo, bữa ăn liên quan công việc, phương tiện đi lại do doanh nghiệp bố trí và cả giao tiếp qua điện thoại, email, tin nhắn hoặc nền tảng điện tử phục vụ công việc.
Cần đánh giá bối cảnh, mức độ, tần suất, quan hệ quyền lực và hậu quả của hành vi. Một hành vi đơn lẻ vẫn có thể là quấy rối nếu nghiêm trọng. Ngược lại, những lời nói tưởng như nhẹ nhưng lặp lại nhiều lần sau khi người nghe đã từ chối cũng có thể tạo ra môi trường làm việc bất an.
Tuy vậy, không phải cứ có tiếp xúc cơ thể mới là quấy rối tình dục, và cũng không phải mọi lời nói thiếu tế nhị đều mặc nhiên cấu thành hành vi vi phạm. Việc xác định phải dựa trên tính chất tình dục, sự không mong muốn, bối cảnh nơi làm việc và toàn bộ chứng cứ liên quan.
"Đùa vui khi hai bên phải vui"
Với môi trường công sở hiện nay có muôn hình vạn trạng khó có thể xác định được ranh giới pháp lý giữa một lời nói, cử chỉ mang tính xã giao, đùa vui và hành vi bị xem là quấy rối thì theo luật sư Thanh không chỉ nằm ở câu chữ mà nằm ở tính chất tình dục, hoàn cảnh giao tiếp và thái độ của người tiếp nhận.
Một lời khen thông thường, lịch sự, không nhắm vào bộ phận cơ thể và không gây áp lực thường chưa bị coi là quấy rối. Nhưng nếu lời nói tập trung vào cơ thể, đời sống tình dục, quần áo nhạy cảm; được lặp lại dù người nghe đã khó chịu; đi kèm ám chỉ đổi tình cảm hoặc quan hệ tình dục lấy quyền lợi công việc thì đã vượt khỏi giới hạn xã giao.
Cũng cần xét đến tương quan quyền lực. Một câu nói của đồng nghiệp có thể đã gây khó chịu, nhưng cùng câu nói đó từ người có quyền tuyển dụng, đánh giá, tăng lương hoặc chấm dứt hợp đồng sẽ tạo áp lực lớn hơn. Người lao động có thể im lặng vì sợ mất việc; sự im lặng trong hoàn cảnh lệ thuộc không đồng nghĩa với đồng ý.
"Theo tôi, nguyên tắc đơn giản nhất là đùa vui phải làm cả hai bên vui. Khi một người đã khó chịu, né tránh, từ chối hoặc yêu cầu dừng lại mà hành vi vẫn tiếp diễn, đó không còn là chuyện đùa", luật sư Thanh nhận định.
Một trường hợp khác là quấy rối tình dục có thể được thực hiện hoàn toàn qua môi trường điện tử (tin nhắn, email). Nội dung cần được xem xét trong toàn bộ bối cảnh, không nên chỉ tách riêng một tin nhắn.
Các dấu hiệu thường gặp gồm gửi hình ảnh hoặc video khiêu dâm; hỏi về đời sống tình dục; bình phẩm cơ thể; liên tục mời gọi gặp riêng với hàm ý tình dục; yêu cầu gửi hình ảnh nhạy cảm; dùng biểu tượng, lời lẽ gợi dục; hoặc gắn việc đáp ứng yêu cầu tình cảm, tình dục với lợi ích hay bất lợi trong công việc.
Theo luật sư Thanh, cần đánh giá tần suất, thời điểm gửi, mối quan hệ giữa hai bên, phản ứng của người nhận, việc người nhận đã từ chối hay chưa và hành vi có tiếp tục hay không. Một tin nhắn đơn lẻ vẫn có thể là quấy rối nếu nội dung đặc biệt nghiêm trọng; ngược lại, những lời nói tưởng như nhẹ nhưng lặp lại liên tục sau khi bị từ chối cũng có thể tạo thành môi trường làm việc thù địch, bất an.
