Liên minh đa bên thúc đẩy phát triển bền vững ngành hàng không

Mô hình liên minh đa bên, kết nối doanh nghiệp, tổ chức xã hội giúp các hãng hàng không triển khai đồng thời mục tiêu môi trường, xã hội và quản trị trong chuỗi giá trị.

Trong bối cảnh yêu cầu phát triển bền vững ngày càng mở rộng, ngành hàng không đang chuyển từ các sáng kiến đơn lẻ sang mô hình hợp tác đa bên.

Theo International Air Transport Association (IATA), nhiều chương trình bền vững trước đây bị phân mảnh giữa hãng bay, sân bay và nhà cung cấp, dẫn tới "quy trình trùng lặp, dữ liệu không nhất quán và bỏ lỡ cơ hội tạo tác động", khiến tiến độ triển khai bị chậm lại. Để khắc phục, ngành đang xây dựng các khuôn khổ hợp tác chung nhằm kết nối các bên trong chuỗi giá trị và thúc đẩy giải pháp tập thể thay vì nỗ lực riêng lẻ.

Không chỉ dừng ở giảm phát thải, các chương trình hợp tác hiện nay bao trùm cả yếu tố xã hội, quản trị và trách nhiệm cộng đồng. Điều này phản ánh cách tiếp cận ESG toàn diện, trong đó hãng bay đóng vai trò trung tâm điều phối, kết nối nhiều đối tác để triển khai các sáng kiến trên quy mô hệ sinh thái.

Điển hình là các chương trình hợp tác trong liên minh hàng không toàn cầu SkyTeam. Theo thông tin đơn vị này công bố, các hãng thành viên đang phối hợp xây dựng bộ tiêu chuẩn bền vững chung, với các trụ cột bao gồm phúc lợi con người, giảm tác động môi trường và cải thiện quản trị chuỗi cung ứng. Những tiêu chuẩn này được xây dựng theo định hướng ESG và gắn với mục tiêu phát triển bền vững, nhằm tạo tác động đồng thời về môi trường, xã hội và quản trị.

Vietnam Airlines cùng 15 hãng hàng không quốc tế tham gia "Thử thách chuyến bay bền vững" của Liên minh Hàng không toàn cầu Skyteam. Ảnh: Vietnam Airlines

Mô hình hợp tác này không chỉ dừng ở cam kết mà đã tạo ra các sáng kiến thực tế. Chương trình "The Aviation Challenge" quy tụ nhiều hãng hàng không cùng thử nghiệm các giải pháp bền vững, từ cải thiện vận hành, giảm chất thải đến nâng cao phúc lợi nhân sự. Trong một kỳ triển khai, hơn 22 hãng tham gia với hơn 80 chuyến bay thử nghiệm các giải pháp đổi mới, qua đó chia sẻ kết quả và nhân rộng trong toàn mạng lưới. Các sáng kiến sau thử nghiệm được chuẩn hóa để áp dụng rộng rãi, cho thấy hiệu quả của hợp tác so với hoạt động riêng lẻ.

Các chương trình liên minh cũng mở rộng sang khía cạnh xã hội và quản trị. SkyTeam cho biết các hãng thành viên đang triển khai các sáng kiến về đa dạng nhân sự, an toàn lao động và nâng cao phúc lợi người lao động, đồng thời cải thiện tiêu chuẩn ESG trong chuỗi cung ứng và minh bạch báo cáo. Điều này cho thấy phát triển bền vững trong hàng không không chỉ là giảm phát thải mà còn bao gồm trách nhiệm xã hội và quản trị minh bạch.

Thực tế, đặc thù của ngành hàng không khiến các mục tiêu ESG khó đạt được nếu chỉ do một doanh nghiệp thực hiện. Các hoạt động liên quan đến y tế, môi trường hay quản trị đều cần sự tham gia của nhiều bên. Ví dụ, các chương trình hỗ trợ cộng đồng hay y tế đòi hỏi phối hợp giữa hãng bay, tổ chức xã hội và cơ quan nhà nước. Các sáng kiến môi trường cần sự tham gia của nhà cung cấp, sân bay và đối tác năng lượng. Còn minh bạch quản trị phụ thuộc vào hệ thống dữ liệu và tiêu chuẩn chung toàn chuỗi.

Vì vậy, mô hình liên minh đa bên được xem là giải pháp giúp hệ thống hóa các nỗ lực riêng lẻ thành chiến lược tổng thể. Thay vì triển khai rời rạc, các bên có thể cùng xác định mục tiêu, phân chia vai trò và chia sẻ nguồn lực. Các sáng kiến cũng dễ mở rộng hơn khi có sự tham gia của nhiều tổ chức ngay từ đầu.

Những chiếc túi vải mang thông điệp bảo vệ môi trường. Ảnh: Vietnam Airlines

Xu hướng này đang được hãng hàng không tại Việt Nam như Vietnam Airlines theo đuổi. Việc xây dựng một liên minh hợp tác tự nguyện giữa hãng bay và các đối tác nhằm phát triển bền vững phản ánh cách tiếp cận hệ sinh thái, thay vì các chương trình đơn lẻ. Mô hình liên minh hướng đến ba trụ cột chính gồm môi trường - xã hội - quản trị. Các trụ cột này tương đồng với cách tiếp cận ESG đang được ngành hàng không quốc tế áp dụng.

Bên cạnh đó, các hoạt động trong liên minh không chỉ dừng ở ký kết mà còn mở ra không gian hợp tác cụ thể giữa doanh nghiệp, tổ chức xã hội và cơ quan quản lý. Những chương trình giao lưu và kết nối được thiết kế nhằm khơi mở các sáng kiến mới, giúp các bên đề xuất dự án và triển khai theo từng lĩnh vực. Cách tiếp cận này tương tự mô hình hợp tác quốc tế, nơi các sáng kiến được thử nghiệm chung rồi nhân rộng.

Để cụ thể hóa định hướng hợp tác đa bên trong phát triển bền vững, ngày 22/4, Vietnam Airlines dự kiến tổ chức Lễ ra mắt Liên minh Xanh - Phát triển bền vững. Thành phần gồm lãnh đạo hãng, đại diện cùng nhiều đối tác triển khai dự án như Trung tâm Điều phối quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người, đại diện SkyTeam, Tetra Pak, MoMo, PanNature và các tổ chức y tế quốc tế.

Thái Anh