'Vũ công ballet nhận thù lao 80.000 đồng/ngày khó sống bằng nghề'

Đại biểu Quốc hội cho rằng mức thù lao 70.000-80.000 đồng mỗi ngày luyện tập, biểu diễn khiến nhiều nghệ sĩ, nhất là trong lĩnh vực xiếc, ballet, khó duy trì cuộc sống bằng nghề.

Sáng 20/4, thảo luận tổ về dự thảo Nghị quyết phát triển văn hóa Việt Nam, đại biểu Nguyễn Văn Mạnh, Phó đoàn Phú Thọ, đánh giá cao các đề xuất về tuyển dụng, đào tạo và tiền lương cho lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn. Tuy nhiên, ông cho rằng mức bồi dưỡng hiện nay vẫn quá thấp.

"Tôi đã xem một phóng sự về đời sống của các nghệ sĩ loại hình nghệ thuật truyền thống như ballet, xiếc, nơi mỗi ngày biểu diễn họ chỉ nhận được khoảng 70.000 đến 80.000 đồng. Với mức đãi ngộ như vậy, dù có yêu nghề đến đâu họ cũng khó có thể sống được bằng nghề", ông nói.

Theo dự thảo, viên chức, người lao động hoạt động đặc thù trong các đơn vị sự nghiệp công lập lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn được hưởng phụ cấp ưu đãi nghề và chế độ bồi dưỡng luyện tập, biểu diễn theo lộ trình. Cụ thể, phụ cấp ưu đãi nghề từ 40% đến 60% mức lương hiện hưởng cộng phụ cấp chức vụ và thâm niên vượt khung. Mức bồi dưỡng luyện tập từ 5% đến 15% lương cơ sở mỗi buổi, bồi dưỡng biểu diễn từ 15% đến 30% lương cơ sở mỗi buổi.

Đại biểu Nguyễn Văn Mạnh cho rằng mức bồi dưỡng này vẫn thấp, nhất là với diễn viên hợp đồng có thu nhập chỉ 2-3 triệu đồng mỗi tháng. Để tạo đột phá thực chất, chính sách phát triển văn hóa cần tập trung vào con người, trong đó có cơ chế đãi ngộ đủ mạnh, đặc biệt với các loại hình nghệ thuật truyền thống đang đứng trước nguy cơ mai một.

Ông cũng kiến nghị bổ sung chính sách ưu tiên sử dụng các trụ sở công dôi dư cho hoạt động văn hóa, thể thao. Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, nhiều trụ sở chưa được khai thác hiệu quả, trong khi lĩnh vực này vẫn thiếu không gian hoạt động. Ông đề nghị Chính phủ hướng dẫn thủ tục rút gọn trong việc giao, cho thuê các trụ sở này để tránh kéo dài thời gian thực hiện. "Nếu vẫn áp dụng đầy đủ quy trình như hiện nay, có thể mất vài năm mới hoàn tất, làm chậm việc phát huy hiệu quả tài sản công", ông nêu.

Đại biểu Nguyễn Văn Mạnh (Phó đoàn Phú Thọ). Ảnh: Hoàng Phong

Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Thị Phú Hà cũng ủng hộ việc có phụ cấp nghề nghiệp cho viên chức nghệ thuật. Tuy nhiên, bà cho rằng không nên quy định cứng mức bồi dưỡng luyện tập, biểu diễn từ 5% đến 15% ngay trong Nghị quyết. Nội dung này nên giao Chính phủ quy định chi tiết để đảm bảo linh hoạt trong điều chỉnh. "Nếu thực tế cho thấy mức bồi dưỡng quá thấp, Chính phủ có thể điều chỉnh ngay mà không phải chờ sửa Nghị quyết", bà nói.

Thực tế cho thấy thu nhập của viên chức ngành nghệ thuật còn thấp. Diễn viên hạng 4 có hệ số lương 1,86-4,06, tương đương khoảng 3,35-7,3 triệu đồng mỗi tháng; hạng 3 từ 4,2-8,96 triệu đồng. Với người có thâm niên khoảng 10 năm, thu nhập thực nhận trung bình khoảng 5 triệu đồng - chỉ nhỉnh hơn mức lương tối thiểu vùng.

Đối với người mới vào nghề, mức lương còn thấp hơn. Diễn viên mới được hưởng hệ số 1,86, sau khi trừ bảo hiểm xã hội chỉ còn khoảng 3 triệu đồng mỗi tháng, khó đáp ứng chi phí sinh hoạt cơ bản.

Ngoài lương, chế độ bồi dưỡng luyện tập và biểu diễn hiện hành cũng ở mức thấp, với 35.000-80.000 đồng mỗi buổi tập và 80.000-200.000 đồng mỗi buổi diễn. Mức này đã duy trì hơn 10 năm, dù lương cơ sở đã nhiều lần điều chỉnh. Báo cáo Quốc hội năm 2024, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch khẳng định chế độ bồi dưỡng hiện hành không theo kịp nhu cầu cuộc sống, chưa đủ tạo động lực cho đội ngũ nghệ sĩ, người lao động trong lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn.

Sơn Hà