Lãi cổ phiếu gần 50%, có nên dùng margin kiếm thêm?

Theo chuyên gia, bản chất của margin là khuếch đại cả lợi nhuận lẫn thua lỗ, nếu sử dụng quá mức, có thể phải bán cổ phiếu lúc bất lợi.

Tôi mua cổ phiếu STG khoảng 20 triệu đồng, sau gần một tháng lãi gần 50%. Nhìn lại tôi thấy tiếc vì lúc đó không có tiền sẵn để bỏ vốn nhiều hơn. Tôi tìm hiểu thì thấy nhiều người dùng margin để tăng lợi nhuận, nhưng cũng có người lỗ rất nặng.

Tôi chưa từng dùng, vậy có nên vay margin khi thị trường đang có nhiều cơ hội như hiện nay không? (Tôi đọc báo thấy nói nhiều cổ phiếu trên thị trường đang khá rẻ) Nếu dùng thì nên vay ở mức nào để hạn chế rủi ro? Cảm ơn chuyên gia!

Nguyễn Tùng

Nhà đầu tư theo dõi thị trường chứng khoán tại một công ty ở TP HCM. Ảnh: Thanh Tùng

Chuyên gia tư vấn:

Việc bạn lãi gần 50% chỉ sau một tháng là kết quả tích cực. Tuy nhiên, cảm giác "giá như mình vay thêm để mua nhiều hơn" là tâm lý rất phổ biến sau khi một khoản đầu tư thành công. Trong quản lý gia sản, đây cũng là thời điểm nhà đầu tư cần giữ kỷ luật nhất, bởi quyết định sử dụng đòn bẩy thường chịu ảnh hưởng nhiều từ cảm xúc hơn là kế hoạch đầu tư.

Hiện nay, lãi suất margin trên thị trường phổ biến ở mức 12-13% một năm tại đa số công ty chứng khoán. Một số công ty có vốn ngoại áp dụng mức khoảng 10-11%, nhưng thường giới hạn danh mục cổ phiếu được vay. Các gói vay với tỷ lệ đòn bẩy cao hơn (chẳng hạn 70% giá trị danh mục) thường có lãi suất khoảng 13-14% một năm.

Lãi suất margin của một số công ty chứng khoán hiện nay. Nguồn: FIDT

Trong khi đó, lãi suất tiền gửi kỳ hạn 12 tháng phổ biến khoảng 6,6-7% một năm. Còn tại một số ngân hàng hoặc chương trình ưu đãi dành cho khách hàng có số dư lớn, mức thực nhận có thể đạt 8,5-9,4%.

Để hình dung rõ hơn, nếu vay 1 tỷ đồng với lãi suất 12%, chi phí lãi vay khoảng 120 triệu đồng một năm (tương đương 10 triệu đồng một tháng). Ngược lại, cùng số tiền đó gửi tiết kiệm có thể mang lại khoảng 85-94 triệu đồng một năm tại các chương trình lãi suất ưu đãi.

Điều này cho thấy khoản đầu tư sử dụng margin không chỉ cần có lãi mà còn phải tạo ra mức sinh lời đủ lớn để bù đắp chi phí vốn và phần rủi ro gia tăng do sử dụng đòn bẩy. Vì vậy, nhà đầu tư không nên vay chỉ vì tiếc nuối một cơ hội đã qua.

Lãi suất tiền gửi của một số ngân hàng hiện nay. Nguồn: FIDT

Ở góc độ vĩ mô, thị trường chứng khoán vẫn đang được hỗ trợ bởi các chính sách nhằm cải thiện thanh khoản và mở rộng dư địa cho tín dụng. Tuy nhiên, đây chưa phải là giai đoạn "tiền rẻ". Tín dụng vẫn tăng nhanh hơn huy động, trong khi mặt bằng chi phí vốn trung và dài hạn chưa có nhiều dư địa giảm mạnh do vẫn chịu tác động từ tỷ giá và lãi suất quốc tế. Điều đó cho thấy thanh khoản đã cải thiện nhưng chưa đủ để tạo nên một chu kỳ dòng tiền mạnh như giai đoạn lãi suất thấp trước đây.

Diễn biến thị trường gần đây cũng phản ánh điều này. Tại phiên 3/8, VN-Index đã vượt mốc 1.760 điểm nhờ dòng tiền lan tỏa sang nhiều nhóm ngành, cho thấy tâm lý nhà đầu tư vẫn tích cực. Định giá thị trường hiện ở mức khoảng 11,8 lần P/E, tương đối hấp dẫn so với lịch sử. Tuy nhiên, thanh khoản chưa thực sự bứt phá và dòng vốn ngoại vẫn chưa quay trở lại mạnh mẽ. Điều đó cho thấy cơ hội đầu tư vẫn hiện hữu, nhưng chủ yếu đến từ từng doanh nghiệp riêng lẻ thay vì một xu hướng tăng đồng thuận trên toàn thị trường.

Trong bối cảnh như vậy, lợi thế của nhà đầu tư nằm ở việc lựa chọn đúng doanh nghiệp và kiên nhẫn nắm giữ, hơn là cố gắng khuếch đại lợi nhuận bằng đòn bẩy tài chính. Khi xu hướng chung chưa thực sự rõ ràng, các nhịp tăng - giảm ngắn hạn có thể diễn ra nhanh chóng và khó dự báo. Chỉ cần một vài phiên điều chỉnh, chi phí lãi vay và áp lực margin call có thể khiến nhà đầu tư phải bán cổ phiếu trước khi giá trị doanh nghiệp được phản ánh đầy đủ. Vì vậy, nếu sử dụng margin trong giai đoạn hiện nay, nhà đầu tư nên xem đây là công cụ hỗ trợ với tỷ trọng hợp lý, thay vì sử dụng đòn bẩy cao để trading ngắn hạn với kỳ vọng tối đa hóa.

Bản chất của margin là khuếch đại cả lợi nhuận lẫn thua lỗ. Khi cổ phiếu tăng giá, lợi nhuận trên vốn tự có sẽ cao hơn. Nhưng nếu thị trường điều chỉnh, nhà đầu tư không chỉ chịu khoản lỗ lớn hơn mà còn phải trả lãi vay, thậm chí đối mặt với yêu cầu bổ sung tài sản hoặc bán giải chấp.

Hơn nữa, tác động của margin không chỉ nằm ở chi phí vốn mà còn ở yếu tố tâm lý. Một danh mục giảm 10% khi không sử dụng đòn bẩy chỉ khiến tài sản giảm 10%. Nhưng khi có margin, mức sụt giảm trên vốn tự có sẽ lớn hơn đáng kể, trong khi chi phí lãi vay vẫn phát sinh mỗi ngày. Chính áp lực này khiến nhiều nhà đầu tư buộc phải bán cổ phiếu ngay cả khi doanh nghiệp chưa có thay đổi đáng kể về giá trị.

Thực tế, nhiều khoản lỗ lớn trên thị trường không xuất phát từ việc lựa chọn sai doanh nghiệp, mà đến từ việc sử dụng đòn bẩy quá cao khiến nhà đầu tư không đủ khả năng đi qua những nhịp điều chỉnh ngắn hạn. Trong đầu tư, việc duy trì khả năng sinh lời bền vững trong nhiều chu kỳ thị trường quan trọng hơn việc tối đa hóa lợi nhuận trong một thương vụ. Bỏ lỡ một phần lợi nhuận thường ít tốn kém hơn nhiều so với việc sử dụng đòn bẩy quá mức và buộc phải bán tài sản vào thời điểm bất lợi.

Nguyễn Thị Hồng Vân
Trưởng phòng Quản lý gia sản
Công ty Tư vấn đầu tư và Quản lý tài sản FIDT