'Học thông qua chơi' - hướng giáo dục giúp học sinh tự chủ

Hướng tiếp cận giáo dục "Học thông qua chơi" (HTQC) được áp dụng rộng rãi, nhờ tính thực tiễn, linh hoạt với cốt lõi "Học đi đôi với chơi", giúp rèn luyện tính tự chủ, tự tin cho trẻ.

Trong quá trình triển khai chương trình Giáo dục phổ thông 2018, nhiều cơ sở giáo dục đang thay đổi về cách tiếp cận giáo dục, theo định hướng phát triển năng lực học sinh. Theo đó, học sinh sẽ chủ động thúc đẩy việc học của mình và giáo viên đóng vai trò định hướng, sáng tạo.

Một trong những cách tiếp cận được triển khai trong những năm gần đây là "Học thông qua Chơi" (HTQC), với cốt lõi là học sinh được tương tác, trải nghiệm, khám phá và giải quyết vấn đề trong môi trường học tập vui vẻ, có ý nghĩa.

HTQC được giới thiệu tại Việt Nam từ năm 2019 thông qua các dự án hợp tác giữa VVOB và Bộ Giáo dục và Đào tạo. Hướng tiếp cận này nhấn mạnh vào cách tổ chức, điều phối lớp học. Tại đây, giáo viên khéo léo kết nối mục tiêu bài học với các hoạt động học tập, cũng như được tự chủ tối đa trong việc thiết kế các hoạt động "học - chơi" hiệu quả.

Theo tài liệu của dự án, HTQC được kỳ vọng sẽ giúp giáo viên kích thích tư duy sáng tạo, nâng cao kỹ thuật điều phối, dẫn dắt cơ hội cho học sinh phát triển năng lực. Về phía học sinh, các hoạt động trên lớp sẽ tạo hứng thú và kích thích tư duy. Thay vì tiếp thu kiến thức qua nghe giảng, các em chủ động chiếm lĩnh kiến thức và ghi nhớ thông qua trải nghiệm thực tế.

Ông Nguyễn Bảo Châu - Điều phối viên dự án iPLAY và PlayHi của VVOB tại Việt Nam, nhận định yếu tố then chốt của HTQC là năng lực sư phạm và óc sáng tạo của người dạy, đồng thời tận dụng các vật liệu sẵn có tại địa phương để xây dựng hoạt động học tập. Vì vậy, đầu tư vào đào tạo giáo viên là bước đi trọng yếu.

"Tài liệu về HTQC do Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các chuyên gia biên soạn đã được sử dụng trong các chương trình tập huấn dành cho cán bộ quản lý và giáo viên. Nội dung này cũng được tích hợp trên nền tảng bồi dưỡng chuyên môn trực tuyến của Bộ", ông Châu nói thêm.

Sinh hoạt chuyên môn về HTQC tại trường tiểu học. Ảnh: VVOB

Theo báo cáo tổng kết dự án iPLAY do Bộ Giáo dục và Đào tạo và VVOB phối hợp thực hiện, gần 95% giáo viên tham gia khảo sát cho biết đã áp dụng HTQC vào hoạt động giảng dạy, trong đó khoảng 50% lồng ghép từ một đến năm tiết học mỗi tuần.

Tuy nhiên, việc triển khai giữa các địa phương và nhà trường vẫn có sự khác biệt. Một số giáo viên đã vận dụng thường xuyên trong quá trình giảng dạy, trong khi một số khác vẫn gặp khó khăn do chưa quen với cách tổ chức lớp học theo hướng giáo dục mới hoặc chưa có nhiều cơ hội thực hành.

Theo các chuyên gia giáo dục tham gia dự án, việc duy trì các hoạt động bồi dưỡng chuyên môn, sinh hoạt chuyên đề tại nhà trường và kết nối mạng lưới hỗ trợ giáo viên được xem là những yếu tố góp phần mở rộng việc tích hợp HTQC trong dạy học.

Học sinh tìm hiểu về địa phương thông qua ảnh và vật dụng hàng ngày. Ảnh: VVOB

Nếu được áp dụng đều đặn vào nội dung các buổi sinh hoạt chuyên môn định kỳ HTQC có thể giúp học sinh phát triển tư duy, vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Đây là mục tiêu chính của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 khi thúc đẩy một thế hệ học sinh chủ động, bứt phá.

Năm 2025, dự án PlayHi của VVOB Việt Nam tiếp tục phối hợp với các trường đại học sư phạm nhằm tích hợp HTQC vào chương trình đào tạo giáo viên, hướng đến hỗ trợ đội ngũ giáo viên tương lai trong việc tổ chức các hoạt động học tập theo định hướng phát triển năng lực.

Châu Lê Clara