10 hours ago
11
Quảng Cáo
0943778078
Số ca hội chứng rubella bẩm sinh ước tính giảm 73,5% giai đoạn 2012-2024, khi vaccine được đưa vào chương trình tiêm chủng tại ngày càng nhiều quốc gia.
Số ca hội chứng rubella bẩm sinh (CRS) trên thế giới giảm từ khoảng 101.000 ca năm 2012 xuống gần 27.000 ca năm 2024, theo mô hình của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC).
Rubella thường chỉ gây triệu chứng nhẹ ở trẻ em và người lớn. Tuy nhiên, phụ nữ nhiễm virus trong thai kỳ có thể sẩy thai, thai chết lưu hoặc sinh con mắc CRS. Trẻ bị ảnh hưởng có nguy cơ suy giảm thính lực, tổn thương mắt, dị tật tim và chậm phát triển.
Trong 12 năm, số quốc gia đưa vaccine chứa thành phần rubella vào chương trình tiêm chủng thường xuyên tăng từ 132 lên 179, trên tổng số 194 nước. Tỷ lệ trẻ 12-23 tháng tuổi được tiêm mũi đầu tiên cũng tăng từ 39% lên 73%. Cùng thời gian, số nước được xác nhận đã loại trừ rubella tăng từ 84 vào năm 2019 lên 117 vào cuối năm 2024, tương đương 60% số quốc gia trên thế giới.
Khoảng trống tập trung ở châu Phi
Đến năm 2024, vẫn còn 15 nước chưa triển khai mũi tiêm này. Những nơi đó có khoảng 21 triệu trẻ 12-23 tháng tuổi, chiếm 16% nhóm tuổi tương ứng trên toàn cầu. Phần lớn là các quốc gia thu nhập thấp hoặc chịu ảnh hưởng của xung đột, gồm Afghanistan, Chad, Cộng hòa Dân chủ Congo, Ethiopia, Niger, Nigeria, Somalia và Nam Sudan.
Chênh lệch giữa các khu vực còn lớn. Độ bao phủ tại châu Phi chỉ đạt 37%, so với 96% ở Đông Nam Á. Châu Phi vì thế chiếm 89,1% số ca CRS ước tính trong năm 2024.
Tính chung nhóm nước thu nhập thấp, tỷ lệ tiêm chủng là 30% do bao gồm cả những quốc gia chưa triển khai. Riêng các nước đã đưa vaccine vào lịch tiêm, độ bao phủ đạt 82%, nhỉnh hơn mức 81% của nhóm thu nhập trung bình thấp. Theo báo cáo, nút thắt chính là quyết định đưa vaccine vào chương trình, không phải năng lực triển khai sau đó.
Vaccine phòng sởi, quai bị, rubella dạng tiêm. Ảnh: AP
Số ca rubella được báo cáo giảm từ 94.277 năm 2012 xuống 18.881 năm 2022, rồi tăng lên 31.593 vào năm 2024. Mức tăng chủ yếu ghi nhận tại Chad, Nigeria và Nam Phi. Trong đó, Nam Phi có 15.100 ca, còn Chad ghi nhận 6.177 ca.
Các trường hợp CRS được báo cáo cũng tăng từ 302 lên 611. Nhóm nghiên cứu cho rằng con số này có thể phản ánh khả năng phát hiện tốt hơn, sau khi hệ thống giám sát được mở rộng tại Afghanistan, Bangladesh, Ấn Độ, Indonesia và Pakistan.
Tiến gần mục tiêu loại trừ
Nigeria và Cộng hòa Dân chủ Congo dự kiến đưa mũi phòng rubella vào chương trình tiêm chủng giai đoạn 2025-2026. Động thái này được kỳ vọng giúp giảm đáng kể số trẻ chưa được bảo vệ.
Nigeria khởi động chiến dịch phối hợp phòng sởi, rubella và bại liệt vào tháng 10/2025, với mục tiêu tiếp cận khoảng 106 triệu trẻ. Chương trình chuyển sang giai đoạn triển khai tại miền Nam vào tháng 1/2026.
Nỗ lực mở rộng tiêm chủng cũng được thúc đẩy bởi thay đổi chính sách. Trước năm 2024, WHO khuyến cáo chỉ triển khai khi một quốc gia đã đạt và duy trì độ bao phủ vaccine sởi ở mức cao. Điều kiện này sau đó được gỡ bỏ; mọi nước đều được khuyến nghị đưa thành phần rubella vào lịch tiêm.
Năm 2025, khu vực Đông Địa Trung Hải thông qua mục tiêu loại trừ rubella. Như vậy, cả sáu khu vực của WHO đều đã đặt mục tiêu chính thức. Đến nay, chưa nước nào được xác nhận loại trừ ghi nhận virus lây truyền lưu hành trở lại.
Các tác giả nhận định mục tiêu loại trừ rubella trên toàn cầu khả thi. Điều kiện là những quốc gia còn lại sớm triển khai vaccine, đồng thời duy trì đầu tư cho tiêm chủng và giám sát dịch bệnh.
Văn Hà (Theo Gavi)
