19 hours ago
2
Ngày 8.5, HĐND TP.HCM phối hợp Trường đại học Luật TP.HCM tổ chức hội thảo khoa học cấp quốc gia "Luật Đô thị đặc biệt - Đột phá thể chế cho TP.HCM".
Luật Đô thị đặc biệt trao quyền để TP.HCM vận hành như một siêu đô thị
Tại hội thảo, trình bày tham luận về xây dựng cơ chế phân cấp, phân quyền triệt để trong luật Đô thị đặc biệt, ông Lê Minh Đức, Phó trưởng ban Pháp chế HĐND TP.HCM cho biết việc xem xét việc ban hành luật Đô thị đặc biệt là một quyết sách mang tính lịch sử.
Bởi tại buổi làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy TP.HCM vào ngày 27.4, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã khẳng định sự ủng hộ của Bộ Chính trị, Quốc hội, Chính phủ để TP.HCM xây dựng dự thảo luật Đô thị đặc biệt "phản ánh đúng vị thế, tầm vóc, sứ mệnh của TP.HCM; tập trung tạo đột phá về thể chế và quản trị".
Ông Lê Minh Đức, Phó trưởng ban Pháp chế HĐND TP.HCM trình bày tham luận tại hội thảo
ẢNH: THÚY LIỄU
Theo ông Đức, sau khi hoàn tất sắp xếp đơn vị hành chính và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp từ tháng 7.2025, không gian phát triển của TP.HCM được mở rộng đáng kể, đi kèm với áp lực đô thị hóa mạnh mẽ.
Theo đại diện Ban Pháp chế HĐND TP.HCM, thành phố không thể tiếp tục vận hành hiệu quả trong "chiếc áo chật" của các quy định pháp luật đồng nhất vốn không tính đến các đặc thù của một đô thị đặc biệt.
Từ thực tiễn quản lý, Ban Pháp chế HĐND TP.HCM đề xuất dự thảo luật Đô thị đặc biệt cần tập trung phân quyền ở 6 lĩnh vực lớn.
Thứ nhất là mô hình quản trị siêu đô thị hiện đại, trong đó thành phố được chủ động hơn về tổ chức bộ máy, biên chế và nhân sự. Theo ông Đức, TP.HCM cần được quyền quyết định số lượng biên chế, người lao động trong các cơ quan của hệ thống chính trị dựa trên nhu cầu thực tiễn và khối lượng công việc, thay vì bị đóng khung bởi chỉ tiêu giao từ Trung ương.
"Với tính chất là một siêu đô thị có nhiều thách thức về hạ tầng và an sinh, mô hình quản lý giống như các tỉnh, thành thông thường sẽ thiếu sức lan tỏa và dễ làm bộ máy quá tải", ông Đức phân tích.
Thứ hai là cơ chế đãi ngộ linh hoạt, cạnh tranh để thu hút nhân tài. Ông Đức cho rằng TP.HCM đang đối mặt với tình trạng "chảy máu chất xám" do thang bảng lương hành chính còn cứng nhắc, trong khi các cơ chế thí điểm trước đây mới chỉ dừng ở mức hệ số, chưa đủ sức cạnh tranh với khu vực tư nhân và doanh nghiệp FDI.
Do đó, luật Đô thị đặc biệt cần trao quyền cho thành phố áp dụng cơ chế sử dụng, quản lý, đãi ngộ cán bộ, công chức, viên chức, chuyên gia, nhà khoa học theo hướng linh hoạt hơn. Thành phố cần được tự quyết định thu nhập, phụ cấp, nhà ở và các phúc lợi khác đối với các vị trí trọng yếu, đòi hỏi chuyên môn sâu.
"Thành phố cần đội ngũ kiến trúc sư thể chế và chuyên gia đầu ngành để hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược. Luật hóa cơ chế đãi ngộ linh hoạt là giải pháp gốc rễ để thu hút nhân tài tinh hoa", ông Đức nêu.
HĐND TP.HCM phối hợp Trường đại học Luật TP.HCM tổ chức hội thảo khoa học cấp quốc gia "Luật Đô thị đặc biệt - Đột phá thể chế cho TP.HCM"
ẢNH: THÚY LIỄU
Thứ ba là đột phá trong quản lý tài chính, ngân sách và đầu tư. Theo ông Đức, luật cần quy định rõ thẩm quyền tự chủ ngân sách của TP.HCM gắn với hiệu quả sử dụng ngân sách; đồng thời luật hóa các cơ chế chính sách ưu đãi về tài chính, cho phép thành phố thí điểm huy động vốn ngoài đầu tư công theo phương thức đối tác công - tư trong các lĩnh vực văn hóa, thể thao, khoa học công nghệ.
Thứ tư là đột phá về đầu tư và FDI, đặc biệt trong tháo gỡ rào cản đất đai. Ông Đức đề xuất phân quyền triệt để cho TP.HCM trong chuyển mục đích sử dụng đất, điều chỉnh cục bộ quy hoạch đô thị, quy hoạch sử dụng đất mà không phải qua quá nhiều khâu trung gian thẩm định. Thành phố cũng cần được chủ động ban hành cơ chế đặc thù về định giá, bồi thường, hỗ trợ tái định cư để xử lý dứt điểm vướng mắc trong giải phóng mặt bằng.
Thứ năm là đột phá về khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Theo ông Đức, luật cần thiết lập khung pháp lý cho cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với công nghệ, quy trình, sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới. TP.HCM cũng cần được tự quyết định áp dụng một số tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật vượt trội, phù hợp với định hướng xây dựng đô thị hiện đại.
Thứ sáu là thẩm quyền lập quy. Ông Đức đề xuất giao cho TP.HCM quyền chủ động ban hành văn bản quy phạm pháp luật để hướng dẫn thi hành luật, thậm chí được quy định khác với nghị định, thông tư trong một số lĩnh vực đã được phân quyền, với điều kiện không trái Hiến pháp, không xâm phạm an ninh quốc gia, quyền con người và quyền công dân.
Quyền lực mạnh phải có cơ chế kiểm tra hiệu quả
Bên cạnh phân quyền mạnh mẽ, ông Đức nhấn mạnh luật Đô thị đặc biệt phải thiết kế đồng bộ cơ chế trách nhiệm giải trình và kiểm soát quyền lực.
"Quyền lực mạnh mẽ phải đi đôi với cơ chế kiểm tra hiệu quả để ngăn chặn lạm quyền và trục lợi", ông Đức nói.
Ông Đức cũng đề xuất áp dụng nguyên tắc quản trị hiện đại với tinh thần "sáu rõ": rõ người, rõ việc, rõ quy trình, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ kết quả và rõ hiệu quả. Mọi thẩm quyền, nguồn lực khi được phân cấp, ủy quyền phải được cụ thể hóa bằng chỉ tiêu, tiêu chí định lượng, gắn với đánh giá năng lực cá nhân người đứng đầu và tập thể.
Luật Đô thị đặc biệt phải thiết kế đồng bộ với cơ chế trách nhiệm giải trình và kiểm soát quyền lực
ẢNH: H.V
Theo ông, cách làm này nhằm xóa bỏ tình trạng "trách nhiệm chung chung, hòa cả làng", cũng như thói quen đùn đẩy, xin ý kiến lòng vòng do phân định nhiệm vụ không rõ.
Một nội dung quan trọng khác là thể chế hóa cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung. Ông Đức cho rằng nếu không có cơ chế bảo vệ rõ ràng, một bộ phận cán bộ sẽ tiếp tục rụt rè, e ngại trách nhiệm, tạo ra vòng luẩn quẩn trong xử lý công việc.
Luật cần làm rõ ranh giới pháp lý, cơ chế miễn trừ trách nhiệm kỷ luật và trách nhiệm hình sự đối với cán bộ, công chức, chuyên gia nếu họ đã tuân thủ đúng quy trình, minh bạch động cơ, không tư lợi, nhưng kết quả không đạt như kỳ vọng do rủi ro khách quan, nhất là trong các lĩnh vực nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và cơ chế thử nghiệm.
