Cấp bách tiết kiệm năng lượng

Thay mặt Bộ Chính trị, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú vừa ký ban hành Kết luận số 14-KL/TW ngày 20-3-2026 về bảo đảm nguồn cung, giá nhiên liệu ổn định trong tình hình mới.

Giảm tiêu hao năng lượng 1%-1,5%/GDP

Tại kết luận, Bộ Chính trị giao Ban Thường vụ Đảng ủy Chính phủ khẩn trương lãnh đạo, chỉ đạo các cơ quan chủ động xây dựng kịch bản ứng phó hiệu quả; khuyến khích tiết kiệm trong tiêu dùng để bảo đảm ổn định nguồn cung, giảm thiểu ảnh hưởng của việc tăng giá nguyên liệu, nhiên liệu trong nước đến sản xuất - kinh doanh và đời sống nhân dân.

Thời gian qua, Đảng và Nhà nước cũng đã ban hành nhiều chính sách, cơ chế quan trọng liên quan lĩnh vực năng lượng. Trong đó, Nghị quyết số 70-NQ/TW ngày 20-8-2025 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã xác định rõ việc khuyến khích đầu tư, sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả, giảm phát thải, bảo vệ môi trường... là một trong những trọng tâm lớn, vừa là quyền lợi vừa là trách nhiệm của toàn xã hội.

Doanh nghiệp cần đẩy mạnh đổi mới công nghệ, loại bỏ dần công nghệ cũ tiêu tốn điện năng. Ảnh: TẬP ĐOÀN ĐIỆN LỰC VIỆT NAM

Tiết kiệm năng lượng càng trở thành yêu cầu cấp bách trong bối cảnh thị trường biến động do xung đột quân sự ở Trung Đông. Vừa qua, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã ban hành Chỉ thị số 09/2026 về việc tăng cường thực hiện tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và phát triển giao thông điện.

Chỉ thị nêu rõ mục tiêu đến năm 2030 giảm tiêu hao năng lượng tính trên đơn vị GDP ở mức 1%-1,5%/năm; tiết kiệm điện tối thiểu 3%/năm đối với các cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm; giảm 5,8% điện năng dùng cho truyền tải và phân phối toàn hệ thống; chuyển đổi tối thiểu 50% phương tiện công cộng tại các thành phố sang xe điện...

Thủ tướng giao Bộ Công Thương nghiên cứu xây dựng chương trình chuyển đổi thị trường hiệu suất năng lượng, loại bỏ đèn sợi đốt từ 20-60 W khỏi thị trường, hoàn thành trong quý III/2026. Đẩy mạnh sử dụng xăng sinh học E10, rà soát các điều kiện để sớm triển khai lộ trình chuyển đổi sang nhiên liệu sinh học E10 trong tháng 4-2026 để góp phần giảm 10% lượng tiêu thụ xăng khoáng.

Bộ Tài chính phối hợp Bộ Công Thương xây dựng và sớm trình Chính phủ Quỹ Thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, hoàn thành trong năm 2026. Khẩn trương nghiên cứu, ban hành cơ chế ưu đãi tài chính đối với các dự án tiết kiệm năng lượng; nghiên cứu, ban hành cơ chế khuyến khích sản xuất, sử dụng phương tiện giao thông điện theo thẩm quyền.

Yếu tố sống còn

Nhấn mạnh vai trò của doanh nghiệp (DN) trong tiết kiệm năng lượng, ông Nguyễn Tiến Huy, Tổng Thư ký Hội đồng DN Phát triển Bền vững Việt Nam - Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cho rằng mỗi giải pháp tiết kiệm của DN, dù nhỏ, cũng mang lại hiệu quả đáng kể. Không chỉ giảm chi phí vận hành, việc sử dụng nhiên liệu hiệu quả còn giúp DN giảm phát thải, đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe trên thị trường quốc tế.

Giá xăng, dầu trong nước liên tục tăng đòi hỏi có các giải pháp sử dụng nhiên liệu tiết kiệm, hiệu quả. Ảnh: HOÀNG TRIỀU

Theo ông Đào Trọng Khoa, Chủ tịch Hiệp hội DN Dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA), chi phí vận tải, nhiên liệu chiếm 30%-40% tổng chi phí của DN, do đó tiết kiệm năng lượng là yếu tố mang tính sống còn khi giá xăng dầu biến động mạnh. Về giải pháp cụ thể, Chủ tịch VLA khuyến nghị DN tối ưu hóa vận hành, đẩy nhanh chuyển đổi số và chuyển đổi xanh để giảm sử dụng năng lượng. "Những lời kêu gọi về tiết kiệm năng lượng hay chuyển đổi xanh trước đây thường bị coi là lý thuyết. Hiện nay chính là thời điểm lý tưởng để DN chuyển đổi sang các mô hình tiết kiệm năng lượng" - ông Khoa khẳng định.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Khắc Hiếu, Phó trưởng Phòng Quản lý năng lượng Sở Công Thương TP HCM, cũng nhận định cú sốc giá năng lượng toàn cầu hiện nay là "thời cơ vàng" để những DN đang sử dụng nhiều năng lượng thực hiện bước ngoặt chuyển sang sử dụng năng lượng xanh, nhờ đó có thể chủ động về chi phí sản xuất và giá đầu ra.

Tại TP Cần Thơ, ông Hà Vũ Sơn, Giám đốc Sở Công Thương, cho biết sở đã tổ chức nhiều hội thảo chuyên đề, kết hợp phổ biến các quy định của Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả cùng các văn bản quy phạm pháp luật khác đến các DN, cơ sở sản xuất - kinh doanh trên địa bàn. Đồng thời, phối hợp các đơn vị liên quan tổ chức quản lý, kiểm tra, rà soát và cập nhật danh sách các cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm.

Theo lãnh đạo Sở Công Thương TP Cần Thơ, hầu hết các cơ sở đều thực hiện nghiêm việc lập kế hoạch sử dụng năng lượng tiết kiệm, kiểm toán năng lượng định kỳ cũng như báo cáo tình hình sử dụng năng lượng hằng năm về cơ quan quản lý. Nhiều DN chủ động thay đổi công nghệ, ứng dụng các giải pháp kỹ thuật, đầu tư trang thiết bị, máy móc hiện đại, hệ thống điện mặt trời áp mái công suất lớn... nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, tiết giảm chi phí sản xuất, tăng sức cạnh tranh.

UBND TP Cần Thơ cũng ban hành kế hoạch thực hiện Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả năm 2026. Theo đó, thành phố đặt mục tiêu đạt mức tiết kiệm năng lượng từ 2%-2,5% so với dự báo nhu cầu sử dụng năng lượng trên địa bàn.

Bộ, ngành, người dân cùng vào cuộc

Phát biểu tại lễ phát động phong trào "Toàn dân sử dụng năng lượng tiết kiệm hiệu quả và hưởng ứng Chiến dịch Giờ Trái đất năm 2026" ngày 21-3, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hoàng Long cho hay trong bối cảnh nền kinh tế bước vào giai đoạn phát triển mới, việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trở thành động lực quan trọng thúc đẩy đổi mới sáng tạo, tối ưu chi phí và nâng cao sức cạnh tranh.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Long, Bộ Công Thương đã chủ trì triển khai nhiều chương trình, chính sách thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Cụ thể, hỗ trợ DN đổi mới công nghệ, cải tiến quy trình sản xuất, nâng cao hiệu suất sử dụng năng lượng; đẩy mạnh sử dụng phương tiện giao thông xanh, đa dạng hóa nguồn cung năng lượng...

Bộ Công Thương kêu gọi các bộ, ngành, DN và người dân tích cực hưởng ứng và triển khai các giải pháp tiết kiệm năng lượng trong đời sống và sản xuất - kinh doanh. Đẩy mạnh đổi mới công nghệ, áp dụng các giải pháp quản lý năng lượng tiên tiến; tiết kiệm xăng dầu trong lĩnh vực giao thông vận tải, thúc đẩy sử dụng phương tiện công cộng...

Ông Lê Công Thành, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, chỉ rõ nước, khí hậu và năng lượng là 3 yếu tố nền tảng đối với phát triển bền vững của mỗi quốc gia. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức và thúc đẩy tiết kiệm năng lượng trong toàn xã hội. "Mỗi người dân hãy bắt đầu từ những hành động nhỏ như tiết kiệm nước, điện, giảm rác thải... DN cần đẩy mạnh đổi mới công nghệ, phát triển kinh tế tuần hoàn, kinh tế carbon thấp, giảm phát thải và sử dụng tài nguyên tiết kiệm, hiệu quả" - Thứ trưởng Lê Công Thành nhấn mạnh.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cũng có công điện đề nghị các địa phương, đơn vị triển khai các giải pháp tăng cường quản lý giá cước vận tải; yêu cầu các DN rà soát, tối ưu hóa phương án tổ chức hoạt động vận tải, bố trí phương tiện phù hợp với nhu cầu thực tế, hạn chế tình trạng phương tiện chạy rỗng nhằm tiết kiệm nhiên liệu; ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý, điều hành và đẩy mạnh chuyển đổi phương tiện sang sử dụng năng lượng điện, năng lượng sạch. 

(Còn tiếp)