Bí mật của người sống hơn 100 tuổi: Hệ miễn dịch có thêm một ‘đội quân sát thủ’

Tuổi càng cao, hệ miễn dịch thường được cho là càng suy yếu. Nhưng một nghiên cứu mới trên những người sống cực thọ ở Nhật cho thấy câu chuyện có thể không đơn giản như vậy.

Một 'đội quân' ngày càng đông theo tuổi

Nghiên cứu công bố trên Cell Reports năm 2026, do nhóm của nhà miễn dịch học Kosuke Hashimoto tại Đại học Osaka thực hiện, phân tích mẫu máu của 28 người Nhật.

Trong số này có 8 người từ 70-99 tuổi, 10 người từ 100-109 tuổi và 10 người từ 110 tuổi trở lên, thường được gọi là những người siêu bách niên.

Các nhà khoa học tập trung vào một loại tế bào gọi là tế bào T CD4 gây độc. Bình thường, tế bào T CD4 chủ yếu đóng vai trò như những "người chỉ huy", giúp điều phối hoạt động của hệ miễn dịch.

Nhưng một số ít có thể biến đổi để đảm nhận vai trò trực tiếp hơn như tìm và tiêu diệt những tế bào nhiễm bệnh, hư hỏng hoặc có dấu hiệu bất thường.

Đáng chú ý, nhóm tế bào hiếm này tăng lên rõ rệt khi tuổi thọ kéo dài. Ở nhóm 70-99 tuổi, chúng chiếm trung vị khoảng 4% số tế bào T. Con số này tăng lên 9,6% ở những người 100-109 tuổi và tới 17,6% ở nhóm từ 110 tuổi trở lên.

Nói cách khác, trong máu của những người sống cực thọ, gần 1 trong 5 tế bào T có thể thuộc nhóm "sát thủ" vốn bình thường khá hiếm gặp.

Những tế bào này còn cho thấy dấu hiệu đang hoạt động và thích nghi. Nhóm nghiên cứu phát hiện chúng dần biến đổi từ tế bào T hỗ trợ thông thường, lần lượt mất đi hai protein trên bề mặt là CD27 và CD28. 

Sau đó một số dòng tế bào được nhân lên mạnh mẽ như thể cơ thể đã chọn ra những "chiến binh" đặc biệt phù hợp để đối phó với một mối đe dọa nào đó.

Trung bình, khoảng 33% số tế bào T CD4 gây độc trong mỗi người thuộc về chỉ một dòng tế bào ban đầu. Ở một người trăm tuổi, hơn một nửa số tế bào thuộc nhóm này là những bản sao của cùng một tế bào gốc.

Sống lâu vì hệ miễn dịch vẫn tiếp tục thích nghi?

Theo Hashimoto, việc một số nhóm tế bào T được chọn lọc và mở rộng cho thấy ngay cả ở tuổi rất cao, hệ miễn dịch vẫn có khả năng thích nghi trước những thách thức mới.

"Lão hóa miễn dịch không đơn giản chỉ là sự suy giảm", ông nhận định. 

Giả thuyết này khá hợp lý về mặt sinh học. Càng lớn tuổi, cơ thể càng tích lũy nhiều tế bào già hóa, tế bào bị tổn thương và những tế bào có đột biến có khả năng phát triển thành ung thư.

Nếu hệ miễn dịch vẫn duy trì được một lực lượng có khả năng nhận diện và loại bỏ các tế bào bất thường, đó có thể là một lợi thế lớn với những người sống cực lâu.

Hashimoto cho rằng sự thích nghi như vậy có thể góp phần vào tuổi thọ đặc biệt, nhất là khi nguy cơ ung thư và nhiều bệnh khác vốn tăng theo tuổi.

Tuy nhiên nghiên cứu chưa chứng minh rằng có nhiều tế bào T CD4 gây độc sẽ giúp một người sống tới 100 hay 110 tuổi. Trong nhóm này cũng có ngoại lệ, một người chưa tới 100 tuổi lại sở hữu tỉ lệ tế bào T CD4 gây độc cao nhất.

Do đó chưa thể biết những tế bào này là nguyên nhân giúp con người sống lâu, hay đơn giản là kết quả của việc hệ miễn dịch đã phải thích nghi sau nhiều thập kỷ đối mặt với bệnh tật và những tế bào bất thường.

Dù vậy, phát hiện mở ra một cách nhìn khá thú vị về tuổi già. Cơ thể sống lâu có thể không phải vì hệ miễn dịch trẻ mãi, mà vì ngay cả khi đã rất già, nó vẫn tiếp tục học cách chiến đấu.