1 hour ago
6
Quảng Cáo
0943778078
Vaccine MMR phối hợp ba thành phần sởi, quai bị, rubella trong cùng một mũi nhằm giảm số lần tiêm, giúp hoàn thành lịch đúng hạn.
Vaccine MMR được quan tâm trở lại sau tranh luận quanh đề xuất tách vaccine phối hợp sởi - quai bị - rubella thành ba mũi riêng và giãn các lần tiêm cho trẻ em tại Mỹ. Đề xuất này khác với khuyến cáo hiện hành của nhiều tổ chức y khoa, làm dấy lên câu hỏi về vai trò, hiệu quả và độ an toàn của vaccine phối hợp MMR. Bài viết trên Verywell Health giải đáp những thông tin cơ bản dưới đây về vaccine này:
Vaccine MMR phòng bệnh gì?
Vaccine MMR giúp cơ thể tạo miễn dịch với virus gây sởi, quai bị và rubella. Đây là vaccine thường được tiêm theo phác đồ hai mũi, bắt đầu từ giai đoạn trẻ nhỏ. Theo bài gốc, vaccine có hiệu quả cao trong phòng nhiễm bệnh và giảm nguy cơ diễn tiến nặng.
Tại Mỹ, việc triển khai vaccine MMR đã làm thay đổi rõ rệt tình hình ba bệnh này. Những bệnh từng phổ biến ở các thế hệ trước nay trở nên hiếm gặp hơn nhờ tỷ lệ tiêm chủng cao.
Vaccine phòng sởi, quai bị, rubella. Ảnh: AP
Sởi, quai bị, rubella nguy hiểm thế nào?
Sởi là bệnh rất dễ lây. Người mắc có thể phát ban, sốt, ho, chảy nước mũi, mắt đỏ và chảy nước mắt. Dù nhiều triệu chứng ban đầu có vẻ giống bệnh hô hấp thông thường, sởi có thể gây tử vong, đặc biệt ở trẻ nhỏ hoặc người có miễn dịch suy yếu. Một nghiên cứu về sự quay trở lại của bệnh sởi ghi nhận năm 2018 có khoảng 350.000 ca sởi trên toàn cầu, trong đó hơn 142.000 ca tử vong.
Quai bị là bệnh do virus, thường gây sưng tuyến nước bọt khiến hai má sưng phồng. Người bệnh có thể sốt, đau đầu, đau cơ, mệt mỏi và chán ăn. Biến chứng nặng có thể gồm viêm tinh hoàn, buồng trứng, tụy, não hoặc màng bao quanh não và tủy sống; hiếm gặp hơn là mất thính lực.
Trước khi vaccine MMR được sử dụng rộng rãi, quai bị từng là nguyên nhân hàng đầu gây viêm màng não và mất thính lực ở trẻ em tại Mỹ. Việc áp dụng phác đồ hai mũi MMR giúp số ca quai bị giảm mạnh.
Rubella thường gây phát ban trên mặt rồi lan ra toàn thân trong khoảng ba ngày. Người bệnh có thể sốt, đau đầu, viêm kết mạc, đau nhẹ, nổi hạch, ho hoặc chảy nước mũi. Tuy nhiên, 25-50% trường hợp rubella có thể không có triệu chứng.
Rubella đặc biệt nguy hiểm với thai nhi. Nếu phụ nữ mang thai chưa có miễn dịch mắc rubella, nguy cơ sẩy thai hoặc thai chết lưu tăng lên. Trẻ sinh ra sau khi mẹ nhiễm rubella trong thai kỳ cũng có nguy cơ gặp vấn đề về tim, mất thính lực hoặc thị lực, khuyết tật trí tuệ, tổn thương gan hoặc lách.
Vì sao ba bệnh này được phối hợp trong một mũi tiêm?
Trong bối cảnh tranh luận về việc tách MMR thành ba mũi riêng, Reuters dẫn các hãng sản xuất và chuyên gia cho biết hiện chưa có bằng chứng khoa học công bố cho thấy việc tách vaccine phối hợp MMR mang lại lợi ích hơn. Ngược lại, nhiều tổ chức y khoa khuyến cáo vaccine phối hợp vì giảm số lần tiêm và giảm nguy cơ trẻ bỏ lỡ bảo vệ trước một trong ba bệnh.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), vaccine phối hợp giúp giảm số mũi tiêm nhưng vẫn bảo vệ trước cùng số bệnh, đồng thời tăng khả năng trẻ được tiêm đúng lịch và hạn chế chậm trễ trong bảo vệ. Children’s Hospital of Philadelphia cũng cho biết việc phối hợp ba thành phần này là phù hợp vì chúng được sản xuất theo cách tương tự và bảo vệ theo cơ chế tương tự. Nhờ đó, trẻ chỉ cần một mũi tiêm để phòng ba bệnh lây nhiễm, giảm số lần đau, số lần đến cơ sở y tế và nguy cơ bỏ lỡ mũi tiêm.
Tiêm sau khi phơi nhiễm có còn tác dụng?
Nếu một người chưa có miễn dịch với sởi, quai bị, rubella, việc tiêm MMR trong vòng 72 giờ sau khi tiếp xúc với nguồn lây sởi có thể giúp bảo vệ một phần và giảm mức độ nặng của bệnh. Tác dụng này chỉ được ghi nhận với sởi, không áp dụng tương tự cho phơi nhiễm quai bị hoặc rubella.
Ai nên tiêm vaccine MMR?
Vaccine MMR được khuyến cáo cho trẻ em, với mũi đầu trong khoảng 12-15 tháng tuổi và mũi thứ hai ở 4-6 tuổi theo hướng dẫn được bài gốc trích dẫn. Người trưởng thành chưa tiêm MMR khi còn nhỏ vẫn có thể tiêm sau đó; phác đồ hai mũi thường cách nhau ít nhất 28 ngày.
Người đang mắc bệnh nhẹ, chẳng hạn cảm lạnh thông thường, vẫn có thể được bác sĩ cân nhắc tiêm vaccine. Vaccine không làm các triệu chứng bệnh nhẹ trở nên nặng hơn, do hệ miễn dịch khỏe mạnh có thể vừa đáp ứng với vaccine, vừa chống lại các bệnh nhẹ thông thường.
Trẻ em tiêm vaccine phòng bệnh. Ảnh minh họa: Vecteezy
Ai không nên tiêm hoặc cần hỏi ý kiến bác sĩ?
Theo CDC, một số nhóm không nên tiêm hoặc cần được bác sĩ đánh giá kỹ trước khi tiêm MMR, gồm: người từng dị ứng nặng, đe dọa tính mạng, hoặc từng phản ứng dị ứng nặng với một liều MMR trước đó; phụ nữ đang mang thai hoặc có thể đang mang thai; người suy giảm miễn dịch hoặc hệ miễn dịch yếu; người có thành viên gia đình trực hệ gặp vấn đề về miễn dịch; người có tình trạng dễ chảy máu hoặc bầm tím; người mắc lao.
Hiệu quả của vaccine MMR
Vaccine MMR được đánh giá có hiệu quả cao. Sau hai mũi tiêm, vaccine có thể bảo vệ khoảng 97% trước sởi và rubella, khoảng 88% trước quai bị. Một nghiên cứu về hiệu quả phòng nhập viện cho thấy không có trẻ tiêm đủ hai mũi phải nhập viện vì sởi hoặc rubella; chỉ một trẻ đã tiêm đủ mũi nhập viện vì quai bị.
Tác dụng phụ thường gặp
Như nhiều vaccine hoặc thuốc khác, MMR có thể gây một số phản ứng sau tiêm. Các phản ứng thường gặp được CDC Mỹ nêu gồm: đau tại vị trí tiêm, sốt, phát ban nhẹ, đau hoặc cứng khớp tạm thời.
Sốt sau tiêm MMR thường xuất hiện trong khoảng ngày thứ 7 đến ngày thứ 12 sau tiêm và thường kéo dài một đến hai ngày. Sốt do vaccine MMR không lây cho người khác.
Một số phản ứng nghiêm trọng hơn có thể xảy ra, nhưng hiếm hơn, như co giật, thường liên quan đến sốt, hoặc giảm tiểu cầu tạm thời gây chảy máu, bầm tím bất thường. Nếu có dấu hiệu phản ứng dị ứng nặng sau tiêm như khó thở, sưng mặt hoặc họng, nổi mề đay lan rộng, choáng, tím tái hoặc lơ mơ, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế gần nhất để cấp cứu.
Văn Hà
