Vì sao nhiều phố thịt chó ở TP HCM biến mất?

"Trước đây con hẻm này là một trong những phố thịt chó nổi tiếng ở TP HCM nhưng nay đã bị xóa sổ hoàn toàn. Những người sinh từ năm 2000 trở đi hầu như không ăn thịt chó nữa, một số thậm chí phản đối", anh Bình nói.

Anh Bình mở quán từ năm 2001. Thời điểm đó, hẻm 189 Cống Quỳnh có khoảng 7 quán nằm sát nhau, ngày nào khách cũng kín bàn từ trưa đến tối. Thời kỳ hoàng kim là khoảng những năm 2010-2015 với vài chục quán chạy dọc hẻm.

Khoảng 5 năm trước, doanh thu của quán bắt đầu sụt giảm do không có khách mới. Lượng khách quen còn lại khoảng một nửa, chủ yếu là người trung niên vẫn ưa thích món ăn này.

Các quán thịt chó xung quanh lần lượt đóng cửa. Hai năm trước, con hẻm chỉ còn 3 quán. Đến cuối năm 2025, chỉ còn duy nhất một quán anh Bình.

Sau hai lần được chính quyền địa phương vận động chuyển đổi mô hình, đầu năm nay anh quyết định dừng bán thịt chó. Bản thân anh cũng muốn bỏ nghề dù một số khách quen hụt hẫng. Anh về Hương Sơn, Hà Tĩnh học chế biến các món từ thịt dê sau đó thay biển hiệu, nguyên liệu và toàn bộ thực đơn.

Hẻm 189 đường Cống Quỳnh, phường Bến Thành, TP HCM, trưa 30/7. Ảnh: Ngọc Ngân

Việc quán anh Bình đổi nghề phản ánh xu hướng chung tại các "phố thịt chó" ở TP HCM. Ghi nhận của VnExpress tại đường Phạm Văn Hai (phường Tân Sơn Nhất), ngã ba Ông Tạ (phường Tân Sơn Nhất) hơn 10 quầy thịt chó đã đóng cửa vào cuối năm ngoái. Hơn 15 năm trước, khu vực này từng bày bán thịt chó thui, luộc chín trên xe đẩy, quầy hàng sát lề đường. Nay các điểm bán được thay bằng cửa hàng, công ty và cơ sở dịch vụ.

Tương tự, các tuyến đường Phạm Văn Bạch, Bạch Đằng, Tân Sơn thuộc phường Tân Sơn Hòa từng tập trung dày đặc hàng quán thịt chó, nay thưa thớt. Cuối năm ngoái, riêng đường Phạm Văn Bạch chỉ còn hai tiệm.

Bà Nguyễn Thị Thu, 55 tuổi, sống tại hẻm Cống Quỳnh, cho biết từ năm 2020 trở về trước, phố thịt chó này rất sầm uất, bàn ghế kê kín, nhân viên phục vụ chạy liên tục. Đến nay các quán vắng dần khi cách nhìn của người dân về chó thay đổi, nhiều gia đình xem chúng là vật nuôi gần gũi. Từ đầu 2026, hàng loạt cơ sở chuyển sang bán thịt dê, bê thui hoặc bán cơm tấm, cơm văn phòng.

Sự biến mất của các khu phố này gắn liền với thay đổi trong thói quen tiêu dùng. Hơn 10 năm trước, món ăn này xuất hiện thường xuyên trong các buổi nhậu của anh Minh Tuấn, 40 tuổi, ở phường Đức Nhuận.

Năm 2018, anh xin một con chó về nuôi. Mỗi chiều nghe tiếng xe, con vật chạy ra cổng đón và theo anh vào nhà. "Tôi xem nó như một người bạn nên tự nhiên không muốn ăn thịt chó nữa", anh nói.

Sau này, con gái anh được học cách chăm sóc và bảo vệ động vật ở trường. Khi biết cha từng ăn thịt chó, đứa trẻ tỏ ra thất vọng, khiến anh quyết định bỏ hẳn món ăn này.

Khảo sát do tổ chức Four Paws thực hiện ở Hà Nội và TP HCM năm 2021 chỉ ra nhóm người trẻ (dưới 24 tuổi) có mức tiêu thụ thịt chó thấp nhất. Tại TP HCM, 88% người tham gia cho biết sẽ từ chối ăn thịt chó, trong khi tỷ lệ này ở Hà Nội đạt 44%. Kết quả khảo sát cũng ghi nhận 91% phản đối việc buôn bán thịt chó, mèo và 95% khẳng định việc tiêu thụ thịt chó, mèo không phải là một phần của văn hóa Việt Nam.

Bà Elizabeth Homfray - nhà sáng lập tổ chức cứu hộ động vật Laws for Paws - chứng kiến các điểm bán thịt chó tại TP HCM lần lượt thu hẹp trong 19 năm sống ở đây.

Sự thay đổi, theo bà, bắt đầu từ chính nhóm thực khách. Những người có thói quen ăn thịt chó ngày càng lớn tuổi, trong khi thế hệ trẻ không tiếp nối. Nhiều gia đình cũng nuôi chó trong nhà, chăm sóc như thú cưng nên dần thay đổi quan điểm về loài vật này.

Bà Homfray cho rằng không nên biến việc ăn thịt chó thành tranh luận đạo đức, mà cần nhìn nhận thực tế phần lớn chó tại lò mổ là vật nuôi bị bắt trộm, không đến từ các trang trại. Năm ngoái, Laws for Paws đến 59 trường học, hướng dẫn học sinh chăm sóc và bảo vệ thú cưng. Thông qua những câu chuyện các em kể lại ở nhà, tổ chức muốn các gia đình hiểu rằng việc ăn thịt chó có thể vô tình tạo đầu ra cho nạn trộm vật nuôi.

Tiến sĩ Nguyễn Thanh Phong - giảng viên Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP HCM - cho biết thịt chó không thuộc ẩm thực truyền thống Nam Bộ. Thói quen này theo các đợt di dân từ đầu thế kỷ 20.

Theo ông Phong, sự thu hẹp của các dãy quán cho thấy nhu cầu thực khách đang giảm. Thu nhập tăng, nguồn thực phẩm đa dạng giúp người dân có thêm lựa chọn.

Quá trình giao lưu quốc tế cũng góp phần thay đổi quan niệm. Người nước ngoài đến TP HCM du lịch, làm việc, kết hôn ngày càng đông, trong khi người Việt có thêm cơ hội ra nước ngoài và tiếp xúc với những cách ứng xử khác với vật nuôi. Tại nhiều quốc gia, giết mổ hoặc tiêu thụ chó, mèo bị cấm và xử phạt. Việc phải tuân thủ các quy định này cũng có thể tác động đến người Việt từng ăn thịt chó.

Việc nuôi chó, mèo làm bạn, giúp giải tỏa áp lực tinh thần chịu ảnh hưởng từ các nước phát triển và ngày càng phổ biến trong vài chục năm qua, nhất là ở giới trẻ. Khi điều kiện kinh tế tốt hơn, vật nuôi được chăm sóc kỹ và trở thành một phần quan trọng trong đời sống gia đình.

Tuy nhiên, theo ông Phong các quán mặt tiền biến mất không đồng nghĩa hoạt động mua bán đã chấm dứt. Một số cơ sở có thể chuyển vào hẻm, bán tại nhà hoặc chỉ cung cấp thịt chưa chế biến. Dù vậy, việc những khu hàng quán tập trung không còn tồn tại cho thấy thịt chó đang dần rời khỏi đời sống ẩm thực phổ biến của thành phố.

"Những phố thịt chó biến mất không chỉ phản ánh sự thay đổi khẩu vị mà còn cho thấy cách con người nhìn nhận và đối xử với vật nuôi đã khác", ông Phong nói.

Ngọc Ngân