Vì sao nhiều cổ phiếu 'quen thuộc' vắng bóng trong rổ FTSE?

FTSE đưa 27 cổ phiếu Việt Nam vào rổ chỉ số Global All Cap, nhưng nhiều mã quen thuộc vắng mặt do không còn đủ "room" ngoại theo quy định.

Trong kỳ rà soát tháng 9 năm nay, FTSE Russell thêm 27 cổ phiếu Việt Nam vào FTSE Global All Cap. Đây là lần đầu Việt Nam được đưa vào hệ thống FTSE Global Equity Index Series (GEIS) sau khi chuyển từ thị trường cận biên lên mới nổi thứ cấp. Việc được đưa vào các bộ chỉ số của FTSE sẽ khiến các quỹ đầu tư thụ động sử dụng những chỉ số này làm tham chiếu phải điều chỉnh danh mục, qua đó tạo thêm nhu cầu mua cổ phiếu Việt Nam.

Trong danh sách này, nhiều cổ phiếu "quen mặt" với nhà đầu tư không xuất hiện. Tiêu biểu như MWG, TCB, REE, SAB, FRT, DPM...

Điều này không đồng nghĩa FTSE đưa ra đánh giá tiêu cực về các doanh nghiệp không được thêm vào bộ chỉ số. Với kỳ gia nhập đầu tiên của Việt Nam, FTSE xác định toàn bộ cổ phiếu trong nước là "ứng cử viên", do đó phải vượt qua đầy đủ các bộ lọc về quy mô, thanh khoản và khả năng đầu tư. Dữ liệu để xác định các tiêu chí trên là ngày làm việc cuối cùng của tháng 6.

Theo phương pháp của FTSE, cổ phiếu trước hết được xếp hạng theo vốn hóa toàn phần trong khu vực. Sau đó, tổ chức này áp dụng các bộ lọc về khả năng đầu tư, bao gồm tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free float), giới hạn sở hữu nước ngoài (room ngoại), thanh khoản...

Nói với VnExpress, ông Huỳnh Hoàng Phương, chuyên gia kinh tế độc lập, cho rằng nhiều cổ phiếu "quen mặt" vắng bóng trong rổ FTSE là do không đạt yêu cầu về room ngoại. Theo quy định, phần room ngoại còn lại phải đạt ít nhất 20% so với giới hạn sở hữu nước ngoài của cổ phiếu đó.

Ông Phương ví dụ về MWG. Cổ phiếu của Thế Giới Di Động đặt giới hạn sở hữu nước ngoài ở mức 49%. Theo cách tính của FTSE, nếu muốn được xếp vào rổ chỉ số của họ, lượng cổ phiếu ngoại còn có thể mua của MWG phải bằng 20% nhân với 49%, tức 9,8%. Tuy nhiên, vào cuối phiên 30/6, lượng cổ phiếu ngoại có thể mua của MWG chỉ còn khoảng 0,1% - không đáp ứng điều kiện.

Tương tự, TCB đang đặt giới hạn sở hữu nước ngoài khoảng 22,5%. Như vậy, cổ phiếu của Techcombank cần trống 4,5% để nhà đầu tư ngoại có thể mua. Trong khi đó, vào cuối phiên 30/6, tỷ lệ này chỉ khoảng 0,7% thôi.

Ngoài những cổ phiếu "quen mặt" vắng bóng, một số cái tên như SAB, FRT, DGC, DPM, EIB, KBC, KDH, BSR và GEE từng xuất hiện trong các danh sách tham khảo của FTSE nhưng cuối cùng không có tên trong số 27 cổ phiếu được thêm vào FTSE Global All Cap lần này.

Lý do chính là khác biệt về mốc thời điểm lấy dữ liệu. Kết quả rà soát lần này tính toán vốn hóa, thanh khoản và khả năng đầu tư tính đến cuối tháng 6 năm nay. Trong khi đó, bản danh sách công bố hồi tháng 4 dựa trên dữ liệu tính đến cuối năm 2025. Trước đó, FTSE cũng từng lưu ý danh sách dự kiến có thể thay đổi trước khi kết quả rà soát chính thức được công bố.

Bảng giá điện tử tại một công ty chứng khoán ở TP HCM. Ảnh: Quỳnh Trần

Tuy nhiên, không nên hiểu tất cả các trường hợp này là "bị FTSE loại". Một cổ phiếu có thể không đủ điều kiện để vào nhóm Global All Cap vì quy mô hoặc khả năng đầu tư, nhưng vẫn có thể xuất hiện ở nhóm Micro Cap. Ngược lại, một cổ phiếu có vốn hóa lớn nhưng không vượt qua bộ lọc đầu tư cũng có thể không được đưa vào chỉ số.

KBC của Kinh Bắc và KDH của Khang Điền là ví dụ cho thấy việc không có tên trong 27 mã không đồng nghĩa biến mất khỏi hệ thống FTSE. Hai cổ phiếu này được xếp vào nhóm vốn hóa siêu nhỏ (Micro Cap).

Do đó, theo các chuyên gia, việc một cổ phiếu quen thuộc vắng mặt trong danh sách FTSE lần này không nhất thiết phản ánh triển vọng kinh doanh hay chất lượng doanh nghiệp. Đây là kết quả của một quy trình sàng lọc định lượng theo các tiêu chí đã được quy định. Hiểu một cách đơn giản, FTSE không quan tâm cổ phiếu đó có nổi tiếng hay không, mà tập trung xem xét cổ phiếu đó có đáp ứng đầy đủ các điều kiện để trở thành một chứng khoán có thể đầu tư và đủ quy mô trong hệ thống của họ hay không.

Tất Đạt