Van tim sinh học có tuổi thọ bao lâu?

Tôi được bác sĩ tư vấn thay van tim sinh học do hẹp van động mạch chủ. Loại van này có thể sử dụng trong bao lâu, sau này có phải thay lại không? (Văn Tường, 62 tuổi, Hải Phòng)

Trả lời:

Van tim sinh học hiện là lựa chọn phổ biến trong điều trị nhiều bệnh lý van tim, đặc biệt ở người lớn tuổi. Van tim sinh học được chế tạo từ mô tim lợn hoặc màng ngoài tim bò đã qua xử lý đặc biệt nhằm tăng độ bền và giảm nguy cơ đào thải. So với van cơ học, van sinh học ít gây hình thành cục máu đông hơn nên đa số người bệnh không cần sử dụng thuốc chống đông suốt đời, trừ khi có các chỉ định khác như rung nhĩ hoặc một số bệnh lý tim mạch kèm theo. Điều này giúp giảm nguy cơ chảy máu do thuốc chống đông, thuận tiện trong sinh hoạt hằng ngày.

Hiện nay, tuổi thọ của van tim sinh học được cải thiện nhờ sự phát triển của vật liệu và kỹ thuật điều trị. Tuổi thọ này còn tùy loại van, vị trí thay van, bệnh lý đi kèm và tuổi tác người bệnh. Nhiều van sinh học có thể hoạt động tốt trong khoảng 15-20 năm, thậm chí lâu hơn ở nhiều trường hợp được theo dõi, chăm sóc đúng cách.

Trước khi thay van tim, bác sĩ cân nhắc tuổi, tình trạng sức khỏe, nguy cơ chảy máu, bệnh lý kèm theo, khả năng sử dụng thuốc chống đông để lựa chọn loại van phù hợp. Với người từ khoảng 65 tuổi trở lên, van sinh học hiện được ưu tiên lựa chọn nhiều hơn theo các khuyến cáo tim mạch quốc tế, do có nhiều lợi ích về chất lượng cuộc sống và khả năng điều trị khi van thoái hóa sau này.

Êkíp phẫu thuật thay van tim cho người bệnh. Ảnh minh họa: Bệnh viện Đa khoa TÂm Anh

Theo thời gian, van sinh học vẫn có thể bị thoái hóa, vôi hóa hoặc rách lá van, khiến van hẹp hoặc hở trở lại. Người trẻ tuổi thường có tốc độ thoái hóa van nhanh hơn do quá trình chuyển hóa canxi diễn ra mạnh hơn, trong khi ở người lớn tuổi, van sinh học thường bền và có tuổi thọ dài.

Nếu van sinh học bị thoái hóa, không phải tất cả trường hợp đều cần phẫu thuật mở ngực lần hai. Với nhiều trường hợp, bác sĩ có thể thực hiện kỹ thuật thay van động mạch chủ qua ống thông (TAVI) theo phương pháp "van trong van" (valve-in-valve), tức đặt một van sinh học mới vào bên trong van cũ đã hỏng. Phương pháp can thiệp qua da, không cần mổ mở vì vậy ít xâm lấn, giảm đau, rút ngắn thời gian phục hồi.

Sau thay van, người bệnh cần tái khám đúng lịch hẹn, siêu âm tim đánh giá tình trạng hoạt động của van tim. Việc theo dõi định kỳ giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường như thoái hóa, rối loạn chức năng, từ đó kịp thời xử trí ngăn biến chứng.

Người bệnh cần kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết, mỡ máu và các bệnh lý tim mạch đi kèm; tập luyện phù hợp với thể trạng, duy trì cân nặng hợp lý. Người bệnh nên ăn uống khoa học, không hút thuốc lá, hạn chế rượu bia, khám nha khoa định kỳ và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ về dự phòng viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn.

Người bệnh nên đi khám sớm khi xuất hiện triệu chứng như khó thở tăng dần, đau ngực, hồi hộp, phù chân, mệt nhiều hoặc ngất. Đây có thể là dấu hiệu van tim hoạt động không còn hiệu quả hoặc xuất hiện biến chứng cần được điều trị.

ThS.BS Hoàng Văn Trung
Trung tâm Phẫu thuật Tim, Mạch máu và Lồng ngực
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội

Độc giả gửi câu hỏi về bệnh tim mạch tại đây để bác sĩ giải đáp