Tuổi Trẻ phỏng vấn độc quyền nữ Đại sứ Mỹ đầu tiên tại Việt Nam

Khi đón nhận tin vui bà được bổ nhiệm làm Đại sứ Mỹ tại Việt Nam, phản ứng đầu tiên của chồng và con gái bà là gì?

Đại sứ Jennifer Wicks: Ồ, George và Kim (chồng và con gái đại sứ - PV) đã rất háo hức. Chuyện này cũng hơi bất ngờ. Đó không phải là điều chúng tôi từng nghĩ sẽ xảy ra mà là một cơ hội chợt đến và nó rất thú vị. Họ rất háo hức được đến đây.

Cha mẹ tôi, gia đình tôi, các chú bác, bạn bè tôi, tất cả đều rất vui mừng cho tôi. Thực tế là nhiều người trong số họ đã hứa sẽ đến thăm, nên có thể bạn sẽ thấy nhiều người Mỹ từ Minnesota đến đây hơn, những người cao lớn. Gia đình tôi rất cao. (cười)

Tôi rất vui vì tôi nghĩ điều này đã cho họ thêm một lý do để quan tâm và tìm hiểu về Việt Nam và đó là một điều rất tích cực. Họ đã nói nhiều lần rằng họ tự hào về tôi và tôi rất trân trọng điều đó.

Kể từ khi đặt chân đến Hà Nội đầu tháng này (tháng 7), bà đã quen với Hà Nội, văn hóa, thời tiết và tất nhiên là với mật độ giao thông của thủ đô chưa?

Phải nói là tôi cảm thấy thật tuyệt vời khi được ở đây, được chào đón tại thủ đô của Việt Nam. Từ khi tôi đến đây, mọi thứ thật tuyệt vời. Người dân rất tốt bụng và sẵn sàng giúp đỡ.

Nói thật là tôi cũng thấy hơi mừng vì mình không phải lái xe tại Việt Nam (cười) vì có nhiều xe máy, ô tô trên đường quá. Ở Mỹ thì các khu phố được chia như các khối hình vuông, nhưng ở đây đường sá đủ kiểu, có rất nhiều giao lộ phức tạp.

Tất nhiên một trong những điều tôi thấy rất dễ chịu là nơi tôi ở gần hồ Hoàn Kiếm. Tôi và chồng, anh George, đã đi dạo quanh hồ vài lần, khám phá đường phố và ẩm thực. Con gái tôi đang là sinh viên đại học và dự kiến đến Việt Nam vào tháng 8.

Tôi vừa nói chuyện với con bé trước cuộc phỏng vấn này khoảng 1 tiếng và con rất háo hức, trông chờ được đến Việt Nam. Tôi rất mong chờ khi con gái mình đến, cả gia đình sẽ đi đây đi đó, không chỉ ở Hà Nội mà còn các địa phương khác.

Chúng tôi thực sự ấn tượng với video giới thiệu về bà đăng tải trên trang Facebook của Đại sứ quán Mỹ mới đây, trong đó bà tự nhận mình là người Mỹ đến từ một thị trấn nhỏ ở Minnesota. Bà cảm thấy như thế nào về hành trình đó: một cô gái ở thị trấn nông thôn nhỏ tại Minnesota, đến Washington D.C rồi trở thành Đại sứ Mỹ tại Việt Nam - một đối tác chiến lược quan trọng của Mỹ, nhận được sự ủng hộ của lưỡng đảng?

Trước hết, đó là một vinh dự lớn khi tôi được cá nhân Tổng thống Donald Trump và chính quyền Tổng thống Trump lựa chọn làm người đại diện cho Mỹ và người Mỹ tại Việt Nam. Cha mẹ tôi đều là giáo viên và điều đó thực sự đã ảnh hưởng, định hình tôi trở thành con người như ngày hôm nay.

Những bức ảnh về các giai đoạn làm việc của bà Jennifer Wicks trước khi được đề cử làm Đại sứ Mỹ tại Việt Nam - Ảnh: Đại sứ quán Mỹ

Việc lớn lên ở Minnesota, nơi có rất nhiều nông trại, cũng giúp tôi hiểu được giá trị của tinh thần lao động chăm chỉ, sự chính trực và lòng tốt cùng sự tôn trọng dành cho những người đang làm các công việc phụng sự người dân, mang lại lợi ích cho xã hội.

Nếu các anh đã xem video, ắt hẳn sẽ nhớ hình ảnh của tôi lúc nhỏ, một cô bé với mái tóc tết bím. Cô bé đó chưa từng nghĩ rằng "Ồ, mình sẽ trở thành Đại sứ Mỹ tại Việt Nam".

Tuy nhiên, cha mẹ tôi, những người mà tôi luôn biết ơn, đã luôn khuyến khích tôi thử những điều mới và mơ ước lớn. Điều đó đã ảnh hưởng rất nhiều đến con người tôi.

Tôi cảm thấy vinh dự biết bao khi được bổ nhiệm làm Đại sứ Mỹ ở Hà Nội. Thật đặc biệt khi mang Minnesota cùng tôi đến Hà Nội. Tôi không chắc có bao nhiêu người biết về Minnesota, nhưng tôi rất mong được giới thiệu về Minnesota, cũng như tất cả những vấn đề mà hai nước chúng ta cùng quan tâm.

Các đời Đại sứ Mỹ gần đây có nói với chúng tôi rằng được làm việc ở Việt Nam là một công việc đáng mơ ước nhưng thực tế cũng đầy thách thức. Còn bà thì sao?

Đầu tiên, tôi cảm thấy may mắn vì có một đội ngũ hỗ trợ rất giỏi ở đại sứ quán, một số người ở lãnh sự quán và tất nhiên là những người từ Washington. Tất cả chúng tôi đều đang cố gắng hết sức để làm tốt vai trò đại diện cho Mỹ, bảo vệ lợi ích của Mỹ và chắc chắn là những gì tốt nhất cho người Mỹ. Có rất nhiều lĩnh vực hợp tác đôi bên cùng có lợi giữa Mỹ và Việt Nam.

Thứ đến, tôi luôn tràn đầy nhiệt huyết khi đảm nhận những vị trí có thể tạo ra sự khác biệt. Đó là điều tôi kỳ vọng trong nhiệm kỳ này, bởi giữa Mỹ và Việt Nam có vô số các lĩnh vực chia sẻ lợi ích chung.

Sự nghiệp của bà rất đa dạng, từ thời gian phục vụ trong quân ngũ cho đến việc giám sát bổ nhiệm hơn 1.000 lãnh đạo ngoại giao Mỹ trong suốt 14 năm. Việc am hiểu sâu sắc cách Washington vận hành của bà sẽ đóng góp như thế nào trong việc thúc đẩy mối quan hệ song phương?

Như Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã nhấn mạnh khi đến Philippines dự hội nghị ASEAN mới đây, khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở nằm trong lợi ích của nước Mỹ, cũng là điều chúng tôi hướng tới. Một Việt Nam vững mạnh, độc lập, kiên cường và thịnh vượng mang lại lợi ích cho cả hai nước và cho khu vực này.

Nhiều thượng nghị sĩ Mỹ mà tôi gặp trước khi đến đây đều nhấn mạnh và yêu cầu tôi cam kết hỗ trợ, gắn kết và thúc đẩy quan hệ Mỹ - Việt Nam, đặt điều đó lên hàng đầu trong mọi cuộc tiếp xúc và đó cũng là cam kết hàng đầu của tôi.

Các ưu tiên của tôi trong nhiệm kỳ này là làm sâu sắc hợp tác đầu tư, kinh tế và cân bằng lại thương mại, thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực quốc phòng và an ninh cũng như tăng cường giao lưu giữa người dân hai nước.

Như bà vừa nhắc, hợp tác quốc phòng và an ninh là một trong các ưu tiên. Mỹ và Việt Nam đã đi một chặng đường dài từ việc giải quyết di sản chiến tranh đến tăng cường thực thi pháp luật, chống tội phạm và an ninh hàng hải. Bà nhìn thấy những cơ hội nào mở rộng hợp tác trong lĩnh vực này?

Tôi có gặp gỡ nhiều người ở Washington D.C trước khi đến đây, trong đó có quyền Bộ trưởng Hải quân Hùng Cao, người vừa có chuyến công tác đến Việt Nam. Điều tôi cảm nhận được từ cuộc trò chuyện với ông Hùng Cao là sự lạc quan về những gì hai nước chúng ta có thể hợp tác cùng nhau trong lĩnh vực quốc phòng - an ninh.

Một số tàu tuần duyên của Mỹ đã được chuyển giao cho Việt Nam để hỗ trợ an ninh hàng hải và tăng cường năng lực thực thi pháp luật cho Việt Nam. Việc cung cấp máy bay huấn luyện giúp Việt Nam phát triển thế hệ phi công tiếp theo, hay Chương trình Bạn bè Thái Bình Dương tập trung vào hỗ trợ nhân đạo. Ông ấy cũng nhắc đến việc mong đợi Triển lãm Quốc phòng sắp diễn ra vào cuối năm nay, và hy vọng vào sự hiện diện mạnh mẽ của lĩnh vực quốc phòng Mỹ tại đó.

Ông ấy có chia sẻ thêm với bà về Việt Nam không?

Ông ấy mô tả đó như một chuyến trở về quê hương đầy thú vị. Ông ấy nói với tôi chính xác như sau: "Tôi là người Mỹ, nhưng khi trở lại đây, tôi đã hiểu được nơi cha mẹ và gia đình mình đã lớn lên". Ông ấy đã đưa con trai đi cùng và giới thiệu cho cậu ấy nơi ông bà mình đã trưởng thành. Ông ấy kể lại rằng khoảnh khắc đó đặc biệt ra sao và ông đã trân trọng nó như thế nào.

Khi phát biểu trước Quốc hội Mỹ về việc đến Việt Nam với tư cách là tân đại sứ, bà đã nhắc đến vấn đề khắc phục hậu quả chiến tranh như một trong những ưu tiên của mình. Người tiền nhiệm của bà kể với chúng tôi rằng cha ông là cựu chiến binh Mỹ ở Việt Nam, từng nhiều lần quay trở lại Việt Nam và mong muốn Việt Nam phát triển thịnh vượng. Bà nhận định như thế nào về việc hai nước chúng ta giải vấn đề hậu quả chiến tranh?

Tại phiên điều trần trước Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Mỹ tháng 12-2025, khi các thượng nghị sĩ từ cả hai đảng hỏi liệu cá nhân tôi có cam kết tiếp tục thúc đẩy và ủng hộ các chương trình khắc phục hậu quả chiến tranh hay không, tôi đã khẳng định là "tuyệt đối có".

Những chương trình này mang ý nghĩa vô cùng to lớn đối với nhân dân hai nước Việt Nam và Mỹ. Tôi nhận thức sâu sắc vai trò nền tảng của chúng: không chỉ là minh chứng cho một nỗ lực chung thành công rực rỡ trong việc xây dựng lòng tin, mà còn kiến tạo nền móng hướng tới tương lai và thúc đẩy hòa giải.

Tôi thực sự xúc động khi chứng kiến hai quốc gia đang chung tay tìm kiếm quân nhân mất tích và chưa xác định được danh tính ở cả hai bên trong chiến tranh. Đồng thời, tôi cũng vô cùng trân trọng những nỗ lực chung nhằm hỗ trợ người khuyết tật, không phân biệt nguyên nhân dẫn đến hoàn cảnh của họ. Những nỗ lực phục hồi đất đai (bị nhiễm dioxin) và công tác xử lý bom mìn chưa nổ đang được người Việt Nam và Mỹ chung tay thực hiện. Tôi cho rằng điều đó thực sự tuyệt vời.

Trọng tâm của hợp tác kinh tế chiến lược của Tổng thống Donald Trump với Việt Nam là gì, thưa Đại sứ?

Tôi nghĩ nó mang tính đa diện và rộng lớn. Tuần trước (trung tuần tháng 7-2026) đã có các cuộc đàm phán giữa các quan chức cấp cao Việt Nam và các quan chức chính phủ cấp cao của Mỹ. Đàm phán chắc chắn là một khía cạnh và ưu tiên của Tổng thống Trump. Tôi hiểu rằng các cuộc họp đó rất hiệu quả và việc đàm phán, trao đổi giữa hai bên vẫn đang tiếp tục.

Trên cương vị Đại sứ Mỹ tại Việt Nam, tôi sẽ tập trung vào các ưu tiên của Tổng thống Trump, nhất là đại diện các doanh nghiệp Mỹ và khu vực tư nhân, giúp họ tiếp cận thị trường Việt Nam, tạo ra sân chơi bình đẳng cho các doanh nghiệp tham gia.

Tôi tin rằng các doanh nghiệp, các ngành công nghiệp và khu vực tư nhân Mỹ hoàn toàn có thể hỗ trợ các mục tiêu kinh tế lớn của Việt Nam. Tôi đã đọc về những kế hoạch, mục tiêu phát triển đất nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. 

Khu vực tư nhân, doanh nghiệp Mỹ có thể là một đối tác tốt của Việt Nam trong việc hỗ trợ đạt các mục tiêu phát triển này. Chúng tôi ở đây không chỉ vì lợi ích của mình mà còn mong muốn mang lại lợi ích cho Việt Nam.

Về giáo dục, Mỹ có thể làm gì để hỗ trợ Việt Nam nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và làm chủ công nghệ, bán dẫn vì Việt Nam đã đặt ra mục tiêu trở thành nước thu nhập cao vào năm 2045?

Đây là một câu hỏi mà khu vực tư nhân Mỹ có thể cho câu trả lời và sẽ đóng vai trò quan trọng, đặc biệt về chia sẻ kinh nghiệm chuyên môn. 

Một trong những điều đặc biệt của các công ty Mỹ là họ không chỉ bị thu hút bởi việc cung cấp sản phẩm và dịch vụ cho Việt Nam, mà còn bởi lực lượng lao động trẻ, tài năng, có kỹ năng mà Việt Nam mang lại. 

Họ quan tâm đến việc đảm bảo rằng lực lượng lao động đó luôn hợp thời, có kiến thức và kỹ năng tốt nhất có thể. Đó là phần việc mà khu vực tư nhân Mỹ có thể đóng góp.

Phần còn lại nằm ở các cơ sở giáo dục, các chương trình trao đổi giáo dục, ví dụ như Fulbright, các chương trình trợ giảng dạy tiếng Anh, Tổ chức Hòa bình Mỹ (Peace Corps). Tất cả những điều trên tạo nên giá trị cho mối quan hệ song phương. Chúng ta có thể hợp tác nhiều hơn trong giáo dục, đào tạo cho nhiều học sinh, sinh viên và lực lượng lao động hơn nữa.

Trong lĩnh vực bán dẫn, Việt Nam đặt mục tiêu đào tạo 50.000 kỹ sư cho ngành này. Bà có thể chia sẻ thêm về những hỗ trợ của Mỹ dành cho Việt Nam?

Các công ty có chuyên môn của Mỹ luôn tìm cách tốt nhất để chia sẻ kiến thức chuyên môn với Việt Nam. Tôi mong sẽ có sự hiện diện và tiếp cận mạnh mẽ hơn để mối quan hệ đối tác trở nên vững mạnh hơn. 

Một số cơ sở học thuật ở Mỹ có thế mạnh đặc biệt trong nhiều lĩnh vực, bao gồm công nghệ và bán dẫn, ví dụ Đại học Bang Arizona, Đại học Texas Tech. Có những khóa học trực tuyến và nhiều chương trình đào tạo cho các ngành mà Việt Nam đang cần.

* Việt Nam có thể đóng vai trò như thế nào trong chiến lược Friendshoring (chuyển dịch chuỗi cung ứng sang các đối tác tin cậy) của Mỹ, thưa bà?

Tôi đã nói chuyện với một số công ty Mỹ, tham gia một số cuộc họp bàn tròn doanh nghiệp trước khi tôi đến Việt Nam. Có công ty đã làm ăn tại Việt Nam lâu rồi nhưng cũng có những doanh nghiệp đang tìm hiểu cơ hội kinh doanh tại đây. 

Việc tạo sân chơi bình đẳng, bảo đảm họ được tiếp cận thị trường cạnh tranh ở Việt Nam là ưu tiên trong chương trình nghị sự của tôi và chính quyền Tổng thống Donald Trump.

Tuy nhiên, câu chuyện không chỉ là họ có thể mang tới Việt Nam sản phẩm, công nghệ gì mà là một bức tranh lớn hơn về việc gắn kết lực lượng lao động, có một lực lượng chất lượng cao tại Việt Nam với các kiến thức, chuyên môn cần thiết. Nói cách khác, đó không chỉ là chuyện lợi ích kinh tế mà còn là quan hệ giữa người với người.

Tựu trung lại, những nỗ lực này góp phần củng cố quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Mỹ - Việt Nam. Đó cũng chính là mục tiêu cốt lõi của tôi: thắt chặt các mối liên kết và hiện thực hóa tối đa những cơ hội hợp tác này.

Nếu có một người dân Việt Nam hỏi Đối tác chiến lược toàn diện với Mỹ mang lại lợi ích gì cho cuộc sống của họ, bà sẽ trả lời thế nào?

Mối quan hệ đối tác vững mạnh giữa hai nước mang lại lợi ích cho người dân cả hai nước. Nhiều sản phẩm và dịch vụ của Mỹ đang có mặt tại Việt Nam, một số công nghệ trong đó thuộc hàng tốt nhất. Tôi cũng rất vui khi nghe người Việt thích ăn táo, anh đào và việt quất Mỹ. 

Mỹ cũng đang cung cấp một số hỗ trợ và đào tạo cho các cơ sở giáo dục, đặc biệt là việc học tiếng Anh. Những điều đó, tôi tin rằng sẽ kết nối người dân hai nước lại gần nhau hơn.

Xin cảm ơn Đại sứ! Chúc bà có một nhiệm kỳ thành công tại Việt Nam.