Từ chàng SV sang Triều Tiên học tiếng Nhật, đến người thầy nhận Huân chương Mặt trời mọc

Cơn mưa tầm tã của Hà Nội tối 21-8 không ngăn được những người bạn, người học trò của thầy Nghiêm Việt Hương - nguyên Trưởng khoa tiếng Nhật Trường đại học Hà Nội - đến chung niềm vui ông được Chính phủ Nhật Bản trao tặng Huân chương Mặt trời mọc.

3 cơ duyên với tiếng Nhật và nước Nhật

Bồi hồi và xúc động khi bước lên bục nhận tấm huân chương cao quý, ánh mắt của người đàn ông nay đã xấp xỉ 80 tuổi bỗng sáng như thuở thanh niên khi lần giở những ký ức.

Mùa đông năm 1967, khi cuộc chiến tranh ở Việt Nam đang ở giai đoạn vô cùng ác liệt, chàng thanh niên 17 tuổi Nghiêm Việt Hương nằm trong số hơn chục người được Chính phủ Việt Nam cử sang học tập tại Triều Tiên.

Cuối năm 1972, ông trở về nước và bắt đầu giảng dạy tại Trường đại học Ngoại ngữ Hà Nội (nay là Trường đại học Hà Nội) đầu năm 1973. Những ngày đầu ấy, việc giảng dạy tiếng Nhật ở Việt Nam còn vô cùng mới mẻ: giáo trình và tài liệu đều thiếu, đội ngũ giảng viên còn ít.

"Nhưng với tình yêu nghề và niềm tin vào ý nghĩa của việc đào tạo tiếng Nhật, chúng tôi đã cùng nhau cố gắng từng ngày: cùng nhau đọc tài liệu; cùng nhau biên soạn giáo trình; cùng nhau xây dựng những chương trình đào tạo đầu tiên", thầy Hương nhớ lại.

Từ cơ duyên đầu tiên với tiếng Nhật bắt đầu tại Triều Tiên, năm 1989, thầy Hương được cử sang Nhật Bản học tập, nghiên cứu và trở thành học viên khóa đầu tiên của Viện Nghiên cứu giảng dạy tiếng Nhật thuộc Quỹ Giao lưu quốc tế Nhật Bản.

Sau khi trở về Việt Nam, ông cùng các giáo viên của Viện Nghiên cứu giảng dạy tiếng Nhật và các đồng nghiệp tiếp tục xây dựng giáo trình, chương trình đào tạo tiếng Nhật phù hợp với người Việt Nam.

Từ năm 2001, cơ duyên khác lại đưa ông đến với Hội Cựu lưu học sinh Việt Nam tại Nhật Bản (VAJA), nơi ông được tín nhiệm giữ cương vị phó chủ tịch. 

Cùng với Tổ chức Hỗ trợ sinh viên Nhật Bản (JASSO) và các đối tác khác, VAJA đã tổ chức nhiều chương trình triển lãm giáo dục, giới thiệu về đất nước, con người và cơ hội học tập tại Nhật Bản cho các bạn trẻ Việt.

"Huân chương Mặt trời mọc hôm nay là một vinh dự lớn lao đối với tôi, nhưng tôi xin được đón nhận phần thưởng cao quý này với lòng biết ơn và sự khiêm nhường, bởi tôi hiểu rằng phía sau tôi luôn có rất nhiều người đã cùng chung tay vun đắp nên chặng đường ấy", thầy Hương bày tỏ.

Thúc đẩy giao lưu nhân dân Việt - Nhật

Thời điểm ông Nghiêm Việt Hương được cử sang Triều Tiên học tiếng Nhật, Việt Nam và Nhật Bản chưa chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao. Song, theo chia sẻ của một người từng được cử sang Bình Nhưỡng khi ấy và cũng có mặt tại buổi lễ tối 21-8, tiếng Nhật không vì thế mà trở thành thứ ngôn ngữ bị cấm đụng đến.

Học tiếng Nhật, không chỉ để hiểu thêm về một dân tộc Á Đông khác mà còn là sự chuẩn bị về con người của Việt Nam. 

Ít ai trong số những người sang Triều Tiên năm 1967 khi ấy nghĩ rằng 6 năm sau khi họ sang Triều Tiên học tiếng Nhật, Nhật Bản trở thành một trong những đồng minh đầu tiên của Mỹ thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam sau khi Hiệp định Paris được ký kết.

Phát biểu tại buổi lễ, Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki chia sẻ lý do Chính phủ Nhật Bản quyết định trao tặng thầy Hương Huân chương Mặt trời mọc với tia sáng vàng và nơ thắt hoa hồng.

Những thành tựu mà thầy Hương đạt được là "rất nhiều", song nổi bật trong số đó là việc ông đã biên soạn và cho ra đời rất nhiều giáo trình, tài liệu giảng dạy tiếng Nhật có giá trị.

Dưới sự dìu dắt của thầy Hương tại Trường đại học Hà Nội, nhiều thế hệ sinh viên đã và đang đóng góp vào sự phát triển kinh tế của cả Việt Nam lẫn Nhật Bản, là nguồn nhân lực chất lượng cao, cầu nối hai nước theo một cách rất tự nhiên.

Từ những giáo trình vỡ lòng ban đầu, "Từ điển học tiếng Nhật cơ bản" đã được biên soạn năm 1997. "Cuốn từ điển này đã được sử dụng rộng rãi đến mức hầu như không có người học tiếng Nhật nào tại Việt Nam mà không biết đến", Đại sứ Ito chia sẻ.

Nhắc lại trong chuyến thăm Việt Nam vào tháng 5 vừa qua của Thủ tướng Takaichi Sanae, lãnh đạo hai bên đã nhất trí tăng cường hơn nữa giao lưu nhân dân giữa hai nước, Đại sứ Ito tin rằng vai trò của giáo dục tiếng Nhật trong việc hỗ trợ và thúc đẩy giao lưu giữa hai nước sẽ ngày càng trở nên quan trọng hơn nữa trong thời gian tới.