Trưởng thôn gen Z - Bài 1: Từ thủ lĩnh Đoàn đến gánh việc xóm làng

Ở tuổi 27, anh Lê Xuân Hải (phường Điện Bàn Bắc, TP Đà Nẵng) được giao trách nhiệm tổ trưởng tổ dân phố. Hơn một tháng "vác tù và", dấu chân chàng thanh niên trẻ in khắp những tuyến đường, con ngõ của vùng quê Đông Hồ, lo chuyện lớn nhỏ của hơn 600 hộ dân, giữ nếp làng và đưa chuyển đổi số đến gần hơn với từng nhà.

Tìm về địa danh lịch sử làng Đông Hồ (phường Điện Bàn Bắc, TP Đà Nẵng) vào những ngày tháng 7 tri ân, tôi được ông Lê Nguyên Vũ - Bí thư Chi bộ Tổ dân phố Đông Hồ giới thiệu về tổ trưởng gen Z Lê Xuân Hải vừa nhậm chức: trẻ, nhiệt huyết, năng nổ. Giữa trưa, chỉ khoảng mươi phút sau cú điện thoại của Bí thư Chi bộ, anh Hải có mặt với nụ cười niềm nở, chẳng có vẻ gì là ngần ngại khi phải “xách xe chạy” vào đúng giờ cơm.

Hỏi chuyện mới hay, anh Hải năm nay 27 tuổi, ấy vậy mà đã ngót nghét chục năm kinh nghiệm công tác hội, đoàn thể ở địa phương. Trước khi được chỉ định làm tổ trưởng tổ dân phố, anh đang là Bí thư Chi đoàn, kiêm Tổ phó tổ dân phố. “Quãng thời gian gắn bó với công tác Đoàn cũng giúp tôi quen dần với nghiệp “ăn cơm nhà, vác tù và hàng tổng”, cũng đã quá quen với việc cứ đang dở bữa cơm hay giấc ngủ trưa có điện thoại là phải chạy việc”, anh Hải kể.

Anh Hải luôn đau đáu để gìn giữ và trao truyền những câu chuyện hào hùng về lịch sử của vùng đất Đông Hồ cho thế hệ sau. Ảnh: Giang Thanh

Dù có kinh nghiệm và gắn bó lâu dài với địa phương nhưng những ngày đầu nhận nhiệm vụ anh vẫn phải thường xuyên phải mở danh sách hộ dân, đối chiếu từng cái tên với những con đường, ngõ hẻm trên địa bàn. Bởi Tổ dân phố Đông Hồ mới sau sắp xếp có khoảng 612 hộ dân, gấp đôi quy mô tổ dân phố cũ nơi Hải từng làm tổ phó. Trên giấy tờ, từng hộ đều có tên, có địa chỉ. Nhưng với người tổ trưởng 27 tuổi, để từ một cái tên trên danh sách trở thành một gương mặt quen thuộc lại là câu chuyện khác. “Đường, ngõ, danh sách hộ dân thì tôi dễ dàng nắm được, nhưng để nhớ mặt, biết tên từng hộ thì phải có thời gian”, anh Hải nói.

Công việc của một tổ trưởng vốn không có giờ hành chính cố định. Trước đây, anh Hải vẫn duy trì công việc chính là làm đầu bếp, đồng thời nhiệt tình tham gia việc làng, việc xã. Nhưng một tháng nhận nhiệm vụ tổ trưởng, anh quay cuồng với hồ sơ, sổ sách, văn bản, chỉ thị từ cấp trên và những việc phát sinh ở khu dân cư, cũng gần như bỏ dở nghề bếp.

“Dù lên phố, lên phường nhưng Đông Hồ vẫn giữ nếp làng, lệ làng. Đó cũng là cách chúng tôi gìn giữ những giá trị vốn có của quê hương, cũng là cách để những cư dân có thể kết nối, thấu hiểu và đồng lòng vì việc chung, vì cái chung”. Anh Lê Xuân Hải - Tổ trưởng Tổ dân phố Đông Hồ

Hơn một tháng làm tổ trưởng - khoảng thời gian chưa đủ dài để nhớ mặt, nhớ tên hơn 600 hộ dân trong tổ dân phố, nhưng đủ để Hải cảm nhận rõ sức nặng của công việc sau khi sắp xếp tổ, thôn. Những ngày đầu, phần việc khiến anh mất nhiều thời gian nhất là hồ sơ, sổ sách. Nhưng càng làm, anh càng nhận ra giấy tờ chỉ là một phần của công việc. Phần khó hơn nằm ngoài những trang giấy: làm sao để hiểu địa bàn, hiểu dân và để người dân hiểu mình.

Tuy nhiên, nhiều năm làm thủ lĩnh Đoàn ở địa phương cũng giúp người dân nhìn nhận và thấy được năng lực, nhiệt huyết của “tổ trưởng gen Z”. Những mối quen cũ trở thành một thuận lợi khi anh bước vào vai trò mới. “Làm công tác Đoàn trước đây cũng giúp tôi có kinh nghiệm giao tiếp, tập hợp mọi người và chịu áp lực. Nhưng làm tổ trưởng thì trách nhiệm rộng hơn, đối tượng tiếp xúc cũng nhiều hơn và cũng có nhiều khó khăn hơn”, anh Hải chia sẻ.

Giữ nếp làng trong nhịp sống số

Trước khi trở thành Tổ dân phố Đông Hồ thuộc phường Điện Bàn Bắc, nơi đây đã trải qua nhiều lần chia tách, sắp xếp đơn vị hành chính. Nhưng trong ký ức của những người sinh ra và lớn lên ở đây, cái tên Đông Hồ vẫn gắn với một làng quê bên ngã ba sông với truyền thống cách mạng hào hùng. Nhiều người vẫn gọi nơi đây là ngôi làng “ra ngõ gặp anh hùng”.

Anh Lê Xuân Hải (bìa phải) là Tổ trưởng tổ dân phố gen Z.

Anh Hải “đi từng ngõ, gõ từng nhà” để nắm bắt tình hình của từng hộ dân. Ảnh: Giang Thanh

Lớn lên trong gia đình có công cách mạng, có bà là Mẹ Việt Nam Anh hùng, nhiều người thân là liệt sĩ, thương binh, anh Hải thấu hiểu và luôn nỗ lực gìn giữ, trao truyền những giá trị truyền thống đó đến thế hệ sau. Những năm còn làm công tác Đoàn, anh tích cực duy trì đều đặn các hoạt động tri ân. Nay ở cương vị Tổ trưởng tổ dân phố, anh Hải vẫn tiếp tục muốn giữ những hoạt động ấy như một cách để truyền lại ký ức anh hùng của Đông Hồ cho thế hệ trẻ.

Anh thường tìm đến các bậc cao niên, cựu chiến binh để nghe kể về những năm tháng chiến tranh, những địa điểm từng gắn với cách mạng trên quê hương. “Có những câu chuyện nếu người trẻ không hỏi thì sau này có thể không còn ai kể lại”, anh Hải nói. Với anh, quản lý một tổ dân phố không chỉ là nắm danh sách hộ dân hay triển khai các chính sách, chủ trương từ cấp trên. Đó còn là giữ được sự gắn kết vốn hình thành qua nhiều thế hệ.

Ở tuổi 27, anh Hải trở thành một trong những người trẻ đảm nhận vị trí vốn thường gắn với những cán bộ cơ sở có nhiều năm tuổi đời và kinh nghiệm. Bởi vậy, có những lúc người dân cũng e dè khi thấy tổ trưởng còn trẻ quá. Cũng có những lúc bà con chưa đồng tình, thậm chí phản ứng khá gay gắt. Tuy nhiên, anh luôn tâm niệm làm việc với bà con, quan trọng nhất là phải bình tĩnh và lắng nghe rồi giải thích cặn kẽ từng vấn đề để bà con thấu hiểu.

Đối với anh, trẻ tuổi có thể là khó khăn, nhưng cũng vừa là lợi thế trong bối cảnh chuyển đổi số lan tỏa đến từng mái nhà, từng xóm nhỏ. Bởi hiện nay, tất cả các công văn, giấy tờ, thông báo từ UBND phường đều được đưa đến các tổ dân phố thông qua nền tảng số. Các thủ tục hành chính đều được “số hóa” tối đa. Với những người trẻ như anh Hải, vài thao tác trên điện thoại có thể không quá khó. Nhưng với một bộ phận người dân lớn tuổi, thay đổi thói quen là cả một quá trình.

Hơn một tháng làm tổ trưởng - khoảng thời gian chưa đủ dài để nhớ mặt, nhớ tên hơn 600 hộ dân trong tổ dân phố, nhưng đủ để anh Hải cảm nhận rõ sức nặng của công việc sau khi sắp xếp tổ, thôn. Những ngày đầu, phần việc khiến anh mất nhiều thời gian nhất là hồ sơ, sổ sách. Nhưng càng làm, anh càng nhận ra giấy tờ chỉ là một phần của công việc. Phần khó hơn nằm ngoài những trang giấy: làm sao để hiểu địa bàn, hiểu dân và để người dân hiểu mình.

Những ngày “đi từng ngõ, gõ từng nhà” để triển khai các chủ trương chuyển đổi số, anh gặp tình trạng người dân quen làm thủ tục trực tiếp, ngại cài ứng dụng hoặc lo lắng về rủi ro công nghệ, đặc biệt là người lớn tuổi. Từ thực tế đó, anh Hải cũng ấp ủ triển khai mô hình “Mỗi gia đình một hạt nhân chuyển đổi số”, để những người trẻ trong gia đình sẽ là người trực tiếp hỗ trợ cha mẹ, ông bà thực hiện các thủ tục trực tuyến, sử dụng các ứng dụng cần thiết.

Hiện, anh Hải đang trong thời gian được chỉ định tạm thời 6 tháng. Sau đó, địa phương sẽ tiến hành bầu cử chính thức. Trong khoảng thời gian “thử việc” đó, anh tự đặt cho mình mục tiêu: đi nhiều hơn, gặp nhiều người hơn. Không phải để những con số trong danh sách hộ dân trở nên đầy đủ hơn, mà để nhớ từng gương mặt, từng gia đình, từng câu chuyện.