Trồng cây chúc vặt lá bán, kiểu làm giàu mới của nông dân vùng Bảy Núi, tỉnh An Giang

Từ một loài cây dại mọc rải rác trên sườn dốc, cây chúc không chỉ góp phần tăng thêm nguồn thu nhập mà còn mở ra cơ hội phát triển kinh tế cho bà con nông dân vùng Bảy Núi, An Giang.

Lá chúc gia tăng thu nhập

Cây chúc là một trong những loại cây đặc thù của vùng đất Bảy Núi (An Giang). Từ lâu loại cây này đã quen thuộc trong đời sống sinh hoạt của đồng bào nơi đây.

Trước đây, người dân nơi đây thi thoảng chiết nhánh hay lấy hạt trồng dăm ba cây quanh vườn để gia đình ăn quả, lấy lá làm gia vị cho món cá linh kho lạt, cháo bò, nấu nước gội đầu...

Những vườn chúc nằm trên sườn đồi núi Cấm mở ra triển vọng cho nông dân vùng Bảy Núi, An Giang. Ảnh: Hồng Cẩm

Tuy nhiên, vài năm trở lại đây, nhận thấy giá trị vượt trội của cây chúc không chỉ nằm ở quả mà còn ở phần lá tươi chứa hàm lượng tinh dầu cao, bà con đã mạnh dạn cải tạo vườn tạp để chuyên canh loại cây này.

Ông Lý Thanh Tùng, Chủ tịch Hội Nông dân xã Núi Cấm (tỉnh An Giang) cho biết: "Trước đây cây chúc chỉ mọc tự nhiên hoặc trồng rải rác số lượng ít.

Về lâu dài, người dân thấy hiệu quả của sản phẩm từ cây chúc ngoài trái còn có lá, phục vụ việc lấy tinh dầu và các sản phẩm khác.

Khoảng 10 năm trở lại đây, khu vực Tà Lọt phát triển mạnh việc cải tạo đất trồng chúc lấy lá bán cho tiểu thương. Lá chúc khu vực Tà Lọt so với đồng bằng có lượng tinh dầu nhiều hơn, thơm hơn nên rất được thị trường ưa chuộng".

Ông Lý Thanh Tùng, Chủ tịch Hội Nông dân xã Núi Cấm (bìa phải) thăm vườn chúc của thành viên Tổ hội nông dân nghề nghiệp trồng chanh chúc Tà Lọt. Ảnh: Hồng Cẩm

Nhận thấy tiềm năng lớn, Hội Nông dân xã Núi Cấm đã tích cực vận động bà con chuyển đổi phương thức sản xuất nhỏ lẻ sang hình thức tổ chức bài bản. Tổ hội nông dân nghề nghiệp trồng chanh chúc Tà Lọt nhanh chóng được thành lập.

Sự liên kết này giúp chính quyền địa phương và ngành chức năng dễ dàng quy hoạch vùng trồng, hỗ trợ đăng ký mã số vùng trồng, đồng thời giúp người dân tiếp cận hiệu quả các nguồn chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp.

Đến nay, riêng Tổ hội nông dân nghề nghiệp trồng chúc tại ấp Tà Lọt đã thu hút 20 thành viên tham gia, mở rộng diện tích chuyên canh lên gần 15ha. Trong đó, có hơn 50% diện tích là cây chúc đạt độ tuổi từ 5-6 năm - giai đoạn sung sức nhất cho thu hoạch lá đạt chất lượng tinh dầu tối ưu.

Trồng chúc lấy lá bán nông dân Bảy Núi thu nhập cao gấp nhiều lần trồng cây ăn trái

Không giống như các loại chanh thông thường, việc chăm sóc và thu hoạch lá chúc đòi hỏi người trồng phải nắm vững kỹ thuật để lá đạt độ chuẩn về hương thơm và hàm lượng tinh dầu. Để các thành viên Tổ nắm vững kỹ thuật, những thành viên có nhiều kinh nghiệm sẽ hỗ trợ các thành viên mới.

Ông Huỳnh Văn Ái, Tổ trưởng Tổ hội nông dân nghề nghiệp trồng chanh chúc ấp Tà Lọt chia sẻ về kỹ thuật trồng chúc lấy lá. Ảnh: Hồng Cẩm

Chia sẻ về kỹ thuật thu hái, ông Huỳnh Văn Ái, Tổ trưởng Tổ hội nông dân nghề nghiệp trồng chanh chúc ấp Tà Lọt "bật mí": "Cây chúc thích khô ráo, nếu trồng dưới chân núi thì phải đắp mô, nhưng phải tưới đủ nước thì lá mới ra nhiều. Chúc trồng bằng hạt thì khoảng 3 năm bắt đầu cho thu hoạch lá, còn trồng bằng nhánh chiết thì cho lứa lá sớm hơn.

Giai đoạn đầu, nông dân phải lựa chọn kỹ những lá già đủ tinh dầu thu hoạch và dưỡng lại lá non. Khi chúc ra lá đạt 3 tầng là thu hoạch được; nếu chỉ có 2 tầng mà bẻ thì lá còn non, tinh dầu chưa nhiều, còn nếu quá 3 tầng thì lá đã già cỗi, lượng tinh dầu cũng giảm bớt”.

Nhánh chúc đạt 3 tầng lá, đạt chuẩn thu hoạch cho tinh dầu nhiều nhất. Ảnh: Hồng Cẩm

Về chu kỳ thu hoạch, cây chúc trưởng thành cho phép người dân bẻ lá luân phiên, trung bình cứ 1,5 tháng lại thu hoạch được 1 đợt. Năng suất đạt từ 600–700 kg lá tươi/ha; vào những đợt trúng mùa, năng suất có thể chạm mốc gần 1 tấn lá tươi/ha.

Thị trường tiêu thụ lá chúc hiện nay đang trong tình trạng "cung không đủ cầu". Giá bán luôn duy trì ở mức cao và rất ổn định. Nông dân tự hái bán dao động từ 80.000 – 85.000 đồng/kg, thương lái tự vào tận vườn hái giá thu mua khoảng 50.000 – 55.000 đồng/kg.

"Hiện nay lá chúc tươi không đủ bán, có bao nhiêu người ta thu mua hết bấy nhiêu", ông Ái phấn khởi chia sẻ.

Vườn chúc của anh Ngô Văn Leo (bên phải) - thành viên Tổ có diện tích 5 công bắt đầu cho thu hoạch. Ảnh: Hồng Cẩm

Thực tế từ gia đình ông Ái là bằng chứng sinh động nhất cho hiệu quả của loại cây này. Trước đây, gia đình ông chủ yếu trồng xoài nhưng hiệu quả kinh tế không cao. Quyết định phá bỏ diện tích xoài kém hiệu quả, ông Ái chuyển sang trồng 5 công chúc (khoảng 400 cây). Nhờ tuân thủ đúng kỹ thuật, diện tích chúc của gia đình ông luôn đạt năng suất cao, mang lại nguồn thu nhập vững vàng vượt trội so với các loại cây trồng truyền thống trước đây.

Hiện ông Ái có khoảng 2 công chúc cho thu hoạch, trung bình mỗi đợt chú thu hoạch từ 100-200kg lá, đợt gần nhất số lượng cây cho lá nhiều nên chú thu hoạch 300kg.

Không chỉ thu nhập từ trồng chúc lấy lá, nhiều hộ dân có cây lớn còn tranh thủ chiết nhánh để mở rộng diện tích và cung ứng cho thành viên trong tổ, bán ra thị trường với giá 25.000-50.000 đồng/cây giống (tuỳ lớn nhỏ).

Thành viên Nguyễn Bửu Tài, ngoài trồng chúc bán lá còn tranh thủ chiết nhánh bán cho các thành viên trong tổ. Ảnh: Hồng Cẩm

Theo ông Lý Thanh Tùng, Chủ tịch Hội Nông dân xã Núi Cấm, vấn đề cần nhất của bà con hiện nay là nguồn vốn để mở rộng diện tích trồng và đầu tư hệ thống tưới tiêu. “Trước mắt Hội nông dân xã cũng đã hỗ trợ giới thiệu và kết nối cho bà con tiếp cận với các kênh vốn vay, như: Quỹ hỗ trợ nông dân, Ngân hàng Chính sách xã hội, Ngân hàng Kiên Long…”, ông Tùng cho biết.

Bà con nông dân vùng Bảy Núi, An Giang mong muốn chính quyền địa phương hỗ trợ thu hút các doanh nghiệp đầu tư vào khâu chế biến sâu, để đầu ra cho lá chúc ổn định hơn. Ảnh: Hồng Cẩm

Để mô hình này phát triển bền vững hơn nữa, theo Chủ tịch Hội Nông dân xã Núi Cấm, trong thời gian tới, địa phương tiếp tục đẩy mạnh hỗ trợ mã số vùng trồng, khuyến khích bà con sản xuất theo hướng an toàn/VietGAP, đồng thời thu hút các doanh nghiệp đầu tư vào khâu chế biến sâu, như: chiết xuất tinh dầu, sấy khô, đóng gói hút chân không... để đầu ra cho lá chúc ổn định hơn.