Trà Khúc khoác diện mạo mới với những công trình nghìn tỉ

Sau nhiều năm, diện mạo sông Trà Khúc đoạn qua trung tâm đô thị Quảng Ngãi đang có những thay đổi rõ rệt. Những cồn cát giữa lòng sông dần được khỏa lấp khi đập dâng hạ lưu tích nước; hai bờ sông cũng được chỉnh trang bằng các dự án kè, tạo thêm những không gian mới cho đô thị.

Dòng sông thay áo

Đập dâng hạ lưu sông Trà Khúc là một công trình tạo dấu ấn lớn nhất trong sự thay đổi của dòng sông nổi tiếng của Quảng Ngãi. Đây là công trình thủy lợi kết hợp giao thông gồm cống ngăn sông và cầu - đường giao thông nối đường Hoàng Sa - Trường Sa ở hai bờ.

Sau hơn 1 tháng vận hành có tải hệ thống cửa van, công trình đã đạt và duy trì cao trình mức nước dâng, hoạt động ổn định. Mực nước phía thượng lưu dâng lên, khỏa lấp nhiều cồn cát, tạo mặt nước liên tục trên đoạn sông qua khu vực trung tâm đô thị.

Công trình có 19 khoang cống ngăn sông, tổng bề rộng gần 720m, cùng 4 khoang tràn piano. Hệ thống cửa van thép được nâng hạ bằng thủy lực, phục vụ điều tiết mực nước.

Khi đóng các cửa van, nước tự tràn qua các khoang piano, góp phần hạn chế xâm nhập mặn vào thượng lưu sông Trà Khúc, đồng thời tạo nguồn nước phục vụ sinh hoạt và sản xuất. 

Đập dâng không chỉ được xây dựng nhằm tạo cảnh quan, cải thiện môi trường mà còn hướng đến khai thác quỹ đất phát triển đô thị dọc hai bờ sông và từng bước hình thành trục giao thông tránh phía đông vùng lõi đô thị Quảng Ngãi.

Tại bờ nam, dự án kè chống sạt lở và tôn tạo cảnh quan có tổng mức đầu tư 380 tỉ đồng, thực hiện trên đoạn gần 1,2km, từ cầu Trà Khúc 1 đến bến Tam Thương. Dự án đồng thời cải tạo, mở rộng vườn hoa Ba Tơ và xây dựng các công trình điểm nhấn.

Sau 18 tháng triển khai, phần kè tường đứng và các công trình trên kè đã hoàn thành. Vườn hoa Ba Tơ, hệ thống thoát nước và nhiều hạng mục khác cũng cơ bản hoàn thiện.

Đáng chú ý, cụm bán cầu ánh sáng và đài vọng cảnh hình mũi thuyền vươn ra lòng sông, tượng trưng cho hình ảnh "Quảng Ngãi vươn mình ra biển lớn". Hệ thống chiếu sáng mỹ thuật bằng đèn LED tự đổi màu được lắp đặt, tạo hiệu ứng ánh sáng về đêm.

Ở bờ bắc, dự án kè chống sạt lở kết hợp tạo quỹ đất đoạn qua xã Tịnh Long và xã Tịnh Khê cũng đang góp phần thay đổi cảnh quan. Công trình vừa hướng đến bảo vệ khu dân cư, ổn định bờ sông, vừa hoàn thiện hạ tầng giao thông và tạo không gian ven sông.

Khi Trà Khúc thành không gian đô thị

Những thay đổi trên dòng Trà Khúc không chỉ nằm ở diện mạo. Các công trình đang được kỳ vọng tạo ra một không gian đô thị ven sông có sự kết nối giữa mặt nước, giao thông, cảnh quan và các khu dân cư.

Theo ông Đỗ Vũ Bảo - Phó giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông tỉnh Quảng Ngãi, quá trình vận hành thử đập dâng cho thấy công trình bước đầu phát huy hiệu quả.

"Qua quá trình vận hành thử có tải, tích nước đến cao trình +3,50m cho thấy các thông số kỹ thuật chịu lực các cửa van đều đáp ứng yêu cầu đề ra. 

Đặc biệt, mục tiêu của công trình bước đầu phát huy tác dụng, cảnh quan sông Trà Khúc đoạn chảy qua khu vực đô thị trung tâm tỉnh lỵ Quảng Ngãi đổi thay rõ rệt, đồng thời kết nối giao thông 2 bờ sông và tạo nguồn nước ngọt phía thượng lưu đập dâng", ông Bảo chia sẻ.

Việc tích nước đến cao trình thiết kế cũng giúp hình thành mặt nước ổn định trên đoạn sông qua trung tâm đô thị. Đây là yếu tố được kỳ vọng tạo thêm điểm nhấn cho không gian đô thị vốn gắn với dòng Trà Khúc.

Trong khi đó ở bờ nam, những hạng mục mới đang dần hoàn thiện để đưa khu vực này trở thành một không gian công cộng có diện mạo khác trước.

Ông Trần Hoàng Vĩnh, Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông tỉnh Quảng Ngãi, cho biết kè chống sạt lở và tôn tạo cảnh quan đang bước vào những giai đoạn cuối. Phần kính của bán cầu ánh sáng đang được lắp đặt khẩn trương để sớm nghiệm thu, đưa công trình vào khai thác.

Ở phía bắc, việc chỉnh trang bờ sông cũng bước đầu mang lại những thay đổi. Đoạn qua xã Tịnh Khê được cải thiện cảnh quan, đồng thời công trình kè góp phần bảo vệ khu dân cư trước nguy cơ sạt lở.

Khi đập dâng, các tuyến kè, công trình cảnh quan và hệ thống giao thông được hoàn thiện, Trà Khúc sẽ có thêm điều kiện để phát huy vai trò vừa là dòng sông gắn với đời sống Quảng Ngãi, vừa là trục cảnh quan và không gian công cộng của đô thị.