TP HCM phối hợp nhóm nghiên cứu Mỹ tìm 7 nơi chôn tập thể liệt sĩ

Bộ Tư lệnh TP HCM phối hợp nhóm nghiên cứu Đại học Texas tìm kiếm, xác định phần mộ liệt sĩ hy sinh trong các trận đánh hơn 50 năm trước.

Thông tin được Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, Chính ủy Bộ Tư lệnh TP HCM, nêu tại buổi làm việc với nhóm nghiên cứu Sáng kiến Tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh (VWAI) thuộc Đại học Texas (Mỹ), sáng 18/6.

Theo ông Trung, sau sáp nhập, TP HCM có 7 khu vực nghi có mộ tập thể liệt sĩ nhưng chưa xác định được vị trí chính xác. Đây đều là những địa bàn diễn ra các trận đánh lớn giai đoạn 1966-1970.

Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, Chính ủy Bộ Tư lệnh TP HCM phát biểu tại buổi làm việc. Ảnh: Đình Văn

Một trong số đó là khu vực phường Chánh Phú Hòa (tỉnh Bình Dương cũ), nơi diễn ra chiến dịch Hòn Đá Lăn ngày 21/1/1966. Tài liệu cho thấy 154 chiến sĩ được chôn trong hai hố bom B-52. Tại xã Bông Trang (tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cũ), sau trận đánh Láng Cà Thi ngày 30/12/1970, 21 chiến sĩ được quân đội Australia an táng trong hai ngôi mộ tập thể.

Ngoài ra, ba trận đánh ở Gò Mây, phía tây cầu Bình Lợi (TP HCM) năm 1968 và tại xã Xà Bang (Bà Rịa - Vũng Tàu cũ) cũng được cho là có nhiều liệt sĩ được chôn cất tập thể. Riêng khu vực sân bay Tân Sơn Nhất từng phát hiện hai rãnh mộ. Năm 1985, lực lượng chức năng khai quật một rãnh, quy tập 182 hài cốt liệt sĩ, song vị trí rãnh còn lại đến nay vẫn chưa được xác định.

Theo Chính ủy Bộ Tư lệnh TP HCM, việc tìm kiếm gặp nhiều khó khăn do nguồn tư liệu trong nước hạn chế, nhân chứng ngày càng lớn tuổi. "Chúng tôi rất mong được hỗ trợ khai thác dữ liệu từ thời Việt Nam Cộng hòa cũng như từ cựu binh Mỹ, Australia để xâu chuỗi thông tin, xác định vị trí các hố chôn tập thể, phục vụ công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ", ông nói.

Tiến sĩ Stephen Maxner, Giám đốc Trung tâm Việt Nam và Văn khố Sam Johnson, Chủ nhiệm nhóm nghiên cứu VWAI, cho biết nhóm đã khai thác nhiều tư liệu từ Trung tâm Khai thác Tài liệu Hỗn hợp (CDEC). Đây là nguồn hồ sơ gồm thư tay, nhật ký, giấy tờ tùy thân và các tài liệu thu thập từ balô hoặc thi thể chiến sĩ hy sinh do quân đội Mỹ và Việt Nam Cộng hòa lưu giữ sau các trận đánh.

Hiện Trung tâm Việt Nam và Văn khố tại Đại học Texas lưu trữ hơn 261.000 hồ sơ CDEC.

Nhóm nghiên cứu VWAI do tiến sĩ Stephen Maxner (thứ 4 từ trái sang) dẫn đầu cùng Bộ Tư lệnh TP HCM khảo sát vị trí khả năng có ba rãnh mộ chôn tập thể chiến sĩ tại công viên Lê Thị Riêng. Ảnh: Đình Văn

Ông Tạ Thu Phong, Trưởng nhóm nghiên cứu VWAI, cho biết các tài liệu được chia thành ba nhóm chính: hồ sơ chỉ dẫn vị trí chôn cất có sơ đồ kèm theo; hồ sơ ghi danh sách người hy sinh nhưng chưa xác định nơi an táng; và hồ sơ kỷ vật như nhật ký, thư tay.

Ngoài ra còn có các báo cáo tác chiến, nhật ký vô tuyến, mật lệnh và báo cáo sau trận đánh của quân đội Mỹ. Theo ông Phong, những tư liệu này có thể đối chiếu với hình ảnh, bản đồ và các nguồn dữ liệu khác để xác định vị trí chôn cất liệt sĩ.

"Có những bức thư còn lưu vết máu, những lá thư người lính gửi vợ con nhiều năm không gặp, rất xúc động", ông Phong nói.

Để nâng cao hiệu quả tìm kiếm, ông đề xuất Bộ Tư lệnh TP HCM xây dựng cơ chế phối hợp với các địa phương nhằm trao đổi, xác minh và đối chiếu thông tin từ các kho lưu trữ.

Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung cho biết thời gian tới đơn vị sẽ thành lập lực lượng chuyên trách, tăng cường phối hợp với nhóm nghiên cứu trong phân tích tư liệu, phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.

Đình Văn