Thứ trưởng bị cáo buộc đứng sau 'giấy phép con', trục lợi từ mã số vùng trồng

Hà NộiThứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung bị cáo buộc có dấu hiệu "vẽ ra" giấy phép con để trục lợi trong vụ án mua bán, cấp khống mã số vùng trồng và giấy kiểm nghiệm nông sản.

Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (C03 Bộ Công an) đang điều tra mở rộng vụ án liên quan kiểm nghiệm, cấp khống, mua bán trái phép mã số vùng trồng - loại "hộ chiếu" bắt buộc để nông sản xuất khẩu. Ít nhất 20 người đã bị khởi tố, trong đó có Thứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung.

Mã số vùng trồng được ví như mã số định danh cho một vùng trồng nhằm theo dõi tình trạng sản xuất, kiểm soát sinh vật gây hại và đảm bảo chất lượng, truy xuất nguồn gốc nông sản, điều 64 Luật Trồng trọt năm 2018 giải nghĩa. Muốn được cấp mã số vùng trồng, nông dân phải sản xuất theo tiêu chuẩn an toàn, ghi sổ tay canh tác hoặc nhật ký đồng ruộng.

Định kỳ, cơ quan chuyên môn sẽ tiến hành giám sát và trường hợp không đạt yêu cầu thì mã số vùng trồng sẽ bị thu hồi. Với các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản, mã số vùng trồng rất quan trọng, bởi đây là điều kiện cơ bản để đáp ứng các tiêu chuẩn của nước ngoài trong vấn đề truy xuất nguồn gốc.

Mã số vùng trồng cần được xem như "hộ chiếu" hay "sổ đỏ" của nông dân để chứng minh năng lực sản xuất và đủ điều kiện tham gia thị trường xuất khẩu.

Song tại hội nghị ở TP HCM hôm 14/5, doanh nghiệp than khó khi hồ sơ cấp mã số bị kéo dài do thiếu cán bộ chuyên môn và mỗi địa phương áp dụng một quy trình khác nhau.

Những bất cập này được C03 cho rằng đã bộc lộ qua quá trình điều tra, khi phát hiện trong lĩnh vực kinh doanh xuất khẩu sầu riêng từ Việt Nam sang Trung Quốc có hoạt động mua bán mã số vùng trồng, giấy kiểm nghiệm. Hậu quả dẫn đến tình trạng sầu riêng xuất khẩu không đúng nguồn gốc xuất xứ, không đảm bảo tiêu chuẩn. Từ đó ảnh hưởng đến uy tín, giảm sức cạnh tranh của nông sản nói chung, sầu riêng Việt Nam nói riêng trên thị trường Trung Quốc và thế giới.

Quá trình điều tra xác định, sai phạm ban đầu xảy ra tại Trung tâm kiểm nghiệm kiểm chứng và Dịch vụ chất lượng (Retaq), Công ty TNHH Công nghệ Nho Nho, Công ty TNHH MTV Trái cây Thủy và các đơn vị liên quan.

C03 cáo buộc ông Hoàng Trung khi giữ chức Thứ trưởng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cũ đã cùng cục phó Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Nguyễn Quang Hiếu lợi dụng chức vụ, quyền hạn để ban hành các chính sách trái pháp luật. Hai người có dấu hiệu tạo ra "giấy phép con", phục vụ lợi ích nhóm và trục lợi cá nhân số tiền đặc biệt lớn.

Hai tháng trước khi bị bắt, tại hội nghị hôm 14/5, ông Trung còn chia sẻ nỗi trăn trở về năng lực kiểm nghiệm và hiệu quả quản lý mã số vùng trồng - hai nút thắt của hệ thống quản lý xuất khẩu nông sản hiện tại. Song, công an cáo buộc trên thực tế ông Trung và ông Hiếu đã can thiệp, chỉ đạo cấp dưới cấp khống giấy kiểm nghiệm và mã số vùng trồng; mua bán trái phép mã số vùng trồng, mã cơ sở đóng gói.

Các sai phạm này gây thiệt hại nghiêm trọng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người trồng và doanh nghiệp xuất khẩu sầu riêng; gây thất thu đặc biệt lớn cho ngân sách, đồng thời ảnh hưởng xấu đến uy tín, thương hiệu ngành nông sản Việt Nam.

Một số bị can trong vụ án. Ảnh: Bộ Công an

Hiện, ông Trung, Hiếu bị khởi tố, tạm giam để điều tra tội Nhận hối lộ. Cùng tội danh này có ông Trần Đăng Ninh, Giám đốc Trung tâm Retaq; Nguyễn Mạnh Duy, nhân viên Retaq; Vũ Đức Hải, Giám đốc Công ty Cổ phần Scitech, cùng 5 người của Công ty Nho Nho là Hoàng Bá Nghị, Chủ tịch HĐTV (đang bỏ trốn); Đinh Hoàng Thiện, Giám đốc; Lê Sỹ Nghị, Giám đốc trung tâm kiểm nghiệm và Nguyễn Trường, Phó giám đốc trung tâm kiểm nghiệm.

Với cáo buộc Đưa hối lộ, C03 khởi tố Nguyễn Thị Yến Nhi, Giám đốc chi nhánh 3, Công ty Trái cây Thủy; Hà Thị Thủy, Giám đốc Công ty Thảo Nguyên Hà Giang; Đỗ Ngọc Trung, Giám đốc Công ty Đức Phúc và Vũ Thành Trung, Giám đốc Công ty JiuYi.

Nhóm Môi giới hối lộ, công an khởi tố Ngô Thị Lụa, Giám đốc Công ty Tân Hoàng Linh; Đoàn Thị Xuân và Vũ Quang Phúc, thành viên Hiệp hội Sầu riêng tỉnh Đăk Lăk.

Nguyễn Thị Hà, Chi cục trưởng Chi cục Kiểm dịch vùng 7 thuộc Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, và Bế Thị Thu Hiền, Trạm trưởng Trạm Kiểm dịch Hữu Nghị - Lạng Sơn, bị bắt về tội Giả mạo trong công tác.

Ông Phạm Thành Trí là bị can duy nhất đến lúc này bị khởi tố về tội Lợi dụng ảnh hưởng đối với người có chức vụ, quyền hạn để trục lợi.

C03 đang tiếp tục mở rộng điều tra, làm rõ những người liên quan tại cơ quan quản lý nhà nước, đơn vị kiểm nghiệm, đơn vị được cấp mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói.

Ông Hoàng Trung làm Thứ trưởng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn từ tháng 6/2023. Sau khi Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn hợp nhất với Bộ Tài nguyên và Môi trường, từ tháng 2/2025, ông tiếp tục giữ chức Thứ trưởng. Ông từng là Phó trưởng phòng, Trưởng phòng Kiểm dịch thực vật, Cục phó và Cục trưởng Bảo vệ thực vật.

Phạm Dự