Thông điệp vừa thăm dò vừa răn đe của Israel khi ném bom căn cứ Syria

Ném bom căn cứ quân sự Syria gần biên giới Thổ Nhĩ Kỳ, Israel vừa thăm dò "lằn ranh đỏ" của Mỹ, vừa phát thông điệp răn đe tới Damascus lẫn Ankara.

Chiến đấu cơ Israel hôm 18/8 tiến hành ít nhất 8 đợt ném bom vào căn cứ không quân Abu al-Duhur tại Idlib, thành phố ở tây bắc Syria, cách biên giới với Thổ Nhĩ Kỳ khoảng 65 km.

Chiến dịch không kích diễn ra khoảng một tuần sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump can thiệp để ngăn Israel tiến hành các hoạt động quân sự vào Syria, theo đài Channel 13 của Israel. Ông Trump từ lâu coi việc cải thiện quan hệ với chính phủ mới ở Syria, do ông Ahmed al-Sharaa lãnh đạo, là một thành tựu đối ngoại quan trọng của mình.

Bởi vậy, cuộc không kích mới nhất của Israel đã vấp phải phản ứng giận dữ từ Mỹ. Trong một tuyên bố trên mạng xã hội, đặc phái viên Mỹ về Syria và Iraq Tom Barrack cho rằng việc làm của Israel "là hành động leo thang không cần thiết".

Các chiến đấu cơ thuộc không quân Syria bị hư hại tại căn cứ quân sự Abu al-Duhur, tỉnh Idlib, Syria, hồi năm 2018. Ảnh: AFP

Chính quyền Syria "không có thái độ hiếu chiến cũng như không duy trì các lực lượng ủy nhiệm", ông nói. "Trên thực tế, họ đã nhiều lần thể hiện mong muốn xuống thang căng thẳng với Israel".

Bình luận của ông Barrack được đưa ra sau một chuỗi rạn nứt giữa Israel và Mỹ trong những tháng gần đây liên quan đến các cuộc xung đột tại Gaza, Lebanon, cũng như cuộc chiến giữa liên minh Mỹ - Israel với Iran. Tổng thống Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, hai người từng là những đối tác thân thiết, đang ngày càng chọn những hướng đi khác biệt nhau trong vấn đề Gaza, chiến sự Iran, và đến nay là mối quan hệ với Syria.

Thăm dò 'lằn ranh đỏ' của Mỹ

Trước phản ứng giận dữ từ Nhà Trắng, Thủ tướng Netanyahu đã phải ra tuyên bố bằng tiếng Anh, giải thích rằng họ tiến hành cuộc không kích căn cứ Syria bởi "Thổ Nhĩ Kỳ đang lên kế hoạch triển khai quân ở đó".

"Chúng tôi đã nhiều lần cảnh báo Syria rằng việc để Thổ Nhĩ Kỳ triển khai lực lượng ở khu vực này sẽ đe dọa đến an ninh Israel", ông Netanyahu cho hay.

Dù vậy, Itamar Eichner, bình luận viên từ trang tin Ynet News, cho rằng cuộc không kích này đã đi ngược lại định hướng ngoại giao của Tổng thống Trump đối với chính quyền mới tại Syria, cho thấy Mỹ đang ngày càng khó kiềm chế và kiểm soát các quyết định quân sự từ Israel.

Tổng thống Mỹ Donald Trump lắng nghe Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu phát biểu tại câu lạc bộ Mar-a-Lago ở Palm Beach, bang Florida, hồi tháng 12/2025. Ảnh: AP

Kể từ sau cuộc đột kích của Hamas vào lãnh thổ Israel ngày 7/10/2023, Washington đã thiết lập một khuôn khổ với các hành động quân sự Tel Aviv có thể thực hiện, theo Eichner. "Lằn ranh đỏ" này không phải các lệnh cấm đoán rõ ràng, mà phần lớn là thỏa thuận ngầm có thể thay đổi tùy theo từng địa bàn và đôi khi biến động theo tuần.

Mỹ từng yêu cầu Israel tôn trọng thỏa thuận ngừng bắn ở Lebanon, nhưng chỉ cần lực lượng Hezbollah gây ra một vụ nổ súng, Israel sẽ lập tức chớp thời cơ lấy cớ lực lượng này vi phạm thỏa thuận để giáng đòn mạnh hơn vào các chỉ huy cấp cao của nhóm. Lằn ranh đỏ của Mỹ không biến mất, nhưng nó đã trở thành thứ để Israel tìm cách lách qua, Eichner nhận xét.

Theo ông, cuộc không kích vào căn cứ không quân ở Syria là cách để Israel thăm dò giới hạn của Mỹ, để xem điều gì họ được phép và không được phép làm.

"Phản ứng tiếp theo từ Nhà Trắng sẽ là thứ được Tel Aviv chú ý nhất. Liệu Washington có đưa ra thêm những chỉ trích công khai về các chiến dịch của Israel tại Syria hay ông Barrack vẫn sẽ là người duy nhất lên tiếng?", Eichner bình luận.

Thông điệp răn đe

Giới chức Israel đã nhiều lần tuyên bố họ coi chính quyền mới của Syria là một mối đe dọa, mặc dù Damascus ngày càng cải thiện quan hệ với Washington. Chính phủ Thủ tướng Netanyahu cũng liên tục cảnh báo Syria không được điều quân xuống phía nam Damascus, tức gần hơn về phía biên giới Israel, bất chấp việc chính quyền mới tại Syria đã nhiều lần khẳng định họ không muốn đối đầu.

"Syria không còn là mối đe dọa đối với Israel và hai nước đã trải qua nhiều tháng đàm phán về một thỏa thuận an ninh. Kể từ khi chính quyền cựu tổng thống Bashar al-Assad bị lật đổ, người dân Syria đã thể hiện rất rõ ràng rằng họ mong muốn có mối quan hệ hòa bình với Israel và điều đó cần phải được coi trọng", Asli Aydintasbas, chuyên gia nghiên cứu chính sách tại Hội đồng Đối ngoại châu Âu, nhận xét.

Dù vậy, cuộc không kích ngày 18/8 vẫn là một thông điệp cứng rắn khác của Israel gửi tới Syria.

Một xe tăng của quân đội Israel được triển khai dọc biên giới với Lebanon hôm 1/7. Ảnh: AFP

"Việc ném bom một căn cứ không quân cho thấy quân đội Israel không muốn chính quyền mới ở Syria sở hữu bất kỳ lực lượng không quân nào trong những năm tới", Kheder Khaddour, chuyên gia tại Trung tâm Trung Đông Malcolm H. Kerr Carnegie, trụ sở ở thủ đô Beirut, Lebanon, nhận định.

Samy Akil, cố vấn cao cấp của trang tin Syria Report, cũng nhận định Israel muốn triệt tiêu hoàn toàn năng lực không quân của chính quyền Sharaa, ngay cả khi số chiến đấu cơ còn lại cũng quá lạc hậu và hoàn toàn không thể đe dọa Israel.

Mặt khác, theo giới phân tích, đòn không kích của Israel rất có thể còn phát thông điệp tới Thổ Nhĩ Kỳ, bên hậu thuẫn quan trọng cho chính quyền mới tại Syria. Nước này hiện vẫn duy trì lực lượng quân sự tại miền bắc Syria nhằm đối phó với lực lượng dân quân người Kurd.

"Căn cứ Abu al-Duhur nằm sâu trong phạm vi ảnh hưởng của Thổ Nhĩ Kỳ ở tây bắc Syria", Akil cho hay.

Israel từng nhiều lần bày tỏ lo ngại và phản đối Thổ Nhĩ Kỳ mở rộng ảnh hưởng tại Syria. Theo truyền thông Israel, Thủ tướng Netanyahu từng chủ trì các cuộc họp an ninh thảo luận về vai trò của Ankara, đồng thời liên tục cảnh báo về mối đe dọa từ Thổ Nhĩ Kỳ, quốc gia sở hữu lực lượng quân đội lớn thứ hai khối NATO, chỉ sau Mỹ.

Cựu thủ tướng Israel Naftali Bennett thậm chí còn gọi Thổ Nhĩ Kỳ là "Iran mới".

Vị trí căn cứ Abu al-Duhur ở tây bắc Syria, gần biên giới Thổ Nhĩ Kỳ. Đồ họa: Al Jazeera

"Israel dường như đang vạch ra lằn ranh đỏ đối với khả năng tái thiết hạ tầng quân sự của Syria, đặc biệt là ở những nơi mà hỗ trợ từ Thổ Nhĩ Kỳ có thể nâng cao năng lực không quân cho Syria hoặc hạn chế khả năng hoạt động của Israel trên không phận nước này", Navvar Saban, chuyên gia tại Trung tâm Arab về Nghiên cứu Syria Hiện đại.

Vũ Hoàng (Theo Ynet News, Al Jazeera, AFP, Reuters)