1 hour ago
1
Nhiều hộ kinh doanh hiện vẫn chưa thông thạo được cách tính, nộp thuế. Trong ảnh: tiểu thương kinh doanh tại TP.HCM - Ảnh: H.HẠNH
Trước đề xuất tạm hoãn xuất cảnh với trường hợp nợ thuế từ 1 triệu đồng và không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký kinh doanh của Bộ Tài chính, nhiều hộ kinh doanh, doanh nghiệp, chuyên gia cho rằng đề xuất này quá khắt khe, chưa phù hợp với thực tế nên cần điều chỉnh.
Giới doanh nghiệp cho rằng thực tế hiện nay việc nộp trễ thuế không chỉ lỗi ở người nộp, mà còn có 1.001 vấn đề dẫn đến nợ thuế.
Lỗi không chỉ ở người nộp thuế
Là hộ kinh doanh luôn tuân thủ nghĩa vụ đóng thuế, đóng đúng hạn nhưng ông Lý Đại Lâm, chủ sạp Cà ri Anh Hai (chợ Bến Thành, TP.HCM), cho biết gần như tháng nào ứng dụng cũng báo là ông "nộp thuế trễ", dù ông luôn cố gắng nộp thuế đúng hạn.
Ngoài ra ông Lâm cho rằng thực tế hiện nay có nhiều trường hợp người kinh doanh không biết, không nhớ mình nợ thuế, đặc biệt là những người lớn tuổi, kinh doanh hoặc có thu nhập tại nhiều nơi và nợ những khoản nợ thuế nhỏ.
"Ngành thuế đưa ra các quy định để tăng cường quản lý là cần thiết nhưng cần xem xét rõ các yếu tố khách quan trước khi đưa ra quyết định chế tài, đặc biệt có những trường hợp lỗi không phải ở người nộp mà do lỗi ở hệ thống, ứng dụng về quản lý thuế", ông Lâm nói.
Đồng quan điểm, ông Nguyễn Duy Thành, Giám đốc một công ty tại TP.HCM, nhận định đề xuất này của Bộ Tài chính có mục tiêu chính đáng là tăng cường kỷ luật tài chính và đảm bảo nghĩa vụ thuế được thực hiện. Tuy nhiên thực tế hiện nay cho thấy nhiều người nợ thuế không rõ nguyên nhân ngay trên ứng dụng eTax cá nhân, trong khi việc nộp thuế online đôi khi gặp khó khăn do nghẽn mạng hoặc báo lỗi.
Nếu cơ quan thuế không xử lý nhanh việc gỡ bỏ lệnh hoãn xuất cảnh trong vòng 24 giờ sau khi người nộp thuế đã hoàn thành nghĩa vụ thì sẽ gây bất tiện lớn cho hoạt động xuất cảnh. Vì vậy cần có cơ chế trách nhiệm rõ ràng để bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân.
Trong khi đó, ông Trần Văn Hiền, chủ một xưởng sản xuất quần áo ở phường Gò Vấp (TP.HCM), cho biết đặc thù là hộ kinh doanh nên thường phải đi thuê mặt bằng nhưng địa điểm thuê rất thiếu ổn định do phụ thuộc từ người cho thuê, dẫn đến dễ bị vướng chuyện "không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký".
Với số nợ thuế từ 1 triệu đồng trở lên và không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký kinh doanh bị tạm hoãn xuất cảnh thì sẽ có nhiều hộ kinh doanh "vô tình" vướng phải.
"Nhà nước nên có chế tài như nhắc nhở hoặc phạt cảnh cáo lần 1, lần 2 với người nộp chậm, nộp thiếu với số tiền nhỏ. Nên áp dụng việc tạm hoãn xuất cảnh với trường hợp bị nợ thuế số tiền lớn hơn, có thể trên 5 triệu đồng hoặc nợ nhiều, nợ lâu thì hãy áp dụng các biện pháp cứng rắn hơn", ông Hiền đề xuất.
Siết đúng người, đúng lỗi, đúng mức độ
Ông M.Đ.H., chủ một doanh nghiệp tại TP.HCM, cho rằng đặc thù của nhóm doanh nghiệp nhỏ ở Việt Nam hiện nay là tư duy vận hành ngắn hạn, phụ thuộc vào dòng tiền hằng ngày, ít có bộ phận pháp chế hay kế toán chuyên sâu.
"Nhiều nơi một người phải kiêm nhiệm từ bán hàng, nhân sự đến sổ sách, nên nếu quy định thay đổi quá nhanh, thiếu lộ trình và hướng dẫn cụ thể, doanh nghiệp dễ rơi vào tình trạng bị xử lý vì lỗi hành chính nhiều hơn là hành vi gian lận thực sự", ông H. phân tích.
Từ đó doanh nhân này đề xuất chính sách nếu áp dụng cần phân loại rõ mức độ vi phạm, tách biệt giữa hành vi cố tình trốn thuế, tẩu tán tài sản với trường hợp chậm kê khai hoặc nợ phát sinh do khó khăn dòng tiền. Đồng thời cần quy định ngưỡng giá trị, thời gian cụ thể, không thể chỉ nợ vài triệu đồng hoặc chậm vài ngày đã áp dụng biện pháp cấm xuất cảnh.
Theo ông H., cơ quan quản lý cũng cần thông báo trước, tạo điều kiện giải trình, ưu tiên các biện pháp mềm như nhắc nợ, cưỡng chế tài khoản, cho trả góp nghĩa vụ thuế trước khi áp dụng biện pháp mạnh, đồng thời có ngoại lệ đối với các trường hợp nhân đạo hoặc nhu cầu chính đáng.
"Siết là cần thiết, nhưng quan trọng là siết đúng người, đúng lỗi và đúng mức độ. Nếu không, chính sách chống thất thu thuế có thể vô tình trở thành gánh nặng cho những người làm ăn chân chính nhưng còn yếu về quản trị", ông H. nói.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Trần Hữu Hậu, Tổng thư ký Hiệp hội Điều Việt Nam, cho rằng: "Những hộ kinh doanh, doanh nghiệp làm ăn nghiêm túc không ai muốn nợ thuế, trốn thuế cả, có những trường hợp muốn tuân thủ, muốn thực hiện đúng nghĩa vụ thuế nhưng không rành hoặc bị lỗi khách quan. Do đó cách tiếp cận trong việc quản lý thuế cũng cần được xem xét ở nhiều góc độ".
Doanh nghiệp cần được chia sẻ
Theo ông Nguyễn Duy Thành, nếu đề xuất được áp dụng, tác động sẽ rất rộng. Các hộ kinh doanh nhỏ, doanh nghiệp khởi nghiệp vốn thiếu kinh nghiệm kế toán, gặp khó khăn trong thủ tục giải thể, dễ bị rơi vào tình trạng nợ thuế nhỏ lẻ. Việc ngăn chặn xuất cảnh chỉ vì nợ thuế 1 triệu đồng trở lên và không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký kinh doanh, có thể gây lãng phí thời gian, tiền bạc và cơ hội của người dân.
"Cần có giải pháp linh hoạt như lắp đặt ki ốt điện tử tại cửa khẩu để người dân có thể nộp thuế trực tuyến ngay khi xuất cảnh, in hóa đơn xác nhận kèm hồ sơ. Mức ngưỡng 1 triệu đồng cũng nên được xem xét lại, nâng lên mức phù hợp hơn để tránh ảnh hưởng quá rộng, vì nhiều trường hợp nợ thuế nhỏ chỉ do thiếu thông tin hoặc lỗi hệ thống", ông Thành kiến nghị.
Từ góc độ hiệp hội, ông Lư Nguyễn Xuân Vũ, Chủ tịch Hội Doanh nhân Sài Gòn, cho rằng có những cái khó mang tính khách quan mà hộ kinh doanh, đặc biệt doanh nghiệp có thể gặp phải, khiến bị nộp trễ, như do điều chỉnh luật này luật kia liên tục khiến nhân viên kế toán không theo kịp; nhân viên cố tình trì hoãn việc nộp thuế để "chơi khăm" ông chủ, không cho xuất ngoại để ký hợp đồng quan trọng; hợp đồng mua bán, chuyển giao... phát sinh các vấn đề về thuế không xử lý kịp.
Do đó, ngành thuế cần đánh giá lại về mức tiền và thời hạn trễ, mức độ vi phạm để đưa ra chế tài hợp lý, mang tính đồng hành.
"Nên áp dụng quy định tạm hoãn xuất cảnh đối với trường hợp nợ thuế với số tiền lớn hơn, thời hạn nợ thuế lâu hơn, hoặc có tình tiết tăng nặng như vi phạm nhiều lần, có thái độ chây ì. Còn với hơn 1 triệu đồng, vài chục triệu đồng nên xem xét lại, bởi là doanh nghiệp, ít ai muốn hoạt động làm ăn, đi lại bị ảnh hưởng lớn chỉ vì bị nợ thuế khoản tiền ít ỏi như vậy.
Thậm chí khi ký hợp đồng với đối tác nước ngoài, khi biết lý do tạm hoãn xuất cảnh, không ký được hợp đồng vì "nợ thuế từ 1 triệu đồng", họ sẽ có cái nhìn thiếu thiện cảm với môi trường đầu tư tại Việt Nam, tác động đến hoạt động kinh doanh", ông Vũ đánh giá.
Quy định cấm xuất cảnh do nợ thuế ở các nước ra sao?
Hành khách làm thủ tục xuất cảnh tại sân bay Tân Sơn Nhất, TP.HCM - Ảnh: T.T.D.
Nhiều quốc gia trên thế giới đặt ra các biện pháp để xử lý người nợ thuế, bao gồm cấm xuất cảnh và từ chối gia hạn hộ chiếu.
- Mỹ: Ngưỡng nợ thuế được coi là nghiêm trọng là 62.000 USD (hơn 1,6 tỉ đồng), bao gồm tiền thuế phải trả, lãi suất và tiền phạt. Khi đó, Sở Thuế vụ có thể thông báo lên Bộ Ngoại giao về các cá nhân còn nợ thuế và bộ này có thể từ chối cấp hoặc gia hạn hộ chiếu. Người nợ thuế sẽ được thông báo bằng văn bản trước khi các biện pháp hạn chế hộ chiếu được thực thi.
- Hàn Quốc: Cơ quan thuế quốc gia sẽ yêu cầu Bộ Tư pháp cấm xuất cảnh với những người nợ từ 50 triệu won (khoảng 900 triệu đồng) và có các dấu hiệu trốn tránh như: tẩu tán tài sản ra nước ngoài, sở hữu tài sản ở nước ngoài trị giá trên 50.000 USD, có cha/mẹ, vợ/chồng, con cái đã di cư hoặc sống ở nước ngoài trên ba năm,...
- Nga: Cá nhân có thể bị cấm xuất cảnh nếu có các khoản nợ thuế, tiền phạt, nợ vay từ 30.000 rúp (khoảng 10 triệu đồng) trở lên. Riêng với các khoản nợ như tiền cấp dưỡng hoặc bồi thường thiệt hại, mức quy định là từ 10.000 rúp (khoảng 3 triệu đồng).
- Malaysia: Một công dân nước này nợ 195.688 RM (1,3 tỉ đồng) đã bị cấm xuất cảnh và từ chối gia hạn hộ chiếu, trong khi một người nước ngoài làm việc tại Malaysia cũng bị cấm rời khỏi đất nước cho đến khi thanh toán xong khoản nợ thuế 45.900 RM (hơn 300 triệu đồng).
Tổng cục trưởng Cục thuế có thể gửi chứng nhận đến cảnh sát hoặc cơ quan quản lý xuất nhập cảnh để ngăn chặn cá nhân rời khỏi nước này cho đến khi thanh toán đầy đủ các khoản nợ thuế hoặc có thỏa thuận.
- Úc: Áp dụng lệnh cấm xuất cảnh để ngăn người nợ thuế rời khỏi đất nước. Lệnh này có hiệu lực ngay khi được ban hành, dẫn đến tình trạng người nợ thuế có thể bị cấm xuất cảnh khi đã ra đến sân bay. Người nợ thuế có thể tạm xin giấy phép xuất cảnh nhưng phải chứng minh được khả năng trả nợ và cam kết sẽ quay lại.
Chính sách bị siết quá nhanh dễ làm một bộ phận bị ngợp
Ông M.Đ.H. cho rằng doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện chiếm khoảng 98% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động, trong đó phần lớn là doanh nghiệp siêu nhỏ phát triển từ mô hình hộ kinh doanh cá thể. Nhiều chủ doanh nghiệp có kinh nghiệm buôn bán, xoay vốn nhưng lại hạn chế về kiến thức pháp lý, kế toán, thuế.
"Trong bối cảnh trước đây việc quản lý còn tương đối linh hoạt, không ít đơn vị vận hành theo kiểu "làm được thì làm", nên nếu chính sách bị siết quá nhanh sẽ có một bộ phận không phải cố tình trốn tránh mà đơn giản là không theo kịp yêu cầu quản trị mới, bị ngợp", ông H. nói.
