Nỗi bất lực của khẩu đội Patriot khi tên lửa Nga bay qua

Binh sĩ tổ vận hành Patriot Ukraine cảm thấy đau lòng khi đứng nhìn tên lửa Nga bay qua mà không thể làm gì, do bệ phóng trống trơn.

Trong rặng cây gần một cánh đồng ngô ở Ukraine, khẩu đội Patriot nằm im lìm, 16 ống phóng gắn trên xe tải hoàn toàn trống rỗng. Dmytro, kỹ sư trưởng của tổ vận hành, cho hay lần gần đây nhất những ống phóng này khai hỏa là cách đây một tuần.

Patriot đang là một trong những loại vũ khí được săn đón nhiều nhất thế giới, khi hàng chục quốc gia đang ráo riết tìm cách tăng cường năng lực phòng thủ. Đây cũng là một trong số ít vũ khí có thể đánh chặn tên lửa đạn đạo, loại được sử dụng nhiều trong cả xung đột ở Trung Đông lẫn cuộc chiến tại Ukraine.

Ukraine nhiều lần khẳng định hệ thống Patriot là khí tài duy nhất trong biên chế quân đội nước này đánh chặn được tên lửa đạn đạo Iskander-M Nga. Dù vậy, Kiev gần như đã cạn kiệt đạn dành cho tổ hợp trên.

"Có khí tài nhưng lại không thể đánh chặn được tên lửa là cảnh tượng rất đau lòng", Dmytro nói với phóng viên CNN trong chuyến thăm thực địa hôm 17/8. "Tên lửa đạn đạo Nga bay qua đầu, song bạn lại không thể làm gì, trong khi phía sau bạn là dân thường".

Nỗi bất lực của binh sĩ Ukraine

Ukraine chưa nêu cụ thể số lượng đạn Patriot mà nước này còn trong kho. Dù vậy, trong cuộc phỏng vấn được công bố hôm 12/8, Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết Ukraine cần 5% kho dự trữ tên lửa Patriot của Mỹ để vượt qua được mùa đông tới, song hiện chỉ có 1%.

Số lượng tên lửa Patriot cụ thể mà Mỹ có trong kho là thông tin mật. Trong nghiên cứu công bố ngày 27/7, Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) ước tính quân đội Mỹ hiện còn không quá 827 tên lửa Patriot trong kho dự trữ.

Dmytro cho hay lần đầu tiên khẩu đội của anh không còn đạn đánh chặn là vào tháng 12/2025.

"Thật khó diễn tả cảm giác vừa nặng nề vừa tồi tệ đó", anh nói. "Giống như ta biết cách đi bộ nhưng không thể đi, biết cách thở nhưng không thể thở".

Bệ phóng chỉ là một thành phần của tổ hợp Patriot phức tạp, bên cạnh các bộ phận khác như xe chỉ huy và radar. Bệ phóng được vận hành từ xa và người điều khiển sẽ ở vị trí cách xa bộ phận này khi ra lệnh khai hỏa.

Dmytro trả lời phỏng vấn trong video đăng ngày 17/8. Ảnh chụp màn hình

Heorhi, người làm việc trong xe chỉ huy, cho biết khẩu đội trưởng sẽ lựa chọn tên lửa để đánh chặn, thêm rằng quyết định này được đưa ra dựa trên kinh nghiệm.

"Đây là quyết định khó khăn vì bạn phải chứng kiến mục tiêu vọt qua trước mắt và đe dọa dân thường, hạ tầng trọng yếu cũng như gia đình của đồng đội và chính mình ở hậu phương", Heorhi nói, đồng thời mô tả cảm giác phóng tên lửa đánh chặn là "điều gì đó kỳ diệu".

Cuộc khủng hoảng toàn cầu về nguồn cung tên lửa Patriot trở nên trầm trọng hơn do loại vũ khí này được Mỹ và các đồng minh vùng Vịnh phóng ồ ạt vào tháng 3-4, nhằm đối phó với các cuộc tập kích bằng tên lửa đạn đạo từ Iran.

Khi chiến sự Mỹ - Iran nổ ra, Dmytro đã biết rằng cuộc xung đột ở Trung Đông xa xôi sớm muộn cũng sẽ ảnh hưởng đến Ukraine.

"Chúng tôi đã dự đoán rằng mình cũng sẽ gặp rắc rối. Chúng tôi đã sốc trước số lượng tên lửa mà họ phóng cùng lúc, thứ mà chúng tôi có thể sử dụng để đối phó tên lửa đạn đạo Nga", quân nhân này cho hay.

Theo Viện Nghiên cứu Chính sách Đối ngoại (FPRI) có trụ sở ở Mỹ, quân đội Mỹ và đồng minh đã phóng trung bình 225 tên lửa đánh chặn mỗi ngày trong 4 ngày đầu tiên của xung đột tại Trung Đông. Trong khi đó, Lockheed Martin, nhà sản xuất đạn dành cho hệ thống Patriot, chỉ chế tạo được 620 tên lửa trong năm 2025, tương đương trung bình 1,7 quả mỗi ngày.

Lầu Năm Góc hồi tháng 1 đạt thỏa thuận kéo dài 7 năm với Lockheed Martin để tăng sản lượng lên mức 2.000 quả đạn tên lửa Patriot mỗi năm vào năm 2030, tức năm thứ 8 của xung đột Nga - Ukraine nếu cuộc chiến khi đó vẫn tiếp diễn.

Kỳ vọng được tự chế tạo tên lửa Patriot của Ukraine

Bên lề hội nghị thượng đỉnh NATO hồi tháng 7, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết sẽ cấp phép để Ukraine tự chế tạo đạn Patriot. Đại diện của Lockheed Martin và nhà sản xuất đạn Patriot khác là RTX đã tới Kiev để gặp ông Zelensky, song không lâu sau đó ông Trump lại nói rằng "chưa đồng ý về điều đó".

"Tôi muốn được cấp phép", Tổng thống Zelensky nói. "Lời của ông ấy là lời của Tổng thống Mỹ và tôi hy vọng mình sẽ đạt được điều đó".

Cơ sở sản xuất tên lửa PAC-3 MSE dành cho tổ hợp Patriot. Ảnh: Lockheed Martin

Trong cuộc phỏng vấn với CNN, ông Zelensky tiết lộ đã đề nghị cho RTX và Lockheed Martin quyền sở hữu và kiểm soát mọi nhà máy sản xuất tên lửa đánh chặn mà họ cho phép thành lập ở Ukraine.

"Đó sẽ là công ty của quý vị", Tổng thống Zelensky thuật lại lời mình nói với đại diện hai tập đoàn quốc phòng Mỹ. "Đó sẽ là bộ não, bàn tay và kỹ sư của quý vị. Tôi sẽ cố hết sức để xây dựng một công ty tuyệt vời cho họ, bởi vì tôi không cần bán đạn đánh chặn cho ai khác, mà cần cho đất nước mình".

Theo lãnh đạo Ukraine, trọng tâm của ông là sản lượng và các hãng vũ khí Mỹ có thể tự định giá. Tổng thống Zelensky cũng cho biết sau gần 5 năm xung đột, ông hiện rất am hiểu về năng lực của các nước.

"Tôi biết về năng lực sản xuất, cơ sở, quân đội và kho dự trữ của hầu hết quốc gia tại châu Âu cũng như Mỹ. Không phải tất cả, nhưng rất nhiều", ông cho hay.

Khi được đề nghị bình luận về cuộc phỏng vấn của ông Zelensky với CNN, một quan chức Nhà Trắng nói chưa có quyết định hoặc đảm bảo nào được đưa ra về vấn đề sản xuất tên lửa Patriot, thêm rằng an ninh về công nghệ của Mỹ là điều rất quan trọng.

Khi được hỏi liệu Ukraine có thể ngay lập tức chế tạo hệ thống Patriot nếu được phép bỏ qua vấn đề về sở hữu trí tuệ hay không, Dmytro trả lời một cách bi quan: "Chắc chắn là không, bởi đây là quy trình rất phức tạp, đòi hỏi nhiều kiến thức và thông tin kỹ thuật".

Phạm Giang (Theo CNN, Reuters)