Nguyên nhân thường gặp gây thoái hóa khớp háng

Tuổi cao, chấn thương, mắc các bệnh xương khớp mạn tính hoặc lối sống kém khoa học có thể làm tổn thương và thúc đẩy thoái hóa khớp háng nhanh hơn.

Khớp háng nằm ở vị trí tiếp giáp giữa xương đùi và xương chậu, chịu trách nhiệm làm trụ đỡ cho phần thân trên và những động tác trong sinh hoạt, hấp thu lực va đập khi đứng, đi lại, chạy nhảy hay cúi gập. Do đó, khi khớp háng bị thoái hóa, những chức năng trên cũng mất dần và khiến người bệnh gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống thường ngày. Ở giai đoạn sớm, bệnh thường phát triển rất âm thầm, dễ bị lầm tưởng với các tình trạng đau thắt lưng hoặc đau mông thông thường.

ThS.BS Hồ Đức Lộc, Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, chỉ ra một số nguyên nhân thường gặp gây thoái hóa khớp háng.

Lão hóa tự nhiên là nguyên nhân gây bệnh phổ biến nhất, thường gặp ở người cao tuổi. Theo sự già hóa của cơ thể, lớp sụn khớp mất dần tính đàn hồi và mỏng đi, khiến các đầu xương cọ xát vào nhau khi cử động.

Chấn thương ảnh hưởng trực tiếp lên vùng khớp háng như nứt, gãy cổ xương đùi, trật khớp háng hoặc rách sụn... đều làm thay đổi cơ chế sinh học của khớp, để lại di chứng lâu dài và suy yếu khớp, dẫn đến thoái hóa, kể cả khi người bệnh còn trẻ tuổi.

Dị tật bẩm sinh hoặc cấu trúc bất thường có thể gây ra các vấn đề như loạn sản khớp háng, trật khớp háng bẩm sinh... khiến khớp bị lệch, chịu lực không đều, làm gia tăng áp lực lên một vùng sụn nhỏ, gây bào mòn sụn nhanh gấp nhiều lần so với người bình thường.

Bệnh lý gồm các bệnh viêm khớp tự miễn như viêm khớp dạng thấp, viêm cột sống dính khớp... tấn công màng hoạt dịch, phá hủy cấu trúc sụn và xương dưới sụn. Bệnh hoại tử chỏm xương đùi xảy ra do thiếu máu nuôi dưỡng, khiến tế bào xương ở chỏm xương đùi bị hoại tử, xẹp chỏm và nhanh chóng dẫn đến thoái hóa khớp háng nghiêm trọng.

Vận động quá mức như thường xuyên chơi các môn thể thao đối kháng, va chạm nhiều (bóng đá, bóng rổ...) hoặc lao động nặng khiến khớp dễ bị bào mòn và yếu đi do áp lực lặp lại thường xuyên. Hậu quả là thoái hóa khớp diễn ra sớm hơn hoặc diễn tiến nhanh hơn.

Thừa cân, béo phì không trực tiếp gây bệnh nhưng trọng lượng cơ thể dư thừa làm tăng áp lực lên khớp háng, khiến sụn nhanh chóng bị phá hủy, thúc đẩy quá trình thoái hóa diễn ra nhanh hơn.

Một số yếu tố khác như gia đình có tiền sử mắc thoái hóa khớp, phụ nữ mãn kinh khiến nội tiết tố thay đổi, sử dụng corticoid trong thời gian dài tăng nguy cơ hoại tử xương, nhẹ cân khi sinh hoặc sinh non có thể liên quan đến một số dị tật nhỏ ở cấu trúc khớp háng, góp phần thúc đẩy quá trình thoái hóa phát triển...

Bác sĩ Lộc giải thích tình trạng chức năng khớp háng của người bệnh. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh

Bác sĩ Lộc cho biết khi thoái hóa khớp háng tiến triển, các dấu hiệu sẽ dần xuất hiện như đau vùng bẹn, mông hoặc đùi. Cơn đau có thể lan xuống mặt trước đùi hoặc ra sau mông, tăng khi đi lại, đứng lâu và giảm khi nghỉ ngơi.

Người bệnh có thể gặp khó khăn trong các thao tác sinh hoạt đơn giản như buộc dây giày, cắt móng chân, ngồi xổm, xoay người hoặc giạng chân... Người bệnh có cảm giác khớp háng cứng sau khi ngủ dậy hoặc sau khi ngồi yên một chỗ trong thời gian dài. Ở giai đoạn muộn, sụn khớp tiêu biến khiến hai đầu xương cọ xát gây ra tiếng kêu và đau dữ dội, dẫn đến dáng đi khập khiễng, nghe tiếng lạo xạo khi di chuyển.

Khi xuất hiện các cơn đau âm ỉ vùng bẹn hoặc hạn chế vận động khớp háng kéo dài trên 2 tuần, người bệnh nên đến ngay các cơ sở y tế có chuyên khoa Chấn thương Chỉnh hình để được khám, chụp X-quang/MRI và tư vấn phác đồ điều trị kịp thời.

Phi Hồng