Lá chắn Vòm Vàng của Mỹ nguy cơ đình trệ vì thiếu kinh phí

Tướng Mỹ cho biết dự án Vòm Vàng có nguy cơ chậm tiến độ vì thiếu kinh phí, nếu không vượt qua rào cản ngân sách hiện nay.

Tướng Michael Guetlein, người phụ trách dự án lá chắn Golden Dome (Vòm Vàng) của Mỹ, ngày 11/8 khẳng định chương trình sẽ đạt được năng lực mong muốn trong phạm vi ngân sách 185 tỷ USD đã công bố, các thành phần vận hành của hệ thống dự kiến đi vào hoạt động từ giữa năm 2028.

Phát biểu được đưa ra giữa lúc xuất hiện các đánh giá độc lập cho rằng chi phí phát triển, triển khai và duy trì Vòm Vàng có thể cao hơn nhiều lần con số 185 tỷ USD. Ông Guetlein cũng cảnh báo quá trình triển khai Vòm Vàng có thể đột ngột đình trệ nếu không vượt được rào cản ngân sách lớn hiện nay.

Mô phỏng lá chắn tên lửa trên không gian. Đồ họa: Lockheed Martin

Theo tướng Guetlein, ngân sách dành cho lá chắn Vòm Vàng ban đầu là 175 tỷ USD, sau đó được bổ sung thêm 10 tỷ USD để "đẩy nhanh tiến độ các hệ thống không gian mà quân đội Mỹ cho là cần thiết, vốn không nằm trong cấu trúc hệ thống ban đầu".

"Đây là khoản tiền rất lớn. Vòm Vàng là một trong những hệ thống quy mô lớn nhất ở cấp quốc gia của Mỹ, chúng tôi phải đảm bảo chi phí ở mức hợp lý. Hiện có hai ước tính với con số cao hơn rất nhiều, nhưng tôi khẳng định rằng chúng không phản ánh đúng những gì chúng tôi đang xây dựng", ông nói, song không nêu chi tiết về đánh giá liên quan.

Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO) tháng 5/2025 cho biết toàn bộ cấu trúc của Vòm Vàng có thể tiêu tốn tới 542 tỷ USD cho phát triển, triển khai và vận hành trong 20 năm. Đến giữa năm nay, CBO đánh giá chi phí thực tế có thể lên đến 1.200 tỷ USD trong cùng khoảng thời gian này.

Các tên lửa đánh chặn đặt trên không gian đóng vai trò đặc biệt quan trọng với dự án Vòm Vàng. Chúng cũng là yếu tố then chốt trong ước tính chi phí 1.200 tỷ USD của CBO. Theo cơ quan này, Mỹ sẽ cần duy trì khoảng 7.800 quả đạn đánh chặn trên không gian, cùng hệ thống có thể vận hành theo thiết kế.

Tướng Guetlein cho biết Mỹ đã chọn địa điểm vận hành lá chắn Vòm Vàng đầu tiên và đang thi công các hạng mục trên toàn quốc. Ngoài ra, quân đội Mỹ đã hai lần tổ chức thử nghiệm liên quan đến hệ thống, song ông từ chối tiết lộ chi tiết.

"Chúng ta cần tìm ra phương thức cấp vốn khác cho Vòm Vàng, ít nhất là trong năm 2027. Nếu không giải quyết được vấn đề này, chúng ta sẽ không thể thực hiện được chương trình vì thiếu kinh phí. Tính tới nay, chương trình đã nhận được 22,5 tỷ USD và 95% số tiền đã được phân bổ cho các hạng mục công việc cụ thể", ông nói.

Lá chắn Vòm Vàng được triển khai cùng lúc quân đội Mỹ thực hiện loạt chương trình hiện đại hóa quy mô lớn. Trong số này có nhiều dự án được đánh giá là thiết yếu với an ninh quốc gia như nâng cấp cả ba trụ cột răn đe hạt nhân và hệ thống chỉ huy - kiểm soát chúng.

Mô phỏng lá chắn tên lửa trên không gian. Đồ họa: L3Harris

"Những bình luận của tướng Guetlein cho thấy lá chắn Vòm Vàng dường như đang tiến tới cột mốc quan trọng đầu tiên, khi tình thế tiến thoái lưỡng nan về ngân sách được dự báo sẽ tác động mạnh mẽ đến tiến độ phát triển trong tương lai", biên tập viên Joseph Trevithick của chuyên trang quân sự Mỹ War Zone nhận định.

Tổng thống Trump hồi tháng 1 ký sắc lệnh phát triển hệ thống phòng không với tên gọi "Vòm Sắt của Mỹ" nhằm bảo vệ toàn bộ lãnh thổ trước tên lửa hiện đại của đối phương. Giới chức Mỹ sau đó đổi tên tổ hợp thành Vòm Vàng, dường như để phân biệt với hệ thống Vòm Sắt của Israel.

Dự án Vòm Vàng sẽ mở rộng các phương tiện phòng thủ mặt đất như tên lửa đánh chặn, cảm biến và hệ thống chỉ huy, bổ sung những thành phần đặt ngoài không gian với nhiệm vụ phát hiện, theo dõi và bắn hạ mối đe dọa trên quỹ đạo.

Nguyễn Tiến (Theo AFP, AP, Reuters, War Zone)