Người Việt đầu tiên được ghép tim hai lần trong ba ngày

Tim ghép lần đầu suy chức năng hoàn toàn, bệnh nhân 50 tuổi suy đa tạng nguy cơ tử vong, các bác sĩ Bệnh viện 108 quyết định ghép trái tim khác.

Hai trái tim ghép cho bệnh nhân này đều do người chết não hiến tặng. Hai ca ghép tim tiến hành cách nhau chỉ ba ngày. Đây được xác định là lần đầu tiên tại Việt Nam một người bệnh được ghép tim hai lần trong thời gian rất ngắn, theo Thiếu tướng Phạm Thái Giang, Phó Giám đốc Bệnh viện 108.

Bệnh nhân trên bị suy tim giai đoạn cuối do cơ tim giãn, ngày 25/7 được ghép trái tim từ một người hiến chết não tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108. Những giờ đầu sau ghép diễn biến tương đối thuận lợi. Tim ghép đập lại với sức co bóp tốt, huyết động ổn định, không cần hỗ trợ tuần hoàn bằng ECMO. Tuy nhiên, chưa đầy 24 giờ sau, chức năng tim ghép suy giảm nghiêm trọng, gần như mất hoàn toàn khả năng co bóp.

Bệnh nhân buộc phải hỗ trợ bằng ECMO (hệ thống tuần hoàn ngoài cơ thể). Các bác sĩ chụp động mạch vành, sinh thiết cơ tim tìm nguyên nhân nhưng không phát hiện tắc mạch vành hay thải ghép cấp. Người bệnh được xác định suy chức năng tạng ghép tiên phát (PGD), tiên lượng rất xấu.

Sau 72 giờ, tim ghép vẫn không hồi phục, bệnh nhân suy đa tạng, nguy cơ tử vong rất cao.

Đúng thời điểm đó, Bệnh viện 108 lại tiếp nhận một trường hợp chết não hiến đa tạng. Tim người hiến này thuộc nhóm tiêu chuẩn mở rộng, không phù hợp với các ứng viên ghép tim khác đang chờ. Đây là trái tim có nhiều yếu tố nguy cơ, thất trái dày do người hiến có tiền sử tăng huyết áp, suy thận...

"Tim người hiến này không thật sự lý tưởng, nhưng tình trạng bệnh nhân đã cực kỳ nặng", Đại tá Ngô Vi Hải, Chủ nhiệm Khoa Ngoại lồng ngực, trưởng kíp ghép tim, cho biết. Các chuyên gia hội chẩn cân nhắc toàn diện nguy cơ và cơ hội, quyết định sử dụng trái tim này (của người hiến chết não thứ hai) để tái ghép tim cho bệnh nhân trên.

"Ghép lần hai khó khăn gấp bội lần đầu, nhưng lựa chọn của chúng tôi là tìm cơ hội sống thay vì chấp nhận bệnh nhân tử vong", Thiếu tướng Giang giải thích.

Các bác sĩ thực hiện ghép tim lần 2 cho bệnh nhân. Ảnh: Quang Huy

Cuộc chiến trong phòng mổ

Ngày 28/7, chỉ ba ngày sau ca ghép đầu tiên, bệnh nhân được tái ghép tim. Thách thức đặt lên kíp gây mê hồi sức lúc này đặc biệt lớn. Bệnh nhân đã hôn mê ba ngày, vô niệu, lọc máu liên tục, rối loạn đông máu và toan kiềm, phổi viêm lan tỏa kèm xẹp phổi, đang phụ thuộc ECMO.

Theo Đại tá Nguyễn Minh Lý, Chủ nhiệm Khoa Gây mê hồi sức, áp lực tưới máu não của bệnh nhân rất thấp, chỉ số bão hòa oxy não khoảng 25-30%, tiềm ẩn nguy cơ tổn thương não không hồi phục. Êkíp mổ phải liên tục điều chỉnh huyết động, tưới máu não và các tạng, kiểm soát đông máu, cân bằng dịch và giảm sức cản mạch phổi.

Về phẫu thuật, vùng tim bệnh nhân đã biến đổi sau lần mổ trước, khiến việc bóc tách và nối ghép phức tạp hơn nhiều. Kíp phẫu thuật phải phối hợp chặt chẽ với gây mê hồi sức và hệ thống tuần hoàn ngoài cơ thể để hạn chế tối đa rủi ro.

Khi trái tim thứ hai bắt đầu đập và huyết động dần ổn định, êkíp mới có thể thở phào. Tuy nhiên, cuộc chiến giành lại sự sống vẫn chưa kết thúc. Sau mổ, tim ghép còn yếu chưa thể tự đảm bảo tuần hoàn. Bệnh nhân tiếp tục được hỗ trợ ECMO, sau đó kết hợp bóng đối xung nội động mạch chủ (IABP), lọc máu liên tục và thở máy.

Từng ngày, chức năng tim ghép cải thiện. Đến ngày thứ 8 sau ghép, bệnh nhân cai ECMO thành công. Ngày thứ 10, ông được rút ống nội khí quản. Ngày hậu phẫu thứ 11, IABP cũng được ngừng. Đây là những dấu mốc quan trọng cho thấy trái tim thứ hai đã dần hồi phục và có thể đảm bảo tuần hoàn cho cơ thể.

Hiện, bệnh nhân đã tỉnh táo, tiếp xúc và hợp tác tốt. Ông bắt đầu tập phục hồi chức năng, có thể tập đứng, ngồi ghế và đạp xe. Chức năng các cơ quan từng bước hồi phục, cho thấy cơ thể đang thích nghi với trái tim mới.

Tuy nhiên, do trải qua hai lần ghép tim trong thời gian ngắn, nhiều biến chứng nặng và thời gian hồi sức kéo dài, bệnh nhân vẫn cần được theo dõi sát về chức năng tim ghép, nhiễm trùng và khả năng phục hồi các cơ quan.

Theo các bác sĩ, thành công của ca bệnh là kết quả của nhiều yếu tố, nguồn tạng hiến xuất hiện đúng thời điểm, quyết định nhanh chóng của đội ngũ y tế trong tình huống sinh tử, sự phối hợp của nhiều chuyên khoa và nỗ lực hồi sức kéo dài sau phẫu thuật. Đặc biệt, cơ hội sống của người bệnh bắt đầu từ nghĩa cử của hai người hiến chết não và gia đình. Trái tim thứ hai, dù không phải một tạng hiến lý tưởng, đã trở thành cơ hội cuối cùng cho bệnh nhân.

"Đây là trường hợp hy hữu, tôi cực kỳ may mắn khi có được trái tim thứ hai. Tôi cảm ơn và trân trọng những người hiến đã trao cho mình cơ hội được sống", bệnh nhân chia sẻ.

Lê Nga