Ngoại hạng Anh bỏ xa phần còn lại về sức mạnh tài chính

5 giải VĐQG hàng đầu châu Âu có tổng giá trị thị trường khoảng 37,1 tỷ USD, trong đó Ngoại hạng Anh chiếm gần 40%.

Các cầu thủ Arsenal nâng Cup vô địch Ngoại hạng Anh mùa 2025-2026 trên sân Selhurst Park, London, Anh ngày 24/5/2026. Ảnh: Reuters

5 giải đấu hàng đầu châu Âu, thường được gọi là Big 5, chuẩn bị bước vào mùa 2026-2027. La Liga (Tây Ban Nha) đã khởi tranh, trong khi Ngoại hạng Anh, Serie A (Italy) và Ligue 1 (Pháp) bắt đầu vào ngày 21/8, còn Bundesliga (Đức) mở màn ngày 28/8.

Giải đấu hàng đầu nước Anh có giá trị thị trường khoảng 14,57 tỷ USD, với tổng doanh thu hằng năm đạt 9,4 tỷ USD. Xếp sau là La Liga (với hai con số tương ứng lần lượt là 6,32 tỷ USD và 4,76 tỷ USD), Serie A (6,22 tỷ USD và 3,6 tỷ USD), Bundesliga (5,57 tỷ USD và 4,64 tỷ USD) và Ligue 1 (4,41 tỷ USD và 2,67 tỷ USD).

Đây là những số liệu nằm trong các nghiên cứu kinh tế mới nhất về bóng đá được công bố năm 2026, nổi bật là Annual Review of Football Finance của Deloitte cùng các báo cáo định giá thị trường của Winsports và Football Benchmark.

"Nhìn vào những con số, ngày càng rõ rằng hướng đi của ngành kinh doanh bóng đá sẽ được quyết định bởi một giải đấu duy nhất là Ngoại hạng Anh, cùng một phần ảnh hưởng, dù nhỏ hơn, từ Real và Barca", Thiago Freitas, Giám đốc vận hành Roc Nation Sports, nhận định. "Ngay cả Bayern, đội có khả năng bám đuổi họ, cũng chưa đủ sức ảnh hưởng trên phạm vi toàn cầu để định hình những cách làm mới. Thậm chí trong thập kỷ tới, các CLB lớn của Italy sẽ gần với những CLB lớn của Thổ Nhĩ Kỳ hơn là các đội bóng Anh".

Ngoại hạng Anh tiếp tục thống trị thị trường chuyển nhượng. Tổng chi tiêu chuyển nhượng trên thế giới hè này đạt khoảng 7,54 tỷ USD. Theo hãng Transfermarkt, Top 5 giải đấu chi nhiều nhất được dẫn đầu áp đảo bởi Anh với 2,67 tỷ USD, tiếp đến là Italy 945 triệu USD, Tây Ban Nha 702 triệu USD nếu tính cả thương vụ Rodri, Đức là 644 triệu USD và Pháp là 444 triệu USD.

Mở rộng ra Top 10 sẽ có giải hạng Nhì Anh với 285 triệu USD, Thổ Nhĩ Kỳ 284 triệu USD, Arab Saudi 254 triệu USD, Bồ Đào Nha 242 triệu USD và Bỉ 139 triệu USD. Tại châu Âu, thị trường chuyển nhượng mở cửa đến ngày 1/9.

Cầu thủ Chelsea mừng bàn thắng thứ ba trong trận giao hữu tiền mùa giải gặp AC Milan tại Jakarta, Indonesia, ngày 8/8. Ảnh: AP

Ở cấp độ CLB, 7 trong 10 đội chi nhiều tiền nhất hiện nay là các CLB Anh. Chelsea dẫn đầu với 451 triệu USD, tiếp đến Tottenham (310 triệu), Real Madrid (261 triệu), Man City (203 triệu), Arsenal (195 triệu), Newcastle (187 triệu), Juventus (159 triệu), Ipswich Town (148 triệu), Brighton (146 triệu) và Milan (125 triệu). Barca có thể gia nhập danh sách với tổng chi khoảng 174 triệu USD nếu thương vụ Rodri được hoàn tất.

"Con số này cho thấy sức mạnh và sự năng động của ngành công nghiệp bóng đá toàn cầu. Trong khi châu Âu đẩy nhanh tốc độ với những khoản đầu tư lớn, thị trường Brazil đang thận trọng và có tính chiến lược hơn. Thách thức của bóng đá hiện đại là duy trì sức cạnh tranh ở mức cao, đồng thời bảo đảm tính bền vững tài chính của môn thể thao này trong dài hạn", Alexandre Frota, CEO FutPro Expo, nói.

Italy và Pháp gặp khó. Trái ngược với Ngoại hạng Anh, các giải đấu lớn ở lục địa châu Âu đang đối mặt tình trạng trì trệ. La Liga vẫn đứng thứ hai nhưng khoảng cách với Anh khá xa. Tình hình đáng lo hơn tại Italy và Pháp.

Serie A giảm khoảng 3% trong chu kỳ bản quyền truyền hình quốc nội gần nhất, trong khi Ligue 1 mất khoảng 20% giá trị hợp đồng truyền hình. Điều này buộc giải đấu Pháp thử nghiệm mô hình phát sóng trực tiếp tới người tiêu dùng (D2C) nhằm hạn chế tổn thất trong trung hạn.

Dù doanh thu truyền hình gặp khó, mảng thương mại lại tăng trưởng mạnh. Nghiên cứu của European Sponsorship Association (ESA) và Ampere Analysis cho thấy tài trợ đã mang về kỷ lục 5,4 tỷ USD cho Big Five khi mùa giải này bắt đầu. Khoảng 76% số tiền đến từ các thương hiệu quốc tế, trong đó các doanh nghiệp Bắc Mỹ, Trung Đông và châu Á dẫn đầu về đầu tư.

Ngoại hạng Anh và La Liga đang sở hữu những hợp đồng tài trợ và cung cấp trang phục thi đấu đắt giá nhất thế giới, với adidas là thương hiệu đầu tư nhiều nhất vào bóng đá châu Âu, chiếm 11% thị trường.

PSG ăn mừng chức vô địch Ligue 1 mùa 2025-2026. Ảnh: Reuters

Ở cấp CLB, Real dẫn đầu doanh thu thương mại, với hơn 684 triệu USD mỗi năm từ tài trợ và việc hiện đại hóa sân vận động, theo sát là Bayern Munich và PSG. Bundesliga là giải đấu lớn duy nhất mà phần lớn nhà tài trợ vẫn đến từ các doanh nghiệp trong nước và Đức.

Ở mảng doanh thu ngày thi đấu - doanh thu từ bán vé, chi tiêu tại sân và các khu vực VIP - Bundesliga và Ngoại hạng Anh cạnh tranh vị trí dẫn đầu về hiệu quả.

Bundesliga nhiều năm có lượng khán giả trung bình mỗi trận cao nhất thế giới nhờ giá vé dễ tiếp cận và văn hóa SVĐ luôn kín chỗ, với Dortmund và Bayern Munich dẫn đầu. Tuy nhiên, xét về doanh thu tuyệt đối, Ngoại hạng Anh thu nhiều hơn nhờ giá vé cao và khả năng khai thác thương mại vượt trội của các SVĐ hiện đại.

Theo chỉ số Deloitte Football Money League, các CLB đầu tư hiện đại hóa cơ sở vật chất thể thao đều ghi nhận mức tăng đáng kể về doanh thu từ ngày thi đấu. Real Madrid và Barca đã bù đắp phần nào sự sụt giảm doanh thu truyền hình bằng cách tăng giá vé và sức chứa tại các tổ hợp mới, biến ngày thi đấu thành nguồn thu lớn từ thương mại và du lịch.

Real và Barca là động lực của La Liga. La Liga và Ligue 1 có một số đặc điểm riêng khi nguồn thu chủ yếu đến từ hoạt động kinh doanh của các CLB. Tại Tây Ban Nha, Real và Barca đóng vai trò nổi bật về thương mại. Trong khi đó, tại Pháp, doanh thu và tiền bán vé của PSG là điểm sáng.

"Điểm mấu chốt là các giải đấu lớn châu Âu ngày càng hướng đến đa dạng hóa nguồn thu, bên cạnh việc mở rộng và khai thác sâu hơn những nguồn doanh thu truyền thống. Bản quyền truyền hình vẫn đóng vai trò nền tảng, nhưng tài trợ và doanh thu ngày thi đấu ngày càng quan trọng, bởi giúp CLB trực tiếp thu được nhiều giá trị hơn từ người hâm mộ và các thương hiệu", Moises Assayag, Giám đốc điều hành Channel Associados, nói.

Theo ông, xét về tài chính, đa dạng hóa nguồn thu giúp các CLB giảm phụ thuộc vào những chu kỳ suy giảm hoặc đình trệ của hợp đồng truyền thông, đồng thời tạo ra cơ cấu doanh thu lớn hơn, ổn định, dễ dự báo và bền vững hơn trong dài hạn.

Lamine Yamal đi bóng trong trận Barca gặp Real Madrid tại sân La Cartuja, Seville, Tây Ban Nha ngày 26/4/2026. Ảnh: Reuters

Tại Ngoại hạng Anh, phần lớn doanh thu đến từ bản quyền truyền hình quốc tế, trong khi Bundesliga nổi bật với tiền bán vé và các hợp tác thương mại trong nước. Serie A lại dựa nhiều vào doanh thu từ các thương hiệu thương mại.

Khi năm giải đấu lớn nhất châu Âu lần lượt bắt đầu mùa giải mới, khoảng cách tài chính giữa bóng đá Anh và phần còn lại của lục địa ngày càng rõ rệt. Tổng doanh thu của thị trường bóng đá châu Âu lần đầu vượt 46,4 tỷ USD.

Theo dữ liệu thị trường và các báo cáo chính thức của UEFA, mức tăng doanh thu bản quyền truyền hình của các CLB Anh trong thập kỷ qua gần tương đương với toàn bộ phần còn lại của bóng đá châu Âu cộng lại. Ngoại hạng Anh thu về hơn 4,06 tỷ USD mỗi mùa từ bản quyền truyền hình, nhờ sức hút toàn cầu của giải đấu tại các thị trường quốc tế.

"Trận đấu lớn tiếp theo của các giải châu Âu sẽ diễn ra ngoài sân cỏ. Cuộc cạnh tranh hiện nay là tìm ra đội nào có thể biến sự chú ý của người hâm mộ thành doanh thu mà không ngày càng phụ thuộc vào bản quyền truyền hình", Wagner Leitzke, người phụ trách phát triển kinh doanh của End to End Agency, nhận xét.

Theo ông, một sân vận động chật kín khán giả không chỉ mang lại tiền bán vé mà còn tạo ra doanh thu từ dịch vụ cao cấp, tiêu dùng, du lịch, nội dung, dữ liệu và các cơ hội thương mại mới. Những CLB coi sân vận động và cộng đồng người hâm mộ là một nền tảng kinh doanh sẽ có lợi thế ngày càng lớn trong những năm tới.

Hồng Duy (theo AS)