Bên trong phòng mổ robot triệu USD tại Việt Nam

Ca phẫu thuật đặc biệt áp dụng "công nghệ kép" gồm Dual Console (hai buồng điều khiển) và Single-site (một cổng) trên hai hệ thống robot Da Vinci Xi đầu tiên tại Việt Nam, diễn ra vào ngày 8/8, cắt ung thư tuyến tiền liệt tận gốc cho bệnh nhân 74 tuổi, chỉ trong 45 phút.

Robot Da Vinci Xi là hệ thống phẫu thuật hiện đại bậc nhất thế giới, được sản xuất bởi Intuitive Surgical (Mỹ), hỗ trợ bác sĩ thực hiện hơn 120 loại phẫu thuật ung thư và các bệnh lý phức tạp với mức xâm lấn tối thiểu. Robot được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) công nhận thành công vượt trội với hơn 20 triệu ca phẫu thuật cũng như được ứng dụng tại nhiều bệnh viện lớn trên toàn cầu.

Hệ thống Da Vinci Xi có giá mua mới khoảng 3,1 triệu USD (tương đương hơn 78 tỷ đồng). Mỗi robot Da Vinci Xi gồm phần thân máy trang bị 4 cánh tay robot gắn camera và dụng cụ phẫu thuật; một buồng điều khiển (console) và một Patient Cart đảm nhiệm việc xử lý, truyền dẫn và hiển thị hình ảnh phẫu trường.

Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh đã sử dụng robot này phẫu thuật hơn 500 ca bệnh phức tạp từ thận - tiết niệu, tiêu hóa, ngoại lồng ngực đến sản phụ khoa từ tháng 5/2025 đến nay. Theo báo cáo tổng kết lâm sàng, tỷ lệ thành công của 500 ca đầu tiên đạt mức tối ưu, tỷ lệ mất máu giảm hơn 70% so với mổ mở, kiểm soát biến chứng sau mổ gần như tuyệt đối, rút ngắn thời gian nằm viện trung bình chỉ còn 2-5 ngày, giúp tiết kiệm chi phí hậu phẫu, giảm tải gánh nặng tài chính cho bệnh nhân.

Bên trong robot Da Vinci Xi là sự kết hợp giữa cơ khí chính xác, hệ thống quang học, cảm biến, điện tử điều khiển và phần mềm xử lý chuyển động, tạo nên một hệ thống robot có khả năng chuyển đổi thao tác của bác sĩ thành những chuyển động phẫu thuật tinh vi.

Đầu tiên là bốn cánh tay robot cùng giá đỡ đi kèm. Những cánh tay này được trang bị các dụng cụ phẫu thuật chuyên dụng kèm camera độ phân giải cao, thiết kế với các khớp bắt chước chuyển động của cổ tay người bằng mô phỏng 7 bậc tự do, có thể di chuyển và xoay 540 độ với độ chính xác cao, chuyển động linh hoạt, chính xác và lọc bỏ các chuyển động rung, hỗ trợ bác sĩ phẫu thuật thao tác chính xác, nhanh chóng trong không gian hẹp.

Các cánh tay sẽ lần lượt được kỹ thuật viên sử dụng túi chuyên dụng bọc lại trước khi tiến hành phẫu thuật nhằm tránh nhiễm khuẩn trong quá trình mổ.

Trong quá trình phẫu thuật, cánh tay robot được gắn nhiều loại dụng cụ phẫu thuật chuyên dụng (kéo, kẹp, dao điện, dụng cụ khâu/cắt...), tùy thao tác và liên tục thay đổi theo yêu cầu của bác sĩ phẫu thuật.

Ở khu vực buồng điều khiển, bác sĩ phẫu thuật quan sát màn hình 3D phóng đại phẫu trường 10-15 lần giúp phân biệt rõ khối u với các mô lành, nhận diện mạch máu và các cấu trúc giải phẫu quan trọng, từ đó điều khiển các cánh tay robot thực hiện thao tác với độ chính xác cao.

Nhờ sở hữu hai hệ thống Robot Da Vinci Xi từ tháng 6, BVĐK Tâm Anh có thể thực hiện kỹ thuật Dual Console cho phép hai bác sĩ phối hợp, chuyển đổi quyền điều khiển robot linh hoạt trong quá trình phẫu thuật. Sự phối hợp này đặc biệt hữu ích trong các ca phẫu thuật khó, giúp bác sĩ xử lý chính xác và nhanh chóng tổn thương phức tạp, hạn chế tổn thương mô lành và mất máu, rút ngắn thời gian phẫu thuật, từ đó giúp người bệnh hồi phục nhanh sau mổ.

PGS.TS.BS Vũ Lê Chuyên, Giám đốc Trung tâm Tiết niệu - Thận học - Nam khoa, BVĐK Tâm Anh TP HCM, cho biết robot không tự thực hiện ca mổ. Bác sĩ vẫn là người trực tiếp đưa ra quyết định chuyên môn và điều khiển các cánh tay robot thông qua bàn điều khiển. Robot đóng vai trò là giao diện cơ điện tử, chuyển thao tác của bác sĩ thành chuyển động của dụng cụ bên trong cơ thể với hình ảnh và thông tin được đưa ngược lại bàn điều khiển ở tốc độ rất cao, gần như không có độ trễ.

Bộ phận thứ ba là hệ thống màn hình hiển thị độ nét cao, cho phép bác sĩ khu vực phẫu trường có thể theo dõi trực tiếp vị trí phẫu thuật, đặc biệt là độ sâu và độ chính xác của các thao tác để hỗ trợ phối hợp chính xác trong quá trình phẫu thuật và lấy bệnh phẩm ra ngoài.

Ca phẫu thuật thực hiện với một bệnh nhân 74 tuổi, được chẩn đoán ung thư tuyến tiền liệt giai đoạn T2, tổng thời gian phẫu thuật khoảng 100 phút, tính cả thời gian lắp ráp và đưa dụng cụ phẫu thuật vào trong cơ thể người bệnh (docking), trong khi mổ robot thường quy khoảng 180-210 phút. Đáng chú ý, thời gian thao tác phẫu thuật thực tế chỉ khoảng 45 phút, giảm khoảng 50% so với một ca Single-site thông thường và 70% so với phẫu thuật robot thường quy. Thời gian phẫu thuật rút ngắn có ý nghĩa đặc biệt với các trường hợp người cao tuổi, nhiều bệnh nền hoặc thể trạng yếu, khi việc giảm thời gian gây mê có thể mang lại lợi ích cho quá trình điều trị.

Một ngày sau mổ, bệnh nhân tỉnh táo, hồi phục tốt. Đến ngày thứ ba, ông có thể tập vận động tại giường và đi lại nhẹ nhàng trong phòng. Sau 5 ngày, sức khỏe ổn định, ông được xuất viện.

Bên cạnh nền tảng robot hóa, hệ thống Da Vinci Xi còn được tích hợp nhiều công nghệ số và phần mềm thông minh để hỗ trợ phẫu thuật viên. Chẳng hạn, hệ thống có các tính năng hỗ trợ quá trình thiết lập và docking robot, giúp êkíp đưa robot vào đúng vị trí trước khi phẫu thuật.

PGS.TS.BS Vũ Lê Chuyên cho biết, trong tương lai sẽ tận dụng tối đa ưu thế của robot Da Vinci Xi, trong đó nổi bật là kỹ thuật mapping (vẽ bản đồ) bằng trí tuệ nhân tạo (AI) trong điều trị ung thư thận và tuyến tiền liệt. Cụ thể, AI có thể vẽ bản đồ mạch máu, dây thần kinh, giúp bác sĩ có thêm thông tin để lập kế hoạch trước mổ và thao tác chính xác, hạn chế tổn thương các cấu trúc lành trong lúc mổ.

Hiện tại, mức phí cho một ca mổ với robot Da Vinci Xi tại Tâm Anh chỉ từ 85 triệu đồng (tương đương khoảng từ 3.000 USD), thấp hơn đáng kể so với mức giá 15.000 - 60.000 USD tại Mỹ, Singapore hay các nước khác mà vẫn đảm bảo những tiêu chuẩn chuyên môn ở mức cao nhất, nhờ chính sách "bình dân hóa" y tế công nghệ cao, áp dụng thanh toán bảo hiểm y tế. Bệnh viện thu hút hàng nghìn kiều bào ở nước ngoài và bệnh nhân quốc tế đến từ Mỹ, Anh, Canada, Australia, Nhật Bản, Hàn Quốc...

Bài: Bảo Lâm - Ảnh, video: Bảo Lâm, BVCC