Ngân hàng tung loạt giải pháp cấp tập bảo vệ 'túi tiền' cho khách

Ngân hàng Nhà nước đã yêu cầu các ngân hàng siết chặt yêu cầu định danh khách hàng, tăng cường đối chiếu sinh trắc học thông qua CCCD gắn chip và ứng dụng VNeID - Ảnh: QUANG ĐỊNH

Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cũng yêu cầu các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán siết chặt yêu cầu định danh khách hàng, tăng cường đối chiếu sinh trắc học thông qua căn cước công dân gắn chip và ứng dụng VNeID nhằm xác thực chính xác người dùng mở tài khoản, phát hành thẻ và ví điện tử.

Bất ngờ số giao dịch ngân hàng bị chặn do nghi lừa đảo

NHNN cho biết thanh toán không dùng tiền mặt tiếp tục tăng trưởng mạnh. Năm 2025, tổng giá trị giao dịch đạt khoảng 28 lần GDP, cho thấy sự thay đổi rõ nét trong thói quen thanh toán của người dân.

Riêng trong quý 1 năm nay, giao dịch qua Internet tăng gần 66%, qua điện thoại di động tăng hơn 33%, trong khi thanh toán bằng mã QR tăng hơn 50% về giá trị. Ngược lại, giao dịch qua ATM tiếp tục giảm, phản ánh xu hướng thanh toán số ngày càng phổ biến.

Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của các dịch vụ thanh toán trực tuyến là nguy cơ gia tăng các hình thức lừa đảo công nghệ cao. Tội phạm mạng liên tục lợi dụng tài khoản doanh nghiệp "ma", công nghệ Deepfake, mã độc và các thủ đoạn giả mạo để chiếm đoạt tài sản của khách hàng.

Trước thực trạng này, ngành ngân hàng đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, từ xác thực sinh trắc học, làm sạch dữ liệu khách hàng, kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đến xây dựng hệ thống cảnh báo và ngăn chặn giao dịch rủi ro theo thời gian thực.

Đến ngày 23-3-2026, Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro gian lận trong hoạt động thanh toán (SIMO) đã được triển khai tại 149 đơn vị, bao gồm 99 tổ chức tín dụng và 50 tổ chức trung gian thanh toán.

Dữ liệu tập trung của hệ thống SIMO ghi nhận hơn 688.000 bản ghi liên quan đến tài khoản thanh toán, ví điện tử, thẻ ngân hàng và đơn vị chấp nhận thanh toán có dấu hiệu nghi ngờ gian lận, lừa đảo hoặc vi phạm pháp luật.

Không chỉ dừng ở vai trò tập trung dữ liệu, hệ thống còn hỗ trợ cảnh báo trực tiếp tới khách hàng khi phát sinh giao dịch có dấu hiệu rủi ro. Tính đến cuối tháng 3 đã có 3,5 triệu lượt cảnh báo được gửi đi, trong đó hơn 1,1 triệu lượt khách hàng đã chủ động tạm dừng hoặc hủy giao dịch sau khi nhận được cảnh báo.

Tổng giá trị các giao dịch được ngăn chặn hoặc gián đoạn nhờ cơ chế này lên tới hơn 3.990 tỉ đồng, cho thấy hiệu quả rõ rệt trong việc giảm thiểu thiệt hại từ gian lận trực tuyến.

Đến cuối tháng 4, con số này tiếp tục tăng cao, hệ thống đã gửi hơn 3,8 triệu lượt cảnh báo tới khách hàng. Trong đó hơn 1,2 triệu lượt giao dịch đã được khách hàng chủ động tạm dừng hoặc hủy bỏ với tổng giá trị hơn 4.300 tỉ đồng.

Ông Phạm Anh Tuấn - Vụ trưởng Vụ Thanh toán (Ngân hàng Nhà nước) - cho biết sự phát triển của các dịch vụ thanh toán nhanh, tức thời luôn đi kèm nguy cơ gia tăng các hành vi lừa đảo và gian lận trên không gian mạng.

Theo ông Tuấn, NHNN đã chủ động hoàn thiện hành lang pháp lý, ban hành nhiều quy định nhằm nâng cao tiêu chuẩn an ninh, an toàn đối với các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán và trung gian thanh toán.

Theo đó tối thiểu ba tháng một lần, các tổ chức cung ứng dịch vụ phải đánh giá lỗ hổng bảo mật, cập nhật phiên bản ứng dụng mới nhất và triển khai các biện pháp ngăn chặn giao dịch khi phát hiện nguy cơ bị tội phạm mạng lợi dụng. Trường hợp phát hiện lỗ hổng nghiêm trọng, đơn vị phải kịp thời khắc phục và áp dụng các biện pháp kiểm soát nhằm bảo vệ khách hàng...

Cảnh báo các chiêu trò lừa đảo mới

Gần đây, nhiều ngân hàng liên tiếp phát đi cảnh báo về các thủ đoạn mới nhằm chiếm đoạt tài sản.

VPBank cảnh báo thủ đoạn đánh tráo chip trên thẻ thanh toán vật lý, gồm cả thẻ tín dụng và thẻ ghi nợ, để thực hiện giao dịch trái phép mà chủ thẻ không hay biết. Ngân hàng khuyến nghị khách hàng thường xuyên kiểm tra tình trạng thẻ, ưu tiên thanh toán không tiếp xúc (contactless) và theo dõi biến động giao dịch, liên hệ ngay với ngân hàng nếu thẻ bị mất, bị tráo chip hoặc phát hiện giao dịch lạ.

Vietcombank cho biết xuất hiện nhiều tin nhắn SMS giả mạo thương hiệu ngân hàng với nội dung thông báo điểm thưởng sắp hết hạn. Các tin nhắn này dẫn người dùng tới website giả mạo để đánh cắp thông tin thẻ và mã bảo mật.

Ngân hàng khẳng định không gửi đường link qua SMS hoặc email yêu cầu khách hàng cung cấp thông tin bảo mật.

Trong khi đó BIDV cảnh báo tình trạng phát tán email giả mạo ngân hàng nhằm dụ khách hàng truy cập đường link độc hại hoặc tải mã độc về thiết bị. Các email này thường tạo cảm giác khẩn cấp. BIDV cho biết mọi thông tin chính thức chỉ được gửi từ các địa chỉ email có đuôi tên miền "bidv.com.vn" và không bao giờ kèm đường link yêu cầu khách hàng xác thực tài khoản.

Techcombank cũng cảnh báo thủ đoạn giả mạo số điện thoại hiển thị khiến cuộc gọi có thể hiện tên ngân hàng, cơ quan chức năng hoặc người thân trong danh bạ. Một số trường hợp còn sử dụng công nghệ AI để giả lập giọng nói.

Sau khi tạo tâm lý hoang mang hoặc cấp bách, đối tượng lừa đảo sẽ yêu cầu chuyển tiền hoặc cung cấp thông tin bảo mật như mật khẩu, mã OTP. Ngân hàng khuyến nghị khách hàng ngắt cuộc gọi khi phát hiện dấu hiệu bất thường, xác minh lại thông tin qua các kênh chính thức và tuyệt đối không chia sẻ thông tin tài khoản qua điện thoại.

Không chỉ cảnh báo, một số ngân hàng còn triển khai các công cụ phòng ngừa rủi ro. Agribank cho biết dịch vụ cảnh báo giao dịch nghi ngờ gian lận AgriNotify có khả năng đối chiếu dữ liệu người nhận với nguồn thông tin từ cơ quan chức năng và hệ thống nội bộ trước khi khách hàng chuyển tiền. Đến đầu tháng 4-2026, hệ thống đã ghi nhận hơn 200.000 lượt cảnh báo, trong đó hơn 91.000 giao dịch được tạm dừng hoặc hủy bỏ, với tổng giá trị hơn 360 tỉ đồng.

Nguồn: Ngân hàng Nhà nước - Dữ liệu: LÊ THANH - Đồ họa: N.KH.