Nga triệu Đại sứ Nhật vì vụ quần đảo tranh chấp

Nga triệu Đại sứ Nhật để phản đối sau khi Tokyo lên án chuyến thăm của ông Putin tới quần đảo Kuril mà hai nước đang tranh chấp.

Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov ngày 17/8 chỉ trích các quan chức Nhật Bản đã "vượt quá giới hạn chừng mực" khi phản đối chuyến thăm quần đảo Kuril của Tổng thống Vladimir Putin.

Ông cho biết Moskva đã triệu tập Đại sứ Nhật Bản tại Nga Akira Muto, nhưng được đáp rằng ông Muto không thể trình diện ngay lập tức. "Chúng tôi được thông báo là ông ấy không có mặt tại Moskva hoặc là sức khỏe không tốt. Chúng tôi chưa thật sự hiểu rõ tình huống này", Ngoại trưởng Lavrov nói.

Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov tại Moskva ngày 17/8. Ảnh: AFP

Quan chức Nga nhấn mạnh quyết định triệu tập Đại sứ Muto là nhằm làm rõ "thái độ của giới lãnh đạo Nhật Bản" và cách các đại sứ "nên ứng xử ở nước sở tại".

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova sau đó trả lời hãng thông tấn TASS rằng ngay sau tuyên bố của Ngoại trưởng Lavrov, Đại sứ Muto đã "đột nhiên thấy khỏe hơn" và sẽ tới làm việc vào ngày 18/8.

Tổng thống Putin ngày 13/8 thăm khu liên hợp chế biến thủy sản Yasny trên đảo Iturup thuộc quần đảo Kuril, đánh dấu lần đầu ông đến khu vực tranh chấp với Nhật Bản.

Ngoại trưởng Nhật Bản Toshimitsu Motegi đã triệu Đại sứ Nga Nikolay Nozdrev để phản đối, trong khi Thủ tướng Sanae Takaichi gọi hành động của Tổng thống Putin là "hoàn toàn không thể chấp nhận được".

Quần đảo Kuril do Liên Xô kiểm soát trước khi Thế chiến II kết thúc, song Nhật Bản cũng tuyên bố chủ quyền với 4 đảo cực nam của quần đảo này, trong đó có đảo Iturup mà Nhật gọi là Etorofu. Vấn đề tranh chấp lãnh thổ tại quần đảo này khiến Moskva không thể ký hiệp ước hòa bình với Tokyo và quan hệ hai bên căng thẳng suốt nhiều năm.

Nga những năm gần đây tăng cường hiện diện quân sự trên quần đảo Kuril. Năm 2016, Nga triển khai các hệ thống tên lửa phòng thủ bờ biển Bal và Bastion trên hai trong số 4 đảo thuộc quần đảo Kuril. Những năm tiếp theo, nước này đưa các hệ thống tên lửa phòng không tới đó và lập căn cứ không quân trên đảo Iturup.

Sau khi Nga phát động chiến dịch đặc biệt ở Ukraine tháng 2/2022, Tokyo đã lên án và áp đặt các biện pháp trừng phạt kinh tế với Moskva. Thủ tướng Nhật khi đó Fumio Kishida tuyên bố các đảo ở cực nam của quần đảo là "lãnh thổ của tổ tiên chúng tôi".

Nga đáp trả bằng cách đình chỉ đàm phán về các dự án hợp tác kinh tế với Nhật tại quần đảo Kuril, chấm dứt quy chế đi lại không cần visa với công dân Nhật. Bộ Ngoại giao Nga khẳng định quyết định được đưa ra bởi "những hạn chế đơn phương Nhật Bản áp đặt với Nga, liên quan tình hình ở Ukraine".

Vị trí quần đảo tranh chấp giữa Nga và Nhật Bản. Đồ họa: GIS

Thanh Tâm (Theo AFP, TASS)