Nam sinh trường nghề trở thành nghiên cứu sinh tiến sĩ Đại học Bắc Kinh sau 12 năm

Trung Quốc - Không vào được trường phổ thông mong muốn, Trương Hoán Đằng học trường nghề, mất 12 năm để trở thành nghiên cứu sinh tiến sĩ ĐH Bắc Kinh.

Sau khi chụp xong bức ảnh với bằng tốt nghiệp, bằng thạc sĩ và giấy báo nhập học tiến sĩ, ông nội nhìn Trương Hoán Đằng rồi nói: "Từ giờ con đường sẽ dễ hơn".

Trương Hoán Đằng chỉ cười. Anh biết phía trước vẫn còn những ngọn núi khác phải vượt qua.

Ông nội Trương Hoán Đằng chụp ảnh với bằng tốt nghiệp, bằng thạc sĩ của cháu. Ảnh: Jiupai News

Mùa hè năm nay, chàng trai đến từ huyện Lan Khảo, tỉnh Hà Nam sẽ trở lại Bắc Kinh để bắt đầu chặng đường nghiên cứu sinh tiến sĩ ngành Y tại Đại học Bắc Kinh, khép lại hành trình kéo dài hơn một thập kỷ từ trường nghề đến một trong những đại học danh giá nhất Trung Quốc.

Những tháng gần đây, Hoán Đằng thường nhận được tin nhắn từ những người xa lạ. Có người là học sinh trường nghề muốn hỏi cách thi đại học, có người chuẩn bị thi cao học, cũng có người chỉ hỏi: "Liệu tôi còn cơ hội không?".

Anh thường trả lời bằng chính câu chuyện của mình.

Mùa hè năm 2014, Hoán Đằng không đỗ vào ngôi trường phổ thông mà mình mong muốn. Điểm số chỉ đủ để vào một trường cấp ba trong huyện. Nằm trên giường nhiều giờ sau khi biết kết quả, Hoán Đằng đổi dòng trạng thái trên QQ thành: "Thanh Hoa, Bắc Đại, tôi tới đây".

Nhưng ước mơ ấy nhanh chóng va phải thực tế.

Gia đình Hoán Đằng thuộc diện nghèo nhất làng. Mẹ bị khuyết tật từ nhỏ, sức khỏe yếu, còn cha làm đủ nghề từ bán kem, thu mua phế liệu đến làm nông để nuôi cả nhà. Tuổi thơ của anh gắn với căn nhà nhỏ cuối làng, những bữa cơm hiếm khi có thịt và hình ảnh người cha đỏ mặt đi vay hàng xóm vài đồng mua cục tẩy cho con.

Dù chưa từng được học hành tử tế, cha mẹ Hoán Đằng luôn tin chỉ có con đường học tập mới có thể thay đổi cuộc sống.

Vì hoàn cảnh kinh tế, vài tháng sau kỳ thi, Hoán Đằng quyết định vào trường trung học kỹ thuật theo lời khuyên của người thân để sớm có nghề nghiệp và kiếm tiền. Anh đồng ý nhưng luôn cảm thấy có lỗi vì nghĩ mình đã khiến cha mẹ thất vọng.

Ngay từ những ngày đầu ở trường nghề, Hoán Đằng hiểu rằng nếu muốn bước tiếp, anh phải tự tìm một con đường khác. Trong khi nhiều bạn nghỉ ngơi sau giờ học, cậu tự học chương trình phổ thông bằng những cuốn sách cũ mượn từ người thân. Mỗi sáng, trước giờ vào lớp một tiếng, anh đã đứng trước cửa lớp học thuộc thơ cổ và từ vựng tiếng Anh.

"Tôi luôn nghĩ dù ở môi trường nào, mình cũng có thể tìm cách bước ra ngoài", anh nhớ lại.

Sau đó, khi biết muốn thi đại học theo hệ thông thường phải tự học gần như toàn bộ chương trình phổ thông, Hoán Đằng quyết định dành thêm một năm để ôn thi.

Để có tiền cho con theo học, cha mẹ anh bán cây du già trước sân nhà. Đó là cái cây đã gắn bó với gia đình suốt hàng chục năm, nơi mọi người thường ngồi ăn cơm và nghỉ ngơi sau những ngày lao động. Nhiều năm sau, mỗi lần trở về quê, Hoán Đằng vẫn nhìn khoảng đất trống ấy và nhớ lại.

Ngày nhập học lớp ôn thi, lớp học chật kín gần 90 người. Thầy giáo phải kê thêm một chiếc bàn ở góc lớp cho cậu. Ba tháng trước khi chính thức vào học, Hoán Đằng đã tự học gần hết kiến thức nền của chương trình phổ thông, từ thơ cổ, tiếng Anh đến toán và sinh học.

Một năm sau, điểm thi đại học của anh cao hơn nhiều học sinh đã học hệ phổ thông suốt ba năm. Hoán Đằng trúng tuyển ngành y tại Trùng Khánh, mở ra một chặng đường mới trên hành trình theo đuổi giấc mơ từng viết trong dòng trạng thái QQ năm nào.

Quyết định học ngành Y xuất phát từ những biến cố trong gia đình. Bà nội nằm liệt giường, mẹ thường xuyên đau yếu. Anh nghĩ nếu học y, ít nhất một ngày nào đó có thể giúp người thân hiểu hơn về bệnh tật.

Trương Hoán Đằng dành 12 năm để đi từ trường nghề đến nghiên cứu sinh tiến sĩ Đại học Bắc Kinh. Ảnh: Jiupai News

Sau kỳ thi đại học, Hoán Đằng vào làm tại một nhà máy điện tử để kiếm tiền nhập học.

Mỗi ngày, anh đứng hơn 10 tiếng bên dây chuyền lắp ráp. Có lúc buồn ngủ đến mức gần ngã vào máy móc. Sau hai tháng, cậu tiết kiệm được hơn 10.000 nhân dân tệ (hơn 38 triệu đồng) mang theo đến trường.

Trong những năm đại học, phần lớn thời gian cuối tuần của anh dành cho thư viện. Mục tiêu tiếp theo là đỗ cao học Trường Y thuộc Học viện Y khoa Hiệp Hòa Bắc Kinh, một trong những cơ sở đào tạo y khoa cạnh tranh nhất Trung Quốc.

Suốt tám tháng ôn thi, anh duy trì lịch học từ 6h sáng đến 10h tối. Ngày nhận kết quả trúng tuyển, Hoán Đằng gọi điện cho cha: "Bố ơi, con đỗ rồi."

Đầu dây bên kia im lặng vài giây: "Được rồi, được rồi", người cha chỉ lặp lại như vậy. Hoán Đằng bật khóc.

Bước vào môi trường mới, anh nhận ra xung quanh mình là những sinh viên xuất sắc hơn, giàu kinh nghiệm hơn và có điều kiện tốt hơn.

Một đàn anh từng nói với anh: "Cứ chăm chỉ, đừng hỏi xuất thân". Câu nói ấy theo anh suốt nhiều năm.

Năm 2023, trường nghề cũ mời Hoán Đằng trở lại giao lưu với học sinh. Sau buổi nói chuyện, anh thường nhận được câu hỏi làm thế nào để thay đổi tương lai. Những câu hỏi ấy khiến anh nhớ đến chính mình của nhiều năm trước.

Hoán Đằng cho rằng câu chuyện của mình không phải một cuộc "lội ngược dòng" phi thường.

"Tôi không có bí quyết gì cả. Nhiều lúc tôi cũng không biết phía trước sẽ ra sao. Nhưng nếu cứ chờ đến khi mọi thứ rõ ràng mới bắt đầu, có lẽ chúng ta sẽ chẳng bao giờ bước đi", anh nói.

Theo Sách trắng phát triển giáo dục nghề nghiệp Trung Quốc năm 2022, hơn 70% học sinh giáo dục nghề nghiệp đến từ khu vực nông thôn. Khi giáo dục nghề ngày càng mở rộng cơ hội học lên cao, nhiều học sinh đã chọn những con đường khác thay vì dừng lại sau khi tốt nghiệp.

Năm 2025, Hoán Đằng tốt nghiệp thạc sĩ và được nhận vào chương trình nghiên cứu sinh tiến sĩ của Đại học Bắc Kinh. Mùa hè này, anh sẽ quay lại Bắc Kinh, nơi từng xuất hiện trong dòng trạng thái QQ của cậu học sinh 15 tuổi năm nào.

Hành trình 12 năm đi từ một học sinh trường trung cấp nghề đến nghiên cứu sinh tiến sĩ Đại học Bắc Kinh của Trương Hoán Đằng đang thu hút sự chú ý trên mạng xã hội Trung Quốc. Nhiều người gọi đây là màn "ngược dòng ngoạn mục", nhưng trước những lời ca ngợi ấy, anh cho rằng: "Đây không phải là cuộc ngược dòng nào cả. Tôi chỉ đang trở về với quỹ đạo cuộc sống vốn thuộc về mình".