Người đàn ông ẩn mình sau DeepSeek: Từ kỹ sư vô danh thành tỷ phú AI 39 tỷ USD khiến phương Tây chấn động

Không xuất hiện trên truyền hình, hiếm khi trả lời báo chí và gần như tránh xa ánh đèn sân khấu, Liang Wenfeng (Lương Văn Phong) - nhà sáng lập DeepSeek bất ngờ xuất hiện và trở thành một trong những nhân vật quyền lực nhất trong cuộc đua trí tuệ nhân tạo toàn cầu. Từ một kỹ sư mê toán học và đầu tư định lượng, ông đã xây dựng đế chế AI khiến Thung lũng Silicon phải nhìn lại vị thế của mình.

Liang Wenfeng (Lương Văn Phong) - Người đàn ông ẩn mình sau DeepSeek. Ảnh SCMP

Khi DeepSeek bất ngờ tung ra mô hình AI R1 vào đầu năm 2025, thế giới công nghệ lập tức chấn động. Công ty khởi nghiệp Trung Quốc này tuyên bố mô hình của họ có khả năng cạnh tranh với các sản phẩm hàng đầu của Mỹ như OpenAI, nhưng được phát triển với chi phí thấp hơn đáng kể. Sự xuất hiện của DeepSeek khiến giới công nghệ phương Tây đặt câu hỏi về lợi thế dẫn đầu lâu nay của Mỹ trong lĩnh vực AI.

Đằng sau cú sốc đó là một cái tên gần như xa lạ với công chúng: Liang Wenfeng (Lương Văn Phong).

Khác với nhiều lãnh đạo công nghệ thường xuyên xuất hiện trước công chúng, Liang sống cực kỳ kín tiếng. Ông hiếm khi tham dự các hội nghị lớn, không xây dựng hình ảnh cá nhân trên truyền thông và gần như không có những màn phát biểu gây chú ý. Chính sự bí ẩn này càng khiến nhà sáng lập DeepSeek trở thành nhân vật đặc biệt trong làn sóng tỷ phú AI mới của Trung Quốc.

Theo Forbes, tài sản của Liang Wenfeng đã tăng mạnh sau sự phát triển của DeepSeek, lên khoảng 39,5 tỷ USD, đưa ông vào nhóm những tỷ phú giàu nhất thế giới.

Từ nhà đầu tư định lượng đến “ông trùm” AI

Trước khi tạo ra DeepSeek, Liang không xuất thân từ ngành công nghệ tiêu dùng như nhiều tỷ phú Internet Trung Quốc. Con đường của ông bắt đầu từ toán học, thuật toán và tài chính.

Năm 2015, Liang cùng hai người bạn đại học thành lập High-Flyer Capital Management - một quỹ đầu tư định lượng sử dụng trí tuệ nhân tạo và các mô hình toán học để giao dịch trên thị trường tài chính.

Nhờ áp dụng công nghệ vào đầu tư, High-Flyer nhanh chóng trở thành một trong những quỹ định lượng nổi bật nhất Trung Quốc. Đến năm 2021, công ty từng quản lý lượng tài sản lên tới khoảng 14 tỷ USD.

Nhưng thay vì tiếp tục theo đuổi con đường kiếm tiền từ tài chính, Liang lại chuyển hướng sang một cuộc chơi lớn hơn: phát triển trí tuệ nhân tạo tổng quát (AGI) – mục tiêu tạo ra hệ thống AI có khả năng suy luận và học hỏi giống con người.

Năm 2023, ông thành lập DeepSeek, sử dụng nguồn lực từ High-Flyer để đầu tư vào nghiên cứu AI.

Điểm khiến DeepSeek gây chú ý không chỉ nằm ở công nghệ, mà còn ở chiến lược.

Trong khi các công ty Mỹ đổ hàng tỷ USD vào những hệ thống AI khổng lồ, DeepSeek tập trung phát triển các mô hình hiệu quả hơn, tối ưu hóa khả năng xử lý và giảm chi phí vận hành.

Mô hình DeepSeek-R1 nhanh chóng trở thành tâm điểm của ngành công nghệ khi được đánh giá có khả năng cạnh tranh với các hệ thống AI hàng đầu thế giới.

Thành công này giúp Liang từ một nhân vật ít người biết đến trở thành biểu tượng mới của tham vọng AI Trung Quốc.

Tỷ phú không thích quyền lực và danh tiếng

Điều khiến Liang khác biệt với nhiều tỷ phú công nghệ trước đây là ông không chạy theo sự nổi tiếng.

Nếu Jack Ma từng là gương mặt quen thuộc trên các sân khấu quốc tế, Liang gần như chọn con đường ngược lại: tập trung vào nghiên cứu, đội ngũ kỹ sư và sản phẩm.

Ông được mô tả là người tin rằng đột phá công nghệ quan trọng hơn việc nhanh chóng kiếm lợi nhuận. Trong các cuộc trao đổi với nhà đầu tư, Liang nhấn mạnh mục tiêu lớn nhất của DeepSeek là tiến tới AGI, thay vì chỉ tối đa hóa doanh thu trong ngắn hạn.

Quan điểm này cũng thể hiện trong cách DeepSeek phát triển các mô hình AI mở, cho phép cộng đồng nghiên cứu tiếp cận rộng rãi hơn.

Cuộc chiến AI mới giữa Trung Quốc và Mỹ

Sự trỗi dậy của Liang Wenfeng diễn ra trong bối cảnh cuộc cạnh tranh AI giữa Trung Quốc và Mỹ ngày càng gay gắt.

DeepSeek đã thu hút sự quan tâm lớn từ giới đầu tư. Công ty được cho là đã hoàn tất vòng gọi vốn mới định giá DeepSeek khoảng 71 tỷ USD, đưa DeepSeek trở thành một trong những startup AI giá trị nhất Trung Quốc, vượt xa nhiều tên tuổi AI nổi tiếng của Mỹ như Dario Amodei (Anthropic) hay Sam Altman (OpenAI).

Tuy nhiên, thành công của DeepSeek cũng đặt ra nhiều thách thức. Công ty phải đối mặt với cuộc cạnh tranh nhân tài khốc liệt, nhu cầu đầu tư hạ tầng khổng lồ và những rào cản công nghệ liên quan đến hạn chế xuất khẩu chip AI của Mỹ.

Dù vậy, sự xuất hiện của Liang Wenfeng đã thay đổi cách thế giới nhìn về cuộc đua AI. Ông chứng minh rằng một nhà sáng lập kín tiếng, không xuất thân từ các tập đoàn công nghệ lớn, vẫn có thể tạo ra một cú sốc toàn cầu.

Từ một kỹ sư gần như vô danh, Liang Wenfeng đã trở thành gương mặt đại diện cho tham vọng AI mới của Trung Quốc – một tỷ phú không thích ánh hào quang nhưng đang góp phần định hình tương lai của ngành công nghệ thế giới.