Lưới phòng thủ giúp tàu chiến Mỹ đối mặt 'mưa hỏa lực' của Iran

Các khu trục hạm Mỹ được trang bị radar cảnh giới hiện đại và hàng chục tên lửa các loại, cho phép đối mặt với đòn tấn công của Iran.

Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, cho biết Iran tối 7/5 triển khai nhiều tên lửa, máy bay không người lái tự sát và xuồng cao tốc nhằm vào tàu khu trục USS Truxtun, USS Rafael Peralta và USS Mason đang di chuyển qua eo biển Hormuz để tiến ra vịnh Oman.

Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cho biết đây là hành động trả đũa vụ Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn và tấn công các tàu hàng nước này ở eo biển Hormuz.

Các quan chức giấu tên cho biết loạt xuồng tấn công nhanh của Iran đã áp sát đến mức đội tàu chiến Mỹ phải dùng pháo hạm 127 mm, hệ thống phòng thủ cực gần Phalanx và súng máy 12,7 mm để đối phó. Nhóm chiến hạm còn được yểm trợ bằng trực thăng Apache đang làm nhiệm vụ tuần tra ở eo biển Hormuz.

Quân đội Mỹ khẳng định không có tàu chiến nào trúng đòn của đối phương. Tổng thống Donald Trump cũng tuyên bố ba khu trục hạm Mỹ đã di chuyển qua eo biển Hormuz mà không hứng chịu thiệt hại.

Đây không phải lần đầu tàu chiến Mỹ bị Iran nhắm mục tiêu kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn có hiệu lực ngày 8/4. CBS News ngày 4/5 dẫn lời các quan chức quốc phòng Mỹ tiết lộ USS Truxtun cùng USS Mason đã tiên phong vượt qua eo biển Hormuz, tiến vào vịnh Ba Tư.

"Hai chiến hạm, được hỗ trợ bởi trực thăng vũ trang Apache và các máy bay khác, đã đối mặt hàng loạt đòn tấn công hiệp đồng của đối phương trong quá trình di chuyển", một quan chức cho hay, mô tả nỗ lực của Iran là "mưa hỏa lực" với những đòn tập kích không ngừng nghỉ, nhưng không nêu cụ thể số lượng mục tiêu bị đánh chặn.

USS Truxtun, USS Rafael Peralta và USS Mason thuộc phiên bản Flight IIA của lớp tàu khu trục Arleigh Burke. Khu trục hạm lớp này được coi là xương sống của hải quân Mỹ với tổng cộng hơn 75 chiếc trong biên chế, được thiết kế xoay quanh hệ thống quản lý chiến đấu Aegis, một trong những tổ hợp tác chiến hiện đại nhất thế giới.

Hệ thống Aegis có chức năng tổng hợp dữ liệu từ các cảm biến trên tàu, mang lại bức tranh toàn cảnh về môi trường tác chiến, đồng thời chỉ thị và dẫn bắn cho các loại vũ khí đánh chặn mục tiêu.

Thông số cơ bản của chiến hạm lớp Arleigh Burke. Đồ họa: Việt Chung

Thành phần chủ chốt của hệ thống Aegis trên phiên bản Flight IIA là radar mảng pha quét điện tử thụ động AN/SPY-1D, với 4 mảng ăng-ten được lắp cố định quanh thượng tầng và cung cấp khả năng bao quát 360 độ vào mọi thời điểm hoạt động.

AN/SPY-1D có tầm hoạt động 320 km với mục tiêu trên không và 85 km đối với tên lửa bay sát mặt biển. Mỗi mảng ăng-ten có khả năng bám bắt 200 mục tiêu cùng lúc.

Chiến hạm lớp Arleigh Burke được trang bị hệ thống phóng thẳng đứng Mark 41, trong đó phiên bản Flight IIA mang 96 ống phóng để khai hỏa nhiều vũ khí khác nhau, gồm tên lửa hành trình tấn công mặt đất Tomahawk, tên lửa phòng không, cùng tên lửa mang ngư lôi chống ngầm VL-ASROC.

Lớp phòng thủ ngoài cùng của tàu chiến Mỹ là các vũ khí tầm xa chuyên chống tên lửa đạn đạo, gồm đạn SM-3, SM-6 và SM-2ER Block IV.

SM-3 có giá tới 36 triệu USD mỗi quả, có nhiệm vụ tiêu diệt tên lửa đạn đạo đối phương trong pha giữa, khi mục tiêu bay hành trình trong không gian. Khi đạt độ cao phù hợp, SM-3 sẽ phóng ra "phương tiện tiêu diệt" sử dụng động năng để hạ mục tiêu, thay vì mang đầu nổ phá mảnh như tên lửa đánh chặn thông thường.

Tên lửa SM-3 có thể đánh trúng mục tiêu ở khoảng cách tối đa 1.200 km và độ cao 100 km. Phiên bản SM-3 Block IIA mới nhất được thiết kế để đối phó tên lửa đạn đạo tầm trung, lấp khoảng trống giữa các tổ hợp phòng thủ tên lửa pha cuối như Patriot và THAAD.

Tàu khu trục USS Paul Ignatius phóng tên lửa phòng không SM-3 trong cuộc diễn tập hồi năm 2021. Ảnh: US Navy

SM-6, còn có tên gọi RIM-174A ERAM, là tên lửa phòng không chuyên đánh chặn máy bay và tên lửa hành trình, đồng thời có thể được sử dụng như vũ khí chống hạm. Mỗi quả có giá khoảng 4,3 triệu USD.

Tập đoàn quốc phòng Raytheon từng nâng cấp phần mềm của SM-6 để bổ sung năng lực đối phó các mối đe dọa từ tên lửa đạn đạo tầm trung, đồng thời phát triển khả năng đánh chặn vũ khí siêu vượt âm. Phó đô đốc Jon Hill, giám đốc Cơ quan Phòng thủ Tên lửa Mỹ (MDA), hồi năm 2022 nhấn mạnh SM-6 là khí tài duy nhất của nước này có thể chặn đầu đạn siêu vượt âm.

SM-2ER Block IV đạt khả năng sẵn sàng chiến đấu sơ bộ từ năm 1999. Loại tên lửa này trang bị đầu dò có khả năng bám bắt mục tiêu bay nhanh với diện tích phản xạ radar nhỏ, cùng hệ thống điều khiển và dẫn đường có thể hoạt động trong môi trường bị gây nhiễu mạnh. Mỗi quả SM-2 thường có giá 2,1-2,4 triệu USD, tùy phiên bản.

Lớp phòng thủ thứ hai là tên lửa phòng không tầm trung RIM-162 ESSM. Đây là phiên bản nâng cấp sâu của dòng RIM-7 Sea Sparrow, được thiết kế nhằm đánh chặn tên lửa hành trình diệt hạm có tốc độ siêu thanh và khả năng cơ động khi tiếp cận mục tiêu.

Kích thước tương đối nhỏ gọn và đơn giản hóa của ESSM cho phép một ống phóng Mark 41 chứa được tới 4 tên lửa, cải thiện đáng kể hỏa lực phòng không tầm trung cho tàu chiến Mỹ.

Phiên bản ESSM Block 1 được trang bị đầu dò radar bán chủ động và đường truyền dữ liệu để cập nhật tham số giữa hành trình, trong khi bản nâng cấp Block 2 sử dụng đầu dò kép gồm radar chủ động và bán chủ động. Mỗi quả ESSM có tầm bắn trên 50 km và chi phí sản xuất khoảng 1,8 triệu USD.

Nếu vũ khí đối phương vượt qua lưới tên lửa phòng không, chiến hạm lớp Arleigh Burke có thể khai hỏa pháo hạm Mark 45 cỡ nòng 127 mm, hệ thống phòng thủ cực gần Phalanx và pháo tự động Mark 38 cỡ nòng 25 mm để đánh chặn mục tiêu.

Tuy nhiên, lưới phòng thủ này vẫn tồn tại một số lỗ hổng, từng khiến lực lượng Mỹ suýt hứng chịu thiệt hại.

Trong sự việc hồi giữa tháng 3, một phương tiện Iran đã áp sát tàu sân bay USS Abraham Lincoln. Một tàu khu trục Mỹ khai hỏa pháo hạm Mark 45 để ngăn chặn phương tiện nhưng liên tiếp bắn trượt, buộc trực thăng cất cánh và phóng tên lửa hạ mục tiêu.

Ngoài các hệ thống phòng không, chiến hạm lớp Arleigh Burke được tích hợp tổ hợp tác chiến điện tử AN/SLQ-32 và các bệ phóng mồi bẫy nhằm đánh lừa tên lửa diệt hạm đang bay tới.

Bryan Clark, cựu sĩ quan hải quân Mỹ và hiện là nhà phân tích tại Viện nghiên cứu Hudson có trụ sở tại Washington, cho biết hệ thống này được ví như "tai mắt điện tử", có khả năng phát hiện tín hiệu liên lạc vô tuyến và sóng radar từ chiến đấu cơ, tên lửa diệt hạm đối phương.

Khi kích hoạt chế độ tấn công điện tử, AN/SLQ-32 sẽ phát ra chùm sóng vô tuyến với cường độ mạnh ở tần số mà đầu dò radar tên lửa thường sử dụng, khiến quả đạn mất phương hướng và dễ lạc mất mục tiêu.

Phạm Giang (Theo CNN, Business Insider, CBS News)