Loại cây quả ngọt bùi, quà ngon Cao Bằng lại trồng thành công ở Lạng Sơn

Có gần 40 năm gắn bó với ngành lâm nghiệp, ông Nguyễn Song Hà (sinh năm 1965, trú tại xã Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn) đã tự nghiên cứu thổ nhưỡng, ươm hạt, ghép mắt, đưa thành công giống hạt dẻ ván Trùng Khánh (Cao Bằng) về trồng tại xã Tuấn Sơn, tỉnh Lạng Sơn.

Cựu cán bộ lâm nghiệp đưa hạt dẻ Trùng Khánh bén rễ trên đất Tuấn Sơn

Xã Tuấn Sơn (thuộc khu vực huyện Hữu Lũng cũ) vốn là nơi có nhiều cây hạt dẻ mọc tự nhiên.

Tuy nhiên, giống dẻ rừng bản địa thường cho hạt nhỏ, vỏ cứng, hiệu quả kinh tế không cao nên dần bị mai một.

Có gần 40 năm gắn bó với ngành lâm nghiệp, ông Nguyễn Song Hà đã đặt chân đến nhiều vùng đất, nhiều cánh rừng.

Trong những chuyến đi thực tế, ông đặc biệt ấn tượng với hạt dẻ Trùng Khánh (tỉnh Cao Bằng), nổi tiếng bởi vị ngọt bùi, thơm ngon và kích thước hạt lớn.

Những cây hạt dẻ ván Trùng Khánh sinh trưởng, phát triển tốt trên vườn bãi ở xã Tuấn Sơn, tỉnh Lạng Sơn. Ảnh: Hoàng Tính

Từ kinh nghiệm thực tế, ông Hà nhận thấy xã Tuấn Sơn, tỉnh Lạng Sơn có điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng khá tương đồng với vùng trồng hạt dẻ Trùng Khánh.

Đặc biệt, lượng mưa trung bình hằng năm tại Tuấn Sơn dao động từ 1.400 - 2.200 mm, rất phù hợp để cây hạt dẻ sinh trưởng và phát triển.

Trao đổi với phóng viên, ông Hà cho biết: "Muốn phát triển bền vững và tạo ra vùng nguyên liệu lớn, chất lượng trong tương lai, điều cốt lõi là phải quản lý tốt nguồn giống.

Nghĩ là làm, tôi tự mua hạt dẻ ván từ Trùng Khánh về ươm tại vườn nhà".

Ông Hà cẩn thận chăm sóc những cây hạt dẻ của gia đình. Ảnh: Hoàng Tính

Ông Hà chia sẻ: "Sau 1 năm, khi cây con đủ khỏe mạnh, tôi mới tiến hành ghép bằng mắt ghép lấy từ những cây hạt dẻ Trùng Khánh chuẩn nguồn gốc. Cách làm này giúp gia đình tôi hoàn toàn chủ động được chất lượng cây giống ngay từ đầu".

Sau khi ươm và ghép giống thành công, năm 2021, ông Hà quyết định trồng 800 cây hạt dẻ Trùng Khánh đầu tiên tại vườn nhà ở xã Tuấn Sơn.

Vườn hạt dẻ Trùng Khánh ở Lạng Sơn vượt qua bão YAGI, mở hướng làm giàu bền vững

Trời không phụ công người, chỉ sau 3 năm chăm sóc, đến năm 2024, vườn hạt dẻ của ông Hà đã cho thu hoạch quả bói với sản lượng đạt 7 tạ.

Sau 3 năm trồng, những cây hạt dẻ đã bắt đầu cho quả bói. Ảnh: Hoàng Tính

Không chỉ cho năng suất khả quan, giống hạt dẻ Trùng Khánh còn cho thấy khả năng thích nghi tốt với điều kiện tự nhiên tại xã Tuấn Sơn.

Tháng 9/2024, khi siêu bão số 3 YAGI quét qua tỉnh Lạng Sơn khiến nhiều diện tích cây ăn quả, cây lâm nghiệp bị gãy đổ, thiệt hại nặng, vườn hạt dẻ của ông Hà vẫn đứng vững nhờ đặc tính thân, cành dẻo dai, tỷ lệ thiệt hại gần như bằng không.

Bên cạnh yếu tố giống, bí quyết tạo nên chất lượng vườn hạt dẻ ván của ông Hà còn nằm ở quy trình chăm sóc theo hướng hữu cơ. Khi cây được 1 năm tuổi, mỗi cây được bón từ 8 - 9 kg phân gà đã ủ hoai mục.

Những năm tiếp theo, mỗi cây được bón khoảng 30 kg phân bò, kết hợp bổ sung 1 kg NPK và 3 kg vôi bột quanh gốc.

Theo ông Hà, vôi bột có tác dụng cân bằng độ pH của đất, đồng thời hạn chế mầm bệnh và nấm hại trong đất.

Nhờ được chăm sóc theo hướng hữu cơ và kiểm soát chặt chẽ nguồn giống, hạt dẻ tại vườn ông Hà được chia thành hai dòng thương phẩm rõ rệt: loại nhỏ đạt từ 100 - 120 hạt/kg và loại hạt to từ 35 - 50 hạt/kg.

Hiện nay, gia đình ông Hà phát triển vườn hạt dẻ với hơn 1.100 cây trên diện tích 2,5 ha. Mỗi năm, vườn cho thu hoạch khoảng 10 tấn quả.

Toàn bộ sản phẩm sau thu hoạch đều được khách hàng đến tận nơi thu mua với giá ổn định từ 110.000 - 120.000 đồng/kg. Riêng hạt dẻ đã bóc vỏ, đóng gói hút chân không có giá khoảng 200.000 đồng/kg.

Đặc biệt, vào mùa hạt dẻ chín, tận dụng lợi thế cảnh quan của vườn, gia đình ông Hà còn mở cửa đón các đoàn khách đến tham quan, trải nghiệm và tự tay nhặt hạt dẻ.

Ông Trịnh Tuấn Anh, Phó Chủ tịch UBND xã Tuấn Sơn, cho biết: "Mô hình trồng hạt dẻ của cựu cán bộ lâm nghiệp Nguyễn Song Hà với việc chủ động nguồn giống, tiên phong trong canh tác hữu cơ gắn với phát triển du lịch đang mở ra hướng phát triển kinh tế mới đầy triển vọng tại địa phương, góp phần thay đổi diện mạo nông thôn ở xã Tuấn Sơn, tỉnh Lạng Sơn".

Đắt - Độc - Lạ Xem thêm