Loài cá có từ thời cổ đại, toàn thân là sụn, ưa sống nước lạnh, nhưng nhiều người thường gặp sai lầm khi tham mua cá to

Theo các chủ trang trại nuôi cá tầm quy mô lớn ở Lào Cai, cá tầm phải nuôi đủ ngày tháng, thường 12 - 18 tháng thì mới đạt chất lượng tốt nhất. Nhiều người nội trợ thường chọn mua cá to vì nghĩ rằng cá sẽ nhiều thịt, thơm ngon, nhưng riêng với loài cá tầm đặc sản, chỉ nên chọn mua cá từ 2-3kg.

Loài cá tầm có từ thời cổ đại, đem lại thu nhập cao cho nhiều nông dân miền núi vùng cao

Cá tầm là loài cá nước ngọt cổ đại, xuất hiện từ đầu kỷ Jura (hơn 174-201 triệu năm trước), có nguồn gốc từ các vùng nước lạnh, ôn đới ở Bắc bán cầu như châu Âu, châu Á và Bắc Mỹ.

Năm 2004, lần đầu tiên Viện Nghiên cứu nuôi trồng thủy sản I nhập khẩu trứng cá tầm đã thụ tinh để nuôi thử nghiệm ở trong nước.

Năm 2005, loài cá tầm Siberi (Acipenser baerii) chính thức được nhập khẩu từ Liên bang Nga, ấp nở và ương giống thành công, đánh dấu cột mốc quan trọng trong việc đưa cá tầm về Việt Nam.

Sa Pa (Lào Cai) là nơi đầu tiên nuôi thành công cá tầm nhờ lợi thế nguồn nước lạnh từ trên các dãy núi cao dồi dào.

Sau đó, năm 2006, cá tầm được đưa vào nuôi thử nghiệm tại Lâm Đồng. Sau hơn 20 năm phát triển, loài cá tầm ngoại lai này đã trở thành loài cá nuôi quen thuộc tại các "thủ phủ" cá nước lạnh Lào Cai, Lâm Đồng, thậm chí còn được nuôi thành công trong lồng bè ở các lòng hồ thuỷ điện.

Công ty TNHH MTV Thương mại và Dịch vụ Song Nhi (phường Sa Pa) hiện có 8 trang trại nuôi cá nước lạnh (gồm cá tầm, cá hồi) và đã xây dựng thành công chuỗi sản xuất khép kín từ con giống, nuôi thương phẩm tới chuỗi tiêu thụ. Ảnh: Phạm Hoài

Cục Thủy sản và Kiểm ngư cho biết, trong 5 loài cá tầm được nuôi tại Việt nam (trừ cá tầm Beluga do tuổi thành thục dài, chưa cho trứng và cá tầm Trung Hoa chậm lớn ít người nuôi) thì 3 loài cá tầm gồm cá tầm Nga, cá tầm Xibêri và cá tầm Sterlet đã hoàn thiện được quy trình công nghệ sản xuất giống tại Việt Nam, đã được ứng dụng vào thực tế sản xuất.

Theo anh Trần Chưng Hưng, Phó Chủ tịch Hội cá nước lạnh Lào Cai, cũng là Nông dân Việt Nam xuất sắc năm 2023, nghề nuôi cá tầm phát triển khá nhanh tại địa phương, đem lại thu nhập cao cho người nuôi, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng núi.

Tuy nhiên thời gian gần đây, nghề nuôi cá tầm tại Lào Cai nói riêng và miền Bắc nói chung đang gặp rất nhiều khó khăn do gặp phải sự cạnh tranh gay gắt của cá tầm giá rẻ nhập từ Trung Quốc và giá thức ăn chăn nuôi tăng cao.

Giá thành nuôi cá tầm Trung Quốc chỉ khoảng 70.000 đồng/kg, do họ lai tạo nhiều giống cá tầm khác nhau để tạo ra giống cá tầm nhanh lớn, cộng với nguồn thức ăn công nghiệp nên chỉ cần nuôi khoảng 10-12 tháng là đạt kích cỡ thương phẩm 1-2kg. Trong khi cá tầm nuôi tại Việt Nam thường từ 12-18 tháng mới đạt trọng lượng xuất bản.

Cũng vì thế nên chất lượng thịt cá tầm Trung Quốc thường béo hơn, không chắc thịt và thơm ngon như cá Việt Nam.

Anh Hưng cho biết: "Năm 2024, giá cá tầm bán tại trại còn được 180.000 - 200.000 đồng/kg, loại 2-2,5kg/con, nhưng từ năm 2025 đến nay liên tục giảm xuống còn 110.000-120.000 đồng/kg và hiện chỉ khoảng 90.000 - 100.000 đồng/kg.

Với cá dưới 2kg thì chỉ còn 90.000 đồng/kg. Với mức giá này, trại của tôi vừa đạt điểm hoà vốn, song rất nhiều người nuôi quy mô nhỏ hơn đang bị thua lỗ. Nếu giá thức ăn chăn nuôi và cước vận chuyển vẫn tăng cao như hiện nay thì chắc chắn nhiều hộ sẽ không thể cầm cự nổi".

Anh Hưng cho biết, một điều nữa khiến người nuôi cá tầm gặp khó khăn trong việc "chiều lòng" người tiêu dùng, đó là hầu hết người nội trợ thích mua cá to vì cho rằng cá to thì nhiều thịt, càng nuôi lâu càng ngon.

"Khách hàng nhìn miếng cá to dày thịt thì thích, nhưng riêng với cá tầm thì nên chọn mua cá tươi có trọng lượng từ 2-3kg là ngon nhất. Nguyên nhân là cá tầm có bộ xương sụn quý giá, nhiều collagen tốt cho xương khớp. Từ đầu cho tới dọc thân cá tầm chỉ toàn là sụn chứ không có xương cứng, xương dăm như các loài cá khác. Vì vậy nếu mua cá to nuôi lâu năm thì sụn cá sẽ rất cứng, đến đầu bếp còn khó chế biến nữa là ăn", anh Hưng chia sẻ.

Thu hoạch cá tầm nuôi lồng tại HTX Thủy sản Hoàng Kim (Lào Cai). Ảnh: Thu Phương.

Bản thân anh Trần Chung Hưng có 2 nhà hàng tại Sa Pa (Lào Cai), cũng là nơi tiêu thụ chính sản lượng cá tầm, cá hồi nuôi tại các trại cá của gia đình.

Với kinh nghiệm dày dặn trong việc nuôi và chế biến cá tầm, anh Hưng khẳng định: Cá tầm trọng lượng từ 2-3kg là ngon nhất, thịt chắc ngọt và có thể ăn được toàn bộ phần sụn cá. Cá tầm lúc này cũng đạt độ dinh dưỡng tốt nhất, thích hợp ăn nướng, lẩu hoặc hấp.

"Ngoài sản xuất cá hồi và cá tầm giống, hàng tháng trang trại của chúng tôi còn cung cấp hàng chục tấn cá tầm thương phẩm cho thị trường trong nước. Trước đây tôi chủ yếu bán cá tươi sống nguyên con, nhưng để nâng cao giá trị sản phẩm và khẳng định thương hiệu, tôi đang thử nghiệm sơ chế sẵn các suất ăn cá tầm khác nhau phù hợp cho các nhóm khách hàng gia đình và nhà hàng, bước đầu nhận được phản hồi rất tích cực từ người tiêu dùng", anh Hưng chia sẻ.

Thông tin thị trường Xem thêm