13 hours ago
4
Thảo Cầm Viên Sài Gòn sẽ tổ chức một "lễ thành hôn" khá đặc biệt cho hai con hươu cao cổ tên Phi Phi và Thảo Em, đúng dịp Thảo Em tròn 3 tuổi. Đây cũng là lần đầu tiên nơi này tổ chức một sự kiện như vậy cho động vật.
Thông báo về "lễ thành hôn" của cặp hươu cao cổ tại Thảo Cầm Viên Sài Gòn
Ghép đôi hươu cao cổ thế nào?
Trước ngày "lễ thành hôn" 30.4, Thảo Em được đưa sang khu chuồng của Phi Phi để làm quen trong khoảng 3 tuần. Tuy nhiên, việc ghép đôi không đơn giản như thả chung vào là xong.
Theo ông Nguyễn Bá Phú, Phó giám đốc Xí nghiệp động vật Thảo Cầm Viên Sài Gòn, hươu cao cổ tuy hiền nhưng rất nhạy cảm. Chỉ cần thay đổi môi trường hoặc tách đàn đột ngột là có thể bị stress, vì vậy mọi bước đều phải làm từ từ.
Ban đầu, Thảo Em chỉ đứng ở chuồng mới, quan sát các con khác qua vách ngăn. Khi thấy mọi thứ ổn định, không có dấu hiệu căng thẳng, người chăm mới cho tiếp xúc dần, trước hết là các con cái, sau đó mới đến con đực.
Thảo Em (bìa trái) được đưa qua ở cùng chuồng với Thảo Chị, Phi Phi (bìa phải) và Phụng để làm quen trong khoảng 3 tuần trước "lễ thành hôn"
ẢNH: VŨ PHƯỢNG
Ngoài tự nhiên, hươu cao cổ sống theo đàn nhỏ, thường có con đực dẫn dắt. Khi nuôi trong vườn thú cũng phải làm theo cách này để tránh xung đột. Ông Phú cho biết nếu ghép đúng cách, loài này thích nghi khá nhanh, chúng "nói chuyện" với nhau bằng những hành động rất nhẹ như chạm cổ, đi cùng nhau hoặc ăn cùng hướng.
Trường hợp của Thảo Em cũng được sắp xếp theo cách đó. Con cái 3 tuổi này được đưa vào một đàn đã ổn định, gồm hươu đực Phi Phi, Thảo Chị (chị của Thảo Em) và một con non. Khi Thảo Em vừa sang chuồng mới, các con trong đàn được giữ riêng để tạo khoảng lặng ban đầu. Sau đó, hai con cái được cho ra trước để làm quen, đến khi mọi biểu hiện trở nên thân thiện hơn, Phi Phi mới được thả ra để nhập đàn.
Phi Phi là con đực đã nặng hơn 1 tấn
ẢNH: VŨ PHƯỢNG
Dù đã tính toán kỹ, Thảo Cầm Viên vẫn chuẩn bị sẵn phương án dự phòng. Thức ăn được treo ở nhiều chỗ để các con không tranh nhau, cửa chuồng được mở rộng để dễ di chuyển, nhân viên túc trực theo dõi cả trực tiếp lẫn qua camera. "Ghép đôi không phải cứ thả chung là xong. Phải theo dõi từng bước, khi thấy chúng đi cùng nhau, ăn cùng hướng, lúc đó mới có thể yên tâm", ông Phú nói.
Làm sao biết Thảo Em "ưng" Phi?
Theo ông Phú, dấu hiệu hươu cao cổ ưng nhau không nằm ở tiếng kêu hay hành vi rõ ràng, mà ở những thay đổi rất nhỏ.
Đó có thể là việc hai con đi song song, giữ khoảng cách ổn định, thỉnh thoảng chạm cổ nhẹ hoặc cùng hướng đầu khi ăn. Trong thế giới gần như không có âm thanh của loài này, đó chính là cách chúng "nói chuyện" và chấp nhận nhau.
Sau khi ghép đôi, 4 con hươu cao cổ sống chung hòa thuận
ẢNH: VŨ PHƯỢNG
Anh Phạm Thanh Bình, người đã gắn bó 17 năm với khu hươu cao cổ, cho biết mỗi lần ghép đôi đều phải theo dõi rất sát. "Không phải cứ thả vào là xong. Chúng tôi quan sát từng biểu hiện nhỏ, nếu thấy không hợp thì phải can thiệp ngay", anh nói.
Sau vài ngày, khi thấy hai con chậm rãi di chuyển trong chuồng, vươn cổ ăn lá treo cao rồi lại ghé máng uống nước, nhịp sống trở lại bình thường, người chăm biết việc ghép đôi đã ổn.
Phía sau câu chuyện này là cả một "gia phả" được tính toán kỹ. Phi Phi được đưa về từ năm 2014, khi khoảng 3 tuổi, từng ghép đôi và đã có con, hiện nặng hơn 1 tấn. Trong khi đó, Thảo Em là con của cặp hươu Thái và Lan, vừa bước vào độ tuổi sinh sản.
Hươu cao cổ có thể cao thêm 1 - 2 cm mỗi ngày trong giai đoạn còn nhỏ
ẢNH: VŨ PHƯỢNG
Việc ghép đôi không chỉ là chuyện "tình cảm", mà còn để tránh cận huyết. Theo ông Nguyễn Bá Phú, sinh sản trong vườn thú thường khó hơn ngoài tự nhiên do không gian hạn chế, thiếu riêng tư và dễ bị tác động bởi môi trường xung quanh.
Ngoài ra, nhiều hành vi sinh sản tự nhiên có thể không diễn ra đầy đủ, trong khi động vật lại không được tự chọn bạn tình. Điều này khiến việc ghép đôi đôi khi không đạt kết quả như mong muốn.
Hươu cao cổ đực cũng là con hung dữ nhất trong đàn, khi ăn không từ tốn như con cái
ẢNH: VŨ PHƯỢNG
Tuy vậy, ở các vườn thú hiện đại, nhờ kiểm soát tốt điều kiện sống và chăm sóc, nhiều loài vẫn sinh sản ổn định. Việc theo dõi chu kỳ, quản lý phối giống và hỗ trợ chuyên môn cũng giúp tăng tỷ lệ thành công.
Ông Phú cho biết không phải lần ghép đôi nào cũng suôn sẻ. Có trường hợp hai con không hợp, ghép sai thời điểm hoặc bị ảnh hưởng bởi sức khỏe và stress. Khi đó, phải theo dõi lại, thậm chí thay đổi bạn tình hoặc can thiệp chuyên môn.
Tuy nhiên, với hươu cao cổ tại Thảo Cầm Viên, đến nay các ca ghép đôi đều cho kết quả tốt. Với những người chăm sóc, chỉ cần thấy hai con cùng đi, cùng ăn và khẽ chạm cổ, vậy là đủ hiểu chúng đã kết nhau.
