Lao động được tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung từ ngày 10/5

Ngoài bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc, lao động có thể đóng hưu trí bổ sung tự nguyện qua thỏa thuận với chủ sử dụng và doanh nghiệp quản lý quỹ.

Nghị định 85/2026, có hiệu lực từ ngày 10/5, quy định về bảo hiểm hưu trí bổ sung theo hình thức tự nguyện dành cho người sử dụng lao động và người lao động đã đóng BHXH bắt buộc. Chương trình do người sử dụng và doanh nghiệp quản lý quỹ chủ động xây dựng.

Hưu trí bổ sung không phải là điều kiện bắt buộc để tuyển dụng, ký kết hay gia hạn hợp đồng lao động. Người sử dụng lao động không được phân biệt, cản trở quyền lợi của lao động khi tham gia hay gắn với chính sách khen thưởng, đánh giá thi đua.

Lao động lớn tuổi trong Công ty May 10, Hà Nội. Ảnh: Ngọc Thành

Mức đóng bảo hiểm hưu trí bổ sung do hai bên tự thỏa thuận trên cơ sở tự nguyện. Quy trình là người sử dụng lao động xây dựng thỏa thuận, lấy ý kiến người lao động rồi ký kết với từng cá nhân hoặc chủ tịch Công đoàn sau khi có ý kiến tập thể của người lao động. Chủ sử dụng sau đó ký hợp đồng tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung với doanh nghiệp quản lý quỹ.

Người lao động được mở tài khoản hưu trí cá nhân với khoản tiền góp bao gồm của chủ sử dụng hoặc của chính người đó. Tài khoản này ghi nhận toàn bộ khoản đóng góp, hạch toán kết quả đầu tư và chi phí liên quan. Số dư tài khoản không được dùng để cầm cố, chuyển nhượng hay giải quyết thủ tục phá sản của doanh nghiệp quản lý quỹ.

Mỗi người được phép có một hoặc nhiều tài khoản hưu trí cá nhân. Điều kiện để họ được thụ hưởng phần đóng góp của chủ sử dụng và kết quả đầu tư từ tiền góp phải được nêu cụ thể trong thỏa thuận của hai bên. Nếu chủ doanh nghiệp có yêu cầu thời gian làm việc tối thiểu của lao động thì không quá 5 năm.

Lao động có quyền dừng hoặc tạm dừng tham gia theo văn bản thỏa thuận với các bên; được duy trì hợp đồng bảo hiểm hưu trí bổ sung tối đa một năm hoặc chọn chuyển tài khoản hưu trí cá nhân sang quỹ hưu trí khác sau khi thôi việc hoặc đến tuổi về hưu.

Lao động tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung được hưởng phần đóng góp của chủ sử dụng và kết quả đầu tư từ khoản góp này khi đáp ứng một trong các điều kiện mắc bệnh hiểm nghèo, suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên, là người khuyết tật đặc biệt nặng, qua đời; công dân nước ngoài không tiếp tục cư trú tại Việt Nam hoặc giấy phép lao động, chứng chỉ hành nghề hết hiệu lực mà không được gia hạn.

Doanh nghiệp quản lý quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung là đơn vị được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ này, thực hiện quản lý quỹ và nhận ủy thác đầu tư tài sản. Đơn vị phải có ít nhất 5 năm kinh nghiệm; tổng giá trị tài sản tối thiểu 1.000 tỷ đồng; đang quản lý ít nhất 2 quỹ đại chúng và trong số này có một quỹ trái phiếu.

Quỹ hưu trí bổ sung được phép đầu tư để tăng giá trị thông qua trái phiếu Chính phủ, công trái, tiền gửi ngân hàng, cổ phiếu... Doanh nghiệp quản lý quỹ phải báo cáo định kỳ hàng quý, năm với Bộ Tài chính. Cơ quan quản lý có quyền yêu cầu giám sát báo cáo bất thường của quỹ trong trường hợp cần thiết nhằm bảo vệ người tham gia.

Hiện, lao động sau độ tuổi nghỉ hưu được hưởng lương từ khoản đóng góp vào Quỹ Bảo hiểm xã hội theo hình thức bắt buộc với người có hợp đồng, tự nguyện cho khu vực phi chính thức. Hết năm 2025, cả nước có hơn 21,5 triệu lao động tham gia BHXH, bao phủ 45% lực lượng lao động trong độ tuổi. Trong số này, hơn 19,3 triệu người khu vực bắt buộc và 2,2 triệu người khu vực tự nguyện.

Cả nước có 3,4 triệu người hưởng lương hưu, trợ cấp với các mức khác nhau: hơn 11.500 người hưởng 20 triệu đồng mỗi tháng trở lên; gần 418.500 người hưởng 10 đến dưới 20 triệu đồng; 1,063 triệu người hưởng 6 đến dưới 10 triệu đồng; 1,347 triệu người hưởng 3 đến dưới 6 triệu đồng; 144.850 người hưởng 2,34 đến dưới 3 triệu đồng và gần 419.400 người hưởng dưới 2,34 triệu đồng - tương đương mức lương cơ sở.

Hồng Chiêu